Тарых

Уллу Ата журт урушха къатышып, жигитликлерин, батырлыкъларын да кёргюзтген жашларыбызны араларында Къулбайланы уланларыны атлары да бардыла. Туугъан журтубузну къорууларгъа ол тукъумдан 19 адам  кетген эди. Жаланда алтысы къайтхан эдиле юйлерине. Аланы хар бирини къадарыны юсюнден Къулбайланы Алий къысха хапар билдирген эди.

Кёп жылланы мындан алгъа Тетууланы Нашхону жашы Молла Къарачайны Хурзук элине кёчюп, анда жашап тебирейди. Аны беш къызы болады: Таужан, Балдан, Чюний, Хауун, Айшат. Къызланы жете баргъанлары юйюр къурайдыла. Айшат а Темирболатланы Баззагъа баргъанды. Бюгюн хапарыбыз аны тамата къызы Баблинаны юсюнденди.

Кавказ урушда ёлгенлени эсгериуню кюнюне аталып, хар жылдан да республикада тюрлю-тюрлю бушуулу жумушла бардырыладыла. Ол къазауатдан сора минг бла жарым жылдан артыкъ озгъандан сора урушну сылтауларына, ол регионнга келтирген тюрлениулеге кёз къарамла кёп тюрлюдюле.

«Эсгериуню китабында» болгъан шартлагъа кёре, фронтха таулу миллетни 10 мингден аслам уланы кетгендиле, аладан 4335 аскерчи Ата журтубузну эркинлиги ючюн жанларын бергендиле. 

9   майда битеу   халкъгъа уллу байрамды - совет къырал эм къанлы къазауатда фашист Германияны ууатхан кюн. Тёреде болуучусуча,  бу кюн уллу шахарлада бла гитче элледе эсгериу жумушла бардырыллыкъдыла, урушда ёлген аскерчилени къабырларына аланы сабийлери бла туудукълары гюлле саллыкъдыла, машиналаны бла адамланы кёкюреклерин а Георгий баула жасарыкъдыла. Кертиси бла да,  ол магъаналы, уллу кюндю, къууанчны эм кёз жашланы бирге туудургъан байрамды.

Зухураны баш иеси бла  эки сабий да ёсдюре, насыплы жашагъаны къайын анасына бла апсынына тынчлыкъ бермей эди. Зарлыкъларын ала бир къауум замандан жашыргъан окъуна этмей башладыла. Жашны анасы къайда уста билгични хапарын эшитсе, ары жюрюп тебирейди.

Уллу Ата журт урушну жылларында Къабарты-Малкъар АССР-ни миллетлери да немис фашистлени тюбюнде тургъан кезиуюнде кёп палахла, къужурлукъла сынар ючюн къалмагъандыла. Биз бюгюн ол тарыхны бир къауум бетин ачарыкъбыз.

Москвада 1937 жылда Къырал китап басма «Граждан урушну тарыхы» деген рубрика бла «Тиширыула граждан урушда» деген китап чыгъарылгъан эди. Басмада 1917-1920 жыллада Шимал Кавказда баргъан кюрешни юсюнден айтылгъанды. Анда Къабарты-Малкъардан эки таулу тиширыу Бёзюланы Дулдусханны бла Ёлмезланы Жюзекни юслеринден да айтылады. Бюгюн биз сизге Бёзюланы Дулдусханны къадарыны юсюнден хапар айтыргъа сюебиз.

Малкъар адабиятны мурдорун салгъан Мечиланы Кязим туугъанлы 1959 жылда 100 жыл толгъан эди. Аны жюзжыллыгъын белгилерге бизни республикада адабият эм маданият бёлюмледе ишлегенле аллындан окъуна хазырланып башлагъандыла. 

Уллу Хорлам бизден узакъдан-узакъ бола баргъанлыкъгъа, эсибизден кетмейди. Нек? Хорлам жигитлерибиз бла байламлыды.  Аладан бири  Мамуколаны Темботду. Фашистлеге къажау сермешледе жигитлиги ючюн Ата журт урушну биринчи даражалы ордени, Къызыл Жулдузну эки ордени