Тарых

Басхан гидроэлектростанция Къабарты-Малкъарда электрификация башланнганыны белгиси болгъанды, аны айныуун бек тюрлендиргенди. Бу магъаналы объектге быйыл 95 жыл толгъанды. Республиканы Архив службасында жарашдырылгъан аны бла байламлы материалны да хайырланып, 

1941 жылда 5 декабрьде, совет аскерле Москваны тийресинде гитлерчилеге къаршчы атака башлагъандыла. Къыралыбызны ара шахары ючюн сермеш къатышхан аскерлени санына эмда къоранчлагъа кёре Уллу Ата журт урушда эм уллуладан бирине саналады.

Халкъны бирлигини кюню «Россейни аскер махтаулугъуну кюнлерини юсюнден» Федеральный законну 1-чи статьясына тюзетиуле кийириуню юсюнден» Россейни Президенти Владимир Путин 2004 жылда декабрьде къол салгъан Федеральный закон бла тохташдырылгъанды. Биринчи кере бу жангы битеухалкъ байрам 2005 жылда 4-чю ноябрьде белгиленнгенди.

Малкъар тилибиз бек бай тилледен бириди десем, ётюрюк болмаз. Анда биз кюн сайын хайырланнган сёзледен тышында да кёп сейир эм унутула баргъанла да асламдыла. Аланы жашаугъа сингдириуге энчи эс айтхылыкъ жазыучубуз Тёппеланы Алим бёлгенди. 

Жыйырманчы ёмюрню ал жылларында Россейде капитализм айный баргъаны бла байламлы байла-бийле бла жарлыланы араларында класс айрылыкъла тау элледе да ачыкълана башлагъандыла. Алайсыз да жерлери аз болгъан адамланы жашау къолайлары  осалгъа айланады. 

Совет власть тохташхандан сора тау эллеге жолла ишленип тебирейдиле. Керекли техниканы жокълугъуну хатасындан кёп ишлени къол бла этерге тюшгенди.

Тау эллерибиз  жомакълы табийгъатлары, огъурлу эмда къонакъбай адамлары бла айтылып келедиле. Хабаз аллай тау эллерибизден бириди. Аны юсюнден бизге Улбашланы Саният  билдиреди.

1944 жылда 1 майда СССР-ни Баш советини президиумуну Указы бла   жангы къырал саугъа тохташдырылгъанды – «Кавказны къоруулагъаны ючюн» майдал. Ол а Кавказ ючюн къазауатны магъаналылыгъына, аны жигит къоруулаучуларына берилген хурметге  шагъатлыкъ этеди.

Къабарты-Малкъарны халкъларыны тарыхы ёмюрлени теренинден да байланыпды, къууанчланы бирге белгилейбиз, бушуулада жарсыйбыз. Бу хапарны да «Заман» газетге   къабартылы жазыучу Анфиса Фирова (Канукова) ийгенди. Ол таулу жууукълары къарт аппасы Хасанбийланы Юсюфню бла къарт аммасы Балаланы  Фатиматны, аланы тамата къызлары – аммасы Зайратны къадарлары бла шагъырей этерге сюйгенди окъуучуларыбызны:

Жыйырманчы ёмюрню ал жылларында Россейде капитализм айный баргъаны бла байламлы байла-бийле бла жарлыланы араларында класс айырыллыкъла тау элледе да ачыкълана башлагъандыла. Алайсыз да жерлери аз болгъан адамланы жашау къолайлары осалдан осалгъа айланады.