Тарых

1921 жылны апрель айыны аллында Нальчикни ишчи-элли клубунда жетмиш бир адам жыйылгъанды. Делегатла тау элледен келген эдиле: Холамдан, Бызынгыдан, Акъ-Суудан, Къашхатаудан, Огъары Малкъардан, Орусбийден, Чегемден, Чижок-Къабакъдан, Быллымдан, Хабаздан эм Кёнделенден.

Фардыкчы Хучиналаны Огъурлуну юйюрюнде Алий деген жашчыкъ туугъанда, аны жиляргъа ёч болгъаны бла байламлы, хоншулары: «Тейри, бу ёссе, бек ариу ауазлычыкъ боллукъду!» - деп чам этип болгъандыла.

Жолланы магъанасы не заманда, къайсы къыралда да уллу болгъанды. Бюгюнлюкде аланы къурулушун бардырыргъа кёп амал табылады: техника, инженер илму, тинтиуле. Алгъын заманлада  уа аллай затладан бири да жокъ эди. Бу тарых статьяда 19-чу ёмюрню ортажылларында Басхан ауузунда жолну ким ишлегенини, анга кимле болушханларыны юсюнден айтылады.

Айтхылы тепсеучю, балетмейстер эм хореограф Улбашланы Мутай уллу сахнагъа биринчи атламларын кёчгюнчюлюкге дери окъуна этип башлагъан эди. Орта Азиядан къайтып келгенден сора жюреги тартхан усталыкъгъа жаны бла берилгенди. 

Белгилисича, таулу халкъны Беш тау жамауаты болгъанды: Бахсан, Малкъар, Бызынгы, Холам эм Чегем. Аны бла байламлы Чегемни юсюнден философия илмуланы кандидаты, «Ассия» фондну таматасы Жангоразланы Мухаммат жарашдырып ийген материалны газетни сайтында басмалайбыз.

1833 жылны 4 апрелинде Санкт-Петербургда А.Ф. Смирдинни китап тюкенинде Александр Сергеевич Пушкинни «Евгений Онегин» деген назму бла жазылгъан романыны толусунлай басмаланнган китабы чыкъгъанды. 

Минги тауну тийресинде «Иткъол» къонакъ юйню къурулушу 1965 жылда хайырланыргъа берилгенди. Ол Элбрусда  туризмни биринчи уллу объекти болгъанды. 

Мен оюм этгенден, бизни халкъда бошдан айтылгъан болмаз «Агъач-жерни чырайы, кийим-эрни чырайы» деп. Хар миллетни да кийими аны жашагъан жери, жашау турмушу бла къаты байламлыды. 

Тёбен Малкъардан штабха Хажимуратны, Къонакъны, Магомедни, Огъары Малкъардан а Бийсолтанны, Исмайылны, Асланукъаны д.а.к. бир бёлек адамны айырып, сходну жапханлай, штаб жыйылып,  барына да башчыгъа Хажимуратны салып, эки ыфчыкъгъа бла эки таргъа да командирле салып, аскерлени, сауутну тергерге да хар хаблагъа адамла айыргъан эдиле.

Тарых сейирлик затды. Бюгюннгю кюн тамблагъы тарых болгъаны кимге да баямды. Миллетибиз Нартладан башлап халкъны аллында жигитлик этген адамларын чыртда унутмайды ала халкъны эсине тюйреленедиле, ёхтемликге кёл бередиле. Мен бюгюн сизни эсигизге саллыкъ адам аллай инсанларыбызданды. XIX ёмюрню ал жылларында Орус-Япон къазауатны жигити, Биринчи дуния къазауатны жигити, Россейни Граждан урушну жигити Асанланы Хажимурат. Бу адамны этген жигитликлерин халкъ ауздан - аузгъа айтып тургъанды.