Тарых

Жер – Венера

1961 жылда Венераны тинтирге биринчи кере кюрешиу — «Венера‑1» миссия — техника жетишим болгъанды, алай а технологияланы чеклениулери бла байламлыкъны тас этиую планетаны кесини юсюнден хазна хапар бермегенди. Бюгюнлюкде алимле Венерагъа бек тюз приборлары болгъан къыйын аппаратланы жибередиле: ала бетни толу карталарын къурайдыла, атмосфераны тинтедиле эмда булутлада жашауну болургъа боллукъ ышанларын излейдиле. Жарым ёмюр мындан алгъа адам улу хоншу планетагъа биринчи атламла этген эсе, бусагъатда биз аны табийгъатын эмда тарыхын керти ангыларгъа кюрешебиз.

Кичибалыкъ – тарыхлы тау элибиз

Кязим жолгъа атланнган эди. Совет къуллукъчула не заманда да политикагъа уста болгъандыла. Шыкъычылагъа да тапхан эдиле амал. Эштада, бир жаны бла ала тюз окъуна эте болур эдиле. Эркин жер бергенлеринде, халкъ кёчерге унамай, тирелип тохтагъанында, Кязимни намысы файгъамбарныча бийик болгъаны себепли, аны къулагъына шыбырдагъандыла:

Кичибалыкъ – тарыхлы тау элибиз

Бизни тау эллерибизни буруннгу тарыхлары барды, хар бирини жашауунда энчи болумлары, жашау ызы да. Аланы жазып къагъытда сакъланырча этип туруу да бир уллу ишледен бириди. Алгъын жыллада ол жумушну толтургъан хурметли инсанланы къыйынлары бюгюнлюкде къыйматлы жарыкъландырыу жазмаладыла. 

Урушну жигитлери

1914 жылда 28 июльда, ары дери дуния башында  болмагъан уллу уруш башланнганды.  Алгъыннгы къыралыбызны бир-бир алимлери да анга  империалист уруш деп да айтхандыла. Тарыхда уа биринчи дуния уруш деп барады.

Басхан ауузунда аэродром

Совет Союзну ал кезиуюнде къуралгъан альпинизмни тарыхы Къызыл аскерни аты бла байламлыды. Бизни къыралда асламлы туризмни мурдорун аскерчиле салгъандыла дерге боллукъду. Таулагъа чыгъыуну уа аскер башчылагъа кишиликни эмда усталыкъларына иннетлиликни школуна бургъандыла.

Ахыр солуугъа дери къуллукъ этерге ант этгендиле

1914 жылда къабартыладан бла таулуладан энчи полк къуралып, патчах Россейни  аскерлерини къауумунда Биринчи битеудуния урушха (1914-1918 жылла)  къатышханы белгилиди. Къуралгъан кюнде уа атлы аскерчиле Россейге кертичилик бла къуллукъ этерге Къуранда ант бергендиле.

Билим бериуню жолун ачхандыла

26-чы февральда 1755 жылда императрица Елизавета Петровна Москва къырал университетин къурауну юсюнден указгъа къол салгъанды. 

Даражасыны мурдору тынгылы иши болгъанды

Кёнделенден Диналаны Иссаны алты жашы, бир къызы бар эди. Сора малы, мюлкю, иги къолайы. Алай байлыгъынг башынга жау болады дегенлей, 1935 жылда аны кулакгъа чыгъарып, юйюрю бла Узбекистаннга ашырадыла. Анда Ташкент областьда мамукъ ёсдюрген совхозгъа тюшедиле, къамишли, ургъуйлу, жашау этерге бек къыйын жер.

«Бешик жырланы» магъанасы

Дунияны башында эм ариу, макъамлы, ананы-баланы да жюрегине сабырлыкъ, къууанч да берген жырла – бешик жырладыла. Ала къайсы миллетни кёлден чыгъармачылыгъында да айырма жерни аладыла. Бешик жыры сабийни жюрегине жылыу бере эм анга ёлчемсиз сабырлыкъ кийиреди. Ала ата-бабаланы адет-тёрелеринден, кёз къарамларындан, насийхат сёзле бла алгъышладан толудула.

Элни эл этген аны адамларыдыла

Черек район былтыр кесини 90-жыллыгъын белгилегенди. Шартлагъа кёре,  ол Къабарты-Малкъар облисполкомну Президиумуну 1935 жылны 28 январында чыгъарылгъан Бегими бла алгъыннгы Малкъар районну кенгертир мурат бла къуралгъанды.

Страницы

Подписка на RSS - Тарых