Тарых

Малкъар тиширыуланы кийимлеринде жаулукъла бек сыйлы жерни аладыла. Ала кёп тюрлю болгъандыла. Бизни маданиятыбызда бла тарыхыбызда жаулукълагъа къачан да уллу эс бургъандыла. Аны хар тюйюмчеги энчи магъананы тутханды. 

Фардыкда Хучиналаны Огъурлуну юйюрюнде Алий деген жашчыкъ туугъанында, аны жиляргъа ёч болгъаны бла байламлы, коншулары: «Тейри, бу ёссе, бек ариу ауазлычыкъ боллукъду!» - деп чам этип болгъандыла.

Россейде 9 декабрьде Ата журтну Жигитини кюню белгиленеди. Октябрь революциягъа дери уа 9 декабрь (эски орузлама бла 26 ноябрьде) Сыйлы Георгийни жоруна тийишли болгъанланы байрамына саналгъанды.

Лашкута́  Къабарты-Малкъарны Элбрус районуну  шимал-кюнчыгъыш кесегинде, Басхан сууну онг жагъасында, Жанхотия эл бла тенгшиде орналыпды. Аны район центрден Тырныауздан 33 километр, республиканы ара шахары Нальчикден кюнбатышда 62 километри  узакълыкъдады.

Москваны тийресинде гитлерчилеге къаршчы къазауат  1941 жылда 5 декабрьде  башланнганды. Къыралыбызны ара шахары ючюн сермеш къатышхан аскерлени санына эмда къоранчлагъа кёре Уллу Ата журт урушда эм уллуладан бирине саланады.

1941 жылны кюзюнде  фашистле къыралыбызны ара шахарына къаршы жууукълашхан эдиле. «Энтта да бир къаты урум этсегиз, Москвадан къаллыгъы жокъду», - деп, Гитлер  аскерлерин ашыкъдыргъанды. Аны къой, Къызыл майданда парадларын бардырыуну юсюнден буйрукъну да жазып хазыр этген эди. Кюнюн а Москваны алсала тохташдырлыкъ эди.

Элбрус районну муниципал къуралыуларыны бирини арасы Элбрус элди. Ол, талай посёлканы бирикдире, таулу жерни курорт арасына эшиклени ачады, дерге боллукъду. Минги таугъа дери созулгъан турист объектле былайдан башланадыла.

Огъары Басхан элибиз Элбрус районда орналыпды, битеу да 28 минг гектар жерни алады, тёгерегин а бийик таула къуршалайдыла. Шимал жанында къоншусу Тырныауузду, къыбылада уа – Нейтрино. 

«Мени аппам Созайланы Чуфени жашы Азраил Уллу Ата журт урушда къарындашы Азретни тас этгенди. Ол Совет Аскерге 1942 жылда чакъырылгъанды. Къанлы сермешле бла душманны ууата, Берлиннге дери жетген совет аскерчилени, офицерлени атлары бизни уллу, шуёхлу юйюрюбюзде сакъланып, тёлюден-тёлюге бериледи. Аппам Азрет а 1944 жылдан бери белгисиз тас болгъанланы тизмесиндеди», - ма быллай къысха билдириуден бир сейир жумуш башланады

«Атынг белгисизди, жигитлигинг ёлюмсюздю» — бу сёзле Москвада белгисиз солдатны къабырында жазылыпдыла. Ала мамырлыкъ ючюн жанларын берген, алай атлары белгисиз къалгъан аскерчилеге хурмет этиуню белгисиди. Халкъыбызны да кёп жашлары урушха кетип, къайда ёлгенлери бла къайда  асыралгъанлары белгисиз болгъанлай къалгъандыла. Бюгоюн аланы бир къауумун сагъыныуну тийишли кёребиз.