Илму

МГУ-ну бла Гарвардны профессору Анатолий Клесов: Оруслуланы украинлыладан башхалыкълары жокъду

Жер башында бир халкъны да болмаз аллай бир мифлери бла таурухлары, оруслуладача.  Бирле айтханнга кёре, «оруслула жокъдула», бирсиле уа  оруслула  славянлыла тюйюлдюле, угро-финнледиле дейдиле, ючюнчюлери уа  барыбызны да тамырларыбызда татарлыла турадыла, деп шарт оюмлайдыла. Русьну варягла къурагъандыла дегенле да табыладыла…

Ёмюрню тёртден бири озгъандан сора бизни не зат сакълайды?

Заман учуп барады: 25 жыл мындан алгъа дуния арталлыда башха болгъанды. Ол заманда биз бир бирибизге не затла бла сёлешгенибизни, не бла жюрюгенибизни, не кийгенибизни, не ашагъаныбызны эсигизге бир тюшюрчюгюз. Мындан ары уа 25 жылдан сора бизни не зат сакълайды?

Илму – экономиканы айнытыуну мурдору

Шёндюгю дунияда бизни къыралны, аны регионларыны къолайлыгъы кёбюсюнде илмуну айныгъаны бла байламлыды. «Мен оюм этгенден, бу сферагъа энчи магъана берген, бийик технологиялы производстволаны онгдургъан, тийишли тинтиу ишлеге финансла, информация, производстволу онгла берген регионла озадыла башхаланы», - дейди РАЕН-ни академиги, РФ-ни илмусуну сыйлы къуллукъчусу Пшикан Таов.

Китаплада окъугъанларына сейирлик жолоучулукълада тюшюнедиле

Сабийлени эм жаш тёлюню чыгъармачылыкъ дворецини Туризм эм краеведение бёлюмю 1985 жылда ачылгъанды. Андан бери анга башчылыкъны Гумаланы Мазирни жашы этеди. Аны педагогика стажы отуз жылдан асламды.

«Къара археологланы» хаталары жетгенди, алай тарых байлыкъ а сакъланнганды

Къабарты-Малкъарда ишчи жолоучулукъ бла РАН-ны Археология институтуну, суратлау искусстволаны А.С. Пушкин атлы къырал музейини бла Кавказны археология институтуну бирикген экспедициялары болгъанды. Аланы муратлары Урван элни тийресинде шиякыланы тинтиу эди.   Экспедициягъа РАН-ны Президиумуну кенгешчиси эм член-корреспонденти, археолог Рауф Мунчаев, А.С. Пушкин атлы музейни директору Марина Лошак, белгили археологла, республиканы адамлары къатышхандыла.

Тюшюнде эм кёп кёрюнюучю тогъуз затны магъаналары

А  дам тюшюнде кёрген затла аны мыйысыны солумагъаныны угъай, анга бир тюрлю жумушну толтурургъа неда бир ышаннга эс бурдурургъа кюрешген шартладыла дерни аллында, британлы сомнолог (тюшню тинтген илму) Ян Уоллес отуз жылны ичинде 150 мингден аслам тюшню сюзгенди. Башхача айтханда, ала инсаннга терк-терк кёрюне эселе, анга хайыр келтирлик бир затны билдиредиле, сёз ючюн, къаллай ишни сайларгъа неда кредитни алгъаракъ тёлерге кереклисин. Алай бла алим магъаналары болгъан тюшлени тогъуз къауумгъа юлешгенди.

Тюшлени юсюнден уяннганлай айтыу игиди

Аман тюшле 5-7 кюнден сора жангыдан кёрюнюрге боладыла. Алимле айтханнга кёре, ол мыйыны ишлеуюню энчиликлери бла байламлыды. Ала анга къайтарылып кёрюннген тюшлени синдрому дейдиле. Бу шарт адамланы барысында да болмагъанлыкъла, тюбеген а аслам этеди. Инсан тюшюнде озгъан кюнледе сынагъан затларын кёреди. Алимле оюм этгенден, адамны жукълагъан кезиуюнде мыйы кюндюз алгъан информациясын сюзгенлей турады. Аман тюшле уа ауур сезимлени хатасындан келирге боладыла, сёз ючюн стрессден неда къоркъуулу киногъа къарагъандан сора. Уяннганлай, биз аны унутабыз. Алай бир ыйыкъдан а биягъы кёребиз.

Жер башында климат нек тюрленеди

Росгидрометде бизни къыралда хауа болумлада къоркъууланы юсюнден доклад хазырлагъандыла. Битеудуния экономика форум кюнню халында  болгъан тюрлениулени  жер башында эм уллу къоркъууланы тизмесинде биринчи жерге салгъанды, террорчулукъдан окъуна алгъа чыгъарып. Анга былай уллу  эс бурурча хауагъа  не болгъанды? Биз андан нени сакълайыкъ? Аны юсюнден белгили  россейли экспертле хапарлайдыла.

Саулай жашауун илмугъа жоралагъан

Малкъар халкъны кеси заманларында атларын айтдырып, бюгюнлюкде уа унутула баргъанлары кёпдюле. Анда-санда биреу билгенликге, аланы ким болгъанларын, не иш бла кюрешгенлерин, миллетине да къаллай хайыр келтиргенлерин эшитгенле окъуна аздыла. Биз аллай инсанларыбызны эсибизде тутаргъа, ёсюп келген жаш тёлюге ала башлагъан жумушну андан ары бардырырча онгла, мадарла къураргъа керек болгъаныбыз а баямды.

«Къарачай-малкъар фразеология сёзлюк»

(Баргъаны)

Бу тюрлю тил байлыгъыбыз ата-бабаларыбызны кёп жылланы ичинде тенглешдириу, тинтиу амаллары бла къуралгъанды. Аланы магъаналары алай теренди, сёз-сёз кёчюрюп, кишиге ангылатырча чыгъараллыкъ тюйюлсе магъаналарын. Аланы билгенни тили бай болады. Ариу сёлешгеннге уа ким да сюйюп тынгылайды.

Страницы

Подписка на RSS - Илму