Тарых

«Хар таулу биледи къалайда тохтаса да, анга къонакъбайлыкъ этиллигин, къайсы юйге кирсе да, жатар жер, ашаргъа аш да табыллыгъын»

1893 жылда «Природа и охота» журналда С.Ф.Давидовични «Кавказ таулада» деген жолоучу эсгериулери басмаланнган эдиле. Бюгюн аланы бир кесеги бла сизни шагъырей этерге сюебиз.

Полковникни насийхат сёзлери

Бюгюн 24 июльда россей аскерни полковнигине Уяналаны Рамазанны жашы Валерийге 73 жыл  толлукъ эди. Жарсыугъа, ол дуниядан 2013 жылда декабрь айда кетгенди. Уяна улу, Таджикистанны къоруулау министрини алгъыннгы биринчи орунбасары,  Сауутланнган кючлени генеральный штабыны начальниги эм ол сауутланнган кючлени мурдорун салгъан  чынтты офицер болгъанды. Аны бла Нальчикде, Къулий улу атлы проспектде орналгъан  фатарында тюбешген эдик.

Алгъа кёп заманны къоратмазгъа келишген эсек да, Уяна улу аламат, уста хапарчы болгъаны себепли, ушагъыбыз тёрт сагъатдан да кёпге созулгъан эди.

Документле 13-жыллыкъ сюргюнню жолун кесгендиле

КъМР-ни 100-жыллыгъына

КПСС-ни 20-чы съез­ди битеу кёчгюнчю халкълагъа  уллу тюрлениуле, къууанч  келтиргенди. Анда партияны башчысы Никита Хрущёв «О культе лич­ности и его последствиях» деген доклад бла сёлешгенди. Къыралны башчысы Сталин эмда аны тёгерегиндеги къуллукъчула этген законсуз ишлени юслеринде ачыкъ айтып,  къыралны бир-бир миллетлерине этилген терсликлеге багъа бичгенди. Съездни оноулары, сёзсюз, кёчгюнчю халкълагъа артыкъда уллу магъананы тутхандыла, тюзлюкню къайтарыугъа себеплик этгендиле.

Нартюхню кючлю да, битимли да урлугъун чыгъаргъан алимле

 Моллаланы Исхакъны жашларыны юсюнден хапарны бизге алим эмда  жазыучу  къызыбыз Гуртуланы Мариям  айтханды. Бюгюн аны тамата жашыны юсюнденди хапарыбыз.

 

Халкъ алгъа барады, фахмулу жашла бла къызла ёсе, миллетни келир кюню жарыкъ боллугъуна ышандырадыла

КъМР-ни 100-жыллыгъына

XX ёмюрде малкъар халкъ сынагъан  къыйынлыкъланы, кюйсюзлюкню юслеринден китапла жазаргъа боллукъду. Алай аны бла бирге уа ол тюзлюк хорлагъан, миллет жангыргъан, уллу жетишимле болдургъан кезиудю. Кёчгюнчюлюкню 13 жылындан сора таулу халкъгъа къыраллыгъы, ата журту   къайтарылгъанлары артыкъда магъаналы тарых ишди.  Алай битеу къыйынлыкълагъа, юйренмеген социал-этнос болумлагъа тюшгенине да къарамай, таулула миллетлигин тас этмегендиле.

Орайда

«Орайданы» хапарын Хар ёзенде, хар элде бир кесек башха тюрлю айта болурла. Алай аны баш магъанасы тюрленмейди. Мен да къарт атам Ёзденланы Локъманны жашы Томпадан (1895-1982) эшитгенимча айтайым.

Къуралыулукъну, айныуну, мамырлыкъны, шуёхлукъну жолу бла

Къабарты-Малкъар Республиканы къыраллыгъыны 100-жыллыгъына

Жыйырманчы ёмюрге бизни халкъларыбыз ахшы къууумла бла тюбегендиле, жангы жашау башларгъа таукелленип, миллет къыраллыкъны айнытыр умутда. 1917 жылны февралында болгъан ишле аланы ол муратлары толурларына ышаныулукъ бергендиле. Биринчи атламладан бири уа Шимал-Кавказ Республиканы къуралыуу болгъанды. Алай ол кёпге бармагъанды. 1918 жылда январьда  Россей Совет Федератив Социалист Республика –РСФСР- жаратылады. Ызы бла Терк областьны таулу халкъларыны бирикген автономияларын къурауну юсюнден башламчылыкъ да этиледи.

Битеу дунияда да азат жюреклилени кёллендиргенлей турлукъ хорлам

   Сталинград ючюн уруш башланнганлы – 79 жыл

Сталинград ючюн сермеш 1942 жылда 17 июльдан 1943 жылда 2 февральгъа дери баргъанды эмда адам улуну жашауунда жер юсюнде болгъан бек уллу къазауатха айланнган эди. Курск дугада сермеш бла бирге ол Уллу Ата журт урушда болумну арталлы да тюрлендирген эди.

Къарындашла журтларына кертичи болгъанлай къалгъандыла

 Жашлары, эрлери, къарындашлары, урушха кетип,  кече-кюн да жюреклерин къоркъуу  алып тургъан  тиширыуланы   араларында Къайгъырмазланы  Мисирхан  да  бар  эди.  Аны хапарын а «Заман» газетде ишлеп кетген Къайгъырмазланы Борис айтханды.

 

Сабийи болгъанны сагъышлары солумайдыла

Тангнга тюберге чыкъгъанча, олтурадыла къабакъ жанында узун шинтикде эки адам – артларында эки къатлы юйню иелери. Арбазда да олтураллыкъ эдиле, жапма тюбюнде. Алай, хуна артындан эсе, былайы ачыкъды, элге къарайма десенг.

Страницы

Подписка на RSS - Тарых