Тарых

Ата-бабаларыбыз кюн сайын хайырланнган затла

Быкъы
 Алгъын таулула мал, бичен къошлада, эл арбазлада эм биринчи жерге быкъыны орнатхандыла.  Аны кёп бутакълы  тал, къайын тереклени къабугъун алып, алай этгендиле.

Къарындашла Диналары фронтда бла тылда

Кёнделенден Диналаны Иссаны жети жашындан алтысы кетген эдиле Уллу Ата журт урушха. Жаланда бек гитчелери Ханапий, жыл саны жетмей, фронтха алынмай къалгъанды. Къарындашла тюрлю-тюрлю сермешлеге къатышып, жигитликлери, батырлыкълары бла да атларын айтдыргъандыла. Артда  мамыр жыллада да, жигер ишлеп, махтау алгъандыла.

Къыйынлыкълагъа, сынаулагъа да къарамай, Аллахуталагъа ышаныргъа, анга ийнаныргъа кереклисине юйретгенди

Мухаммад файгъамбар, Аллахны саламы анга болсун, сабийлени бек сюйгенини, алагъа сакъ болгъаныны юсюнден хадиследе кёп кере айтылады. Ол балаланы кесиникилеге бла башха тукъумнукъулагъа юлешмегенди, барысын да Аллахуталагъа сюймекликге, ата-аналарына хурмет этерге бирча юйретгенди.

Чилле жаулукълада - сейир-тамаша накъышла

«Российская газета Неделяны» корреспонденти Николай Грищенко, бир жыл Къарачай – Черкесни  Учкулан элинде болуп,  къол бла хазырланнган буруннгулу жаулукъланы кёрюп, тамашагъа къалгъанды.  Аланы уа анга Атайланы Ларисаны  мода театрыны къызлары  сахнада кёргюзтгендиле. Аны юсюнден газетде ол былай жазгъанды:

Къанлы «Фокус»

Венгрияда 1956 жылда болгъан къозгъалыудан бери алтмыш жыл озгъанды. Алай  аны ючюн  Россейге къадалгъанларын энтта да къоймайдыла, кечгинлик  тилерге керексе деп. Эркинликни сюйген венгерли халкъ азат болургъа, кесине кеси оноу этерге сюйгенди, «оруслу ууучлаучула» уа аны жангыдан «концентрациялы социалист лагерьге» зор бла сукъгъандыла дерге кюрешедиле.

Къарачай-Малкъарда къаллай бишлакъла этиучю эдиле

Къарачай-Малкъар халкъны бир талай мингжыллыкъ тарыхыны ичинде кеси къурашдыргъан бишлакъланы кёп тюрлюсю барды. Сют промышленностьну инженер-технологу Мисирланы Хасан аланы атларын, жарашдырыр амалларын этнографларыбыз жыйгъан материалладан, адамланы айтханларындан, этгенлеринден тохташдырып алай билдиргенди бизге.

Къыйын кюнде, кеслерини къайгъыларын унутуп, башхалагъа эс тапдыргъандыла

Мисирланы Исхакъ  (Чыпчыкъ) бла Таукенланы Айшат къыйын ёмюрде  жети сабий ёсдюргендиле: Инал, Иналукъ, Билял, Мутай, Хадижат (Къажау), Фатимат (Хорасан) эм Саният. Жашланы бири - Иналукъ къаядан кетип  ауушханды. Инал а 1942  жылда ноябрьде Саутуда ёлтюрюлгенди. Билял бла Мутай Уллу Ата журт урушда жоюлгъандыла.  

Халкъыбызны мюлк-жашау, ниет-маданият халларын толуракъ ачыкъларгъа онг берген табылыула

Алгъын жыллада чыгъарылгъан китаплагъа, журналлагъа, газетлеге къарай келсенг, сейир материаллагъа, хапарлагъа тюбеп къаласа. Аллай бир тарых статьяны озгъан ёмюрню сексенинчи жылларында профессор, тарых илмуланы доктору В.Б. Виноградов бла КъМР-ни Миллет музейинде ишлеген Деппуланы А.Б. жазгъандыла. «Эрттегили бохчаны хапары» деген иш бюгюннгю окъуучугъа да сейир кёрюнюрюгю сёзсюздю.

Шахгерий

Жер, суу атла

Быллай жер ат Бахсан ауузуна  къайдан, къалай келгенин бюгюнлюкде шарт айтыр адам не хазна табылсын. Болсада мени жерлешлерими аны юсюнден энчи оюмлары барды.

БИР ЮЙЮРНЮ КЪАДАРЫ

Абайланы Мисост, малкъар халкъны махтаулу жашларындан бири, биринчи таулу тарыхчы, публицист, этнограф Шкантыда 1857 жылда туугъанды. Атасы Кучук, патчах аскерни офицери, анга сегиз жыл болгъанда ауушханды. Жашчыкъ Нальчикде тау школда алты жыл окъугъанды. Андан ары Владикавказда гимназиягъа киргенди. Жыйырма жылы жетмеген Мисост анда, революцияны излемлерин бардыргъан, халкъгъа эркинлик излеген жашырын халкъ кружокга къошулгъанды. Аллай ишлери ючюн тутулгъан да этгенди, алай аны терсликлерин ачыкълаялмагъандыла. Андан кетип, Мисост Тифлисде реальный училищеге киргенди.

Страницы

Подписка на RSS - Тарых