Илму

Энейни жолоучулугъу

Буруннгу заманда греклиле кюйдюрген Троя шахардан къачхан, Рим патчахланы эм биринчилеринден бири Энейни къадары бек сейирди. Айтхылыкъ назмучу Вергилий Энейни Италияда жолоучулугъун кесини «Энеида» деген поэмасында кёргюзтгенди. Эней, аны жашы Юл (Асканий) эм башха троянчыла, тенгизде къайыкъда жюзе кетип, бир жагъада чыгъып тохтагъандыла. Ол жерге римлиле артда Троя деп атагъан эдиле.

Къарачай-малкъар элберлерини жюрютюлюу энчиликлери

Бизни газетибизде ана тилибизни  бёлюмлерини, аны жюрютюлюуюню, магъанасыны юсюнден да илму къыйматлы материалла дайым басмаланнганлай турадыла. Бу жол а Гуманитар тинтиуле бардыргъан  институтну къарачай-малкъар фольклор бёлюмюню илму къуллукъчусу Локияланы Жаухар тилибизде элберлени юслеринден жазгъанды да, окъуучуларыбызны аны бла шагъырей этебиз.

«Этген сайлауума чыртда сокъуранмайма»

Гергъокъаланы Джамиля филология илмуланы кандидатыды. Бюгюнлюкде КъМКъАУ-ну тыш къыраллы тиллени усталыкъ халда окъутууну педагогикасы эмда психологиясы кафедрасыны доцентиди. Эки уллу монографияны, студентлеге юч окъуу китапны, къыркъ чакълы магъаналы илму статьяланы да авторуду.

 

Аламгъа эмда кёп илму жангычылыкълагъа жолну ачхан таулу академик

Аламны тинтиу Жерде жашагъанлагъа кёп тюрлю онгла береди. Ол санда саулукъ сакълауда, къоркъуусузлукъну жалчытыуда, промышленностьда, башха сфералада да.  Сёз ючюн, аламны жашырынлыкъларын ачыкълау Жерни астероидледен сакълауну амалларын ачыкъларгъа болушханды. 

Эсленирча ыз къойгъанды

Жашауну къайсы бёлюмюнде да биреу этген ишни къатламай, кеслерини жолларында ёз билимлерине, ангылауларына таяна, сынамларын да айныта уруннганларыбыз асламдыла. Аллайларыбызны илмуда барлыкълары, ала жашаудан кетгенликге да, эсленирча ыз къойгъанлары уа бизни бютюнда кёллендиргенлей келеди.

Бардыргъан жумушуна кёлюн бере, жетишимлеге жетеди

Созайланы Иналны къызы Курданланы Жанна алимлик жолунда кёплеге сейир болгъан тинтиулени бардыра, ышаннгылы жетишимлеге жетгенди. Ол бусагъатда Къабарты-Малкъар къырал университетни «Прогрессив материалла эмда аддитив технологияла» деген арасыны полимерлени синтезлери бла байламлы бёлюмюню башчысыды эмда тамата илму къуллукъчусуду. Магистратурада иги окъугъаны эмда магъаналы илму тинтиуле бардыргъаны ючюн 2019 жылда РФ-ни Правительствосуну стипендиясына тийишлиди. Жети патентни, «Скопус» эмда «Feв or Science», Q1 халкъла аралы тизмелеге кийирилген журналлада басмаланнган 50 чакълы статьяны авторуду. Андан сора да, таулу къызны статьялары ВАК-ны журналларында дайым басмаланнганлай турадыла.

Кёрмючге къараргъа чакъырадыла

«Россия» атлы кёрмюч-форумда «Илмуну эмда технологияланы онжыллыгъы» деген экспозиция РФ-ни Жарыкъландырыу министерствосуну башламчылыгъы бла къуралгъанды эмда ведомство анга  сейирлери болгъанланы ВДНХ-ны «Жарыкъландырыу» бёлюмюне чакъырады. Анда айтхылыкъ орус эмда совет алимлени, ата журтлу илмуну сейир тарых шартларыны юслеринден билдириуле боллукъдула. Андан сора да, бюгюнлюкде тинтиу ишлени бардырып, кёп соруугъа жууапланы излегенле бла  шагъырейленирча онг барды.

Жютю, кесгин да эшитилген юйретиуле

Белгили алим В. Дальны «Ангылатма сёзлюгюнде» пословицаланы (нарт сёзлени) юслеринден былай айтылады: «Пословица - къысха айтылгъан юйретиудю; ол халкъны акъылыды; поговоркагъа (халкъ айтыугъа) неда тилде иги жюрютюлген ангыламгъа айланып да къалады. «Поговорка (нарт сёз) желге деп айтылмайды».

Саулукъ хайырлы болурча

Этни сюйгенлени арасында адамны саулугъуна къайсы хайыуанны эти иги болгъанына уллу даулаш барыучуду. Аны бла байламлы аланы бир къауумуну къурамы бла шагъырейлендирирге сюебиз.

Роман филологияны бийик даражагъа чыгъаргъанды

КъМР-ни илмусуну сыйлы къуллукъчусу, филология илмуланы доктору, профессор, КъМКъУ-ну немис эм роман филологияла кафедрасыны башчысы Аликаланы Рашит быйыл кесини юбилейин белгилегенди. Ол жаш тёлюню юйретиуге бла окъутуугъа юлюшюн къошуп келгенли энди къыркъ жылдан атлагъанды, сагъынылгъан кафедрагъа уа белгили алимибиз, аз къалып, отуз жылны ичинде таматалыкъ этеди.

 

Страницы

Подписка на RSS - Илму