Тарых

Кязим жолгъа атланнган эди. Совет къуллукъчула не заманда да политикагъа уста болгъандыла. Шыкъычылагъа да тапхан эдиле амал. Эштада, бир жаны бла ала тюз окъуна эте болур эдиле. Эркин жер бергенлеринде, халкъ кёчерге унамай, тирелип тохтагъанында, Кязимни намысы файгъамбарныча бийик болгъаны себепли, аны къулагъына шыбырдагъандыла:

Бизни тау эллерибизни буруннгу тарыхлары барды, хар бирини жашауунда энчи болумлары, жашау ызы да. Аланы жазып къагъытда сакъланырча этип туруу да бир уллу ишледен бириди. Алгъын жыллада ол жумушну толтургъан хурметли инсанланы къыйынлары бюгюнлюкде къыйматлы жарыкъландырыу жазмаладыла. 

1914 жылда 28 июльда, ары дери дуния башында  болмагъан уллу уруш башланнганды.  Алгъыннгы къыралыбызны бир-бир алимлери да анга  империалист уруш деп да айтхандыла. Тарыхда уа биринчи дуния уруш деп барады.

Совет Союзну ал кезиуюнде къуралгъан альпинизмни тарыхы Къызыл аскерни аты бла байламлыды. Бизни къыралда асламлы туризмни мурдорун аскерчиле салгъандыла дерге боллукъду. Таулагъа чыгъыуну уа аскер башчылагъа кишиликни эмда усталыкъларына иннетлиликни школуна бургъандыла.

1914 жылда къабартыладан бла таулуладан энчи полк къуралып, патчах Россейни  аскерлерини къауумунда Биринчи битеудуния урушха (1914-1918 жылла)  къатышханы белгилиди. Къуралгъан кюнде уа атлы аскерчиле Россейге кертичилик бла къуллукъ этерге Къуранда ант бергендиле.

26-чы февральда 1755 жылда императрица Елизавета Петровна Москва къырал университетин къурауну юсюнден указгъа къол салгъанды. 

Кёнделенден Диналаны Иссаны алты жашы, бир къызы бар эди. Сора малы, мюлкю, иги къолайы. Алай байлыгъынг башынга жау болады дегенлей, 1935 жылда аны кулакгъа чыгъарып, юйюрю бла Узбекистаннга ашырадыла. Анда Ташкент областьда мамукъ ёсдюрген совхозгъа тюшедиле, къамишли, ургъуйлу, жашау этерге бек къыйын жер.

Дунияны башында эм ариу, макъамлы, ананы-баланы да жюрегине сабырлыкъ, къууанч да берген жырла – бешик жырладыла. Ала къайсы миллетни кёлден чыгъармачылыгъында да айырма жерни аладыла. Бешик жыры сабийни жюрегине жылыу бере эм анга ёлчемсиз сабырлыкъ кийиреди. Ала ата-бабаланы адет-тёрелеринден, кёз къарамларындан, насийхат сёзле бла алгъышладан толудула.

Черек район былтыр кесини 90-жыллыгъын белгилегенди. Шартлагъа кёре,  ол Къабарты-Малкъар облисполкомну Президиумуну 1935 жылны 28 январында чыгъарылгъан Бегими бла алгъыннгы Малкъар районну кенгертир мурат бла къуралгъанды.

Бачиланы тукъумундан кёп сыйлы адамла чыкъгъандыла. Бюгюн биз аллай бир юйюрню хапарын айтыргъа сюебиз. Бизни республикада Уллу Ата журт урушдан къайтмай къалгъан адамы болмагъан бир юйюр да табылмаз. Аланы санында акъ суучу Бачиланы Жандар бла Сюйдюрканы юйюрю да. Аны урушдан къайтмагъан жети жашын элчиле бюгюн да уллу хурмет бла эсде тутадыла.