Маданият

Уллу саугъача, сейир кёрмюч

Бусагъатда пандемияны хатасындан къыралланы араларында культура байламлыкъла къарыусузуракъ болгъандыла. Болсада уллу шахарлада жангы кёрмючле ачыладыла. Бу кюнледе Санкт-Петербургну къонакъларыны, шахарчыланы да Эрмитажда Италияны бир регионундан – Умбриядан, келген суратланы кёрюрге онглары барды. «Орта ёмюрлени искусствосу» деген кёрмюч уллайгъан, жаш адамланы да сейирсиндиргенди. Орта ёмюрлени тарыхына школда окъугъан сабийле да бек сюйюп къарагъандыла.

«КЪОЛУНГУ ЫЧХЫНДЫРГЪАН КЮНЮМДЕ…»

Эшикни акъырын жабып, палатадан чыгъып кетген жашны алай этерин сакълагъанча:

– Кечгинлик бер, Зурият. Кесими жашаууму къураялмадым. Сеникин да буздум. Насыплы эталмадым. Жашым ючюн а сау бол, – дейди Хадис, аллында олтургъан тиширыудан тансыгъын алыргъа сюйгенча, кёзюн андан алалмай.

– Къой, энди аны несин айтаса, – дейди сюйдюмлю тиширыу, сыйдам таралып, жыйылып тургъан агъы танылгъан чачын артха сылай.

– Билемисе,  мен режиссёргъа окъургъа нек баргъан эдим?

Ата журтундан узакъда жыр такъгъан

Бу кюнледе китап тапкаларымы жыйышдыра, Къудайланы Маштайны бир ненча къол жазмасын тапханма. Ала эски китапланы ичлерине къалай бла тюшюп къалгъанларын билмейме, алай узакъ жыллада тагъылгъан назму тизгинле жюрегими къозгъап, ариу илхамны шагъатлары болгъандыла. 

«СЕНИ ЭСИМЕ ТЮШЮРЕ…»

Къулийланы Борис 1938 жылда Нальчикде назмучу, жырчы Хажимусаны бла  ариулугъу кёз къаматхан Эфендиланы Зухраны жырны, музыканы сюйген, дуния адабиятдан хапарлары болгъан юйюрлеринде туугъанды. Алтыжыллыгъындан башлап, аны сабийлиги, жашлыгъы да Къыргъызстанда ётгендиле. Борис орта школну Фрунзе шахарда бошагъанды. Бери къайтханда, окъургъа медицина училищеге кирсе да, 1958 жылда, малкъар студия айырып,  Москвада Щепкин атлы театр училищеде окъугъанды. Аны бошагъандан сора, Борис нёгерлери бла бирге Нальчикде малкъар театрда ишлеп башлагъанды.

МАЛКЪАР ТЕАТРНЫ ЫШАННГЫЛЫ МУРДОРУ

Озгъан ёмюрню 20-30-чу жылларында жангы къуралгъан къыралны культура ёсюуюне бек уллу эс бёлюннгенди. Элледе, шахарлада школлада, башха окъуу мекямлада да театр кружокла ишлегендиле, халкъ сахна оюнлагъа сюйюп къарагъанды. Театр искууствону кючю алай уллу болгъанын кёрюп, къыралны оноуда сюелген адамлары аны юсю бла инсанланы ол замандагъы саясат излемлеге кёре юйретир умутда, миллет театрланы къураугъа киришгендиле.

Битеу дуния музыкачыларын сейирге къалдыргъан макъам

Малкъарда, Кавказны башха жерлеринде да халкъ музыканы иги билген, жырларыбызны, тепсеу тартыуларыбызны жыйгъан, сакълагъан тёлюден-тёлюге аманат этген фахмулу адамла аз тюйюлдюле. Ол жаны бла малкъарлы бийле Абайланы Солтан-Бекни бла Орусбийланы Исмайылны, аны жашларыны эмда башхаланы атларын айтыргъа боллукъбуз.

ЖАШАУ ЖОЛУ - КЪАРАЧАЙ-МАЛКЪАР ХАЛКЪНЫ МУЗЫКА ИСКУССТВОСУНА КЪУЛЛУКЪ ЭТИУ

Рахайланы Исмайылны жашы Анатолий Искусстволаны Шимал Кавказ институтуну ректору, искусствоведение илмуланы доктору, профессор, Къабарты-Малкъарны, Къарачай-Черкесни, Ингуш эм Север Осетия-Алания республикаланы да искусстволарыны сыйлы къуллукъчусуду.

БАТА БАРГЪАН КЮННЮ КЪЫЗЫЛ СУУ ЖАРЫГЪЫНДА

Кюз арты толу иелик этип тебирегенли, кюнле салкъын, кечеле уа сууугъуракъ болгъандыла. Саният сюймейди бу заманны. Алгъан болмаса, ол анга зат берип эсине да тюшюралмайды. Атасы, анасы, баш иеси… Насыплы уа болгъанды. Баш иеси бла жашагъан кезиую аны эсинде жайча къалгъанды. Къышы, кюзю да алай жарыкъ. алай жылыулу эди…

«Тынчайтмагъан ич сезимлерими баямлагъан темаланы сайлайма, жюрек учунууларымы сабырландырырча»

КъМР-ни Художниклерини союзуну члени, Ингушетия Республиканы искусстволарыны сыйлы къуллукъчусу Баккуланы Владимир Къулийланы Къайсын атлы Малкъар къырал драма театрны  тамата художник-постановщигиди. Андан сора да, «Къайсыннга жюз атлам» проектни алчыларындан бири, жамауат жашаугъа тири къатышхан, миллетине жюреги бла жарсыгъан тынгысыз адам.

«Тепсерге онг чыкъса, башха жол бла бармазлыгъымы билгенме»

Элеккуланы Нюрмухамматны атын чыгъармачылыкъ бла кюрешген жаш адамла иги биледиле, таныйдыла. Жаш «Балкария» фольклор-этнография къырал тепсеу ансамбльни солистиди, «Асса-пати» тепсеу коллективни Нальчикде бёлюмюню таматасыды, Яникойну «Шаудан» сабий къауумуну башчысыды.

Нюр (анга тенглери къубултуп алай айтадыла) акъылбалыкъ болгъан кезиуюнден бери искусствогъа битеу жюреги бла берилип, бусагъатда да ол жол бла барады. Бюгюн ол ушакъ нёгерибизди.  

Страницы

Подписка на RSS - Маданият