Тарых

Айдаболланы Азнор - чынтты малкъарлы

Онтогъузунчу ёмюрню ахыры, жыйырманчыны уа ал жылларында Малкъарда акъылы, намысы, иши бла да белгили эм сыйлы адамларындан бири Айдаболланы Мимболатны жашы Азнор болгъанды.  Алгъышлада аты айтылгъан.  Аны бир-бир айтханларын а,  нарт сёзленича,  эсде тутхандыла.

«Атамы аягъы басхан жер»

Бабаланы Ибрахим заман бла, ёмюр бла тенг атлай, аны бла бирге ёсе келген назмучу болгъанды. Малкъар халкъны кёлден чыгъармачылыгъына  таяна, ол назмуларында, поэмаларында да заманны, адамлыкъны баш илишанларын уллу суратлау кюч бла кёргюзтгенди.

Журтубузгъа сюймеклик ата-баба аягъы басхан, ала къой кютген, сабан сюрген, дуниягъа келгенлеге тюбеген, кетгенлени ашыргъан, жашау турмушларын этген жер бла байламлыды. Баба улуну «Атамы аягъы басхан жер» деген аты бла баргъан назму цикли ол сюймекликге къасадады.

ЖАМБОТ

Кюндюз болса, терек башында къалгъан чапыракъла жерге тюшгенлеге сукъланнганча, къарайды къарт жолну ётюп бара, аны бла саламлашхан жашлагъа, къызлагъа. Сабий кёрсе, хапар сорады юйюнден, ахлудан-жууукъдан.

Кёнделенни тийресинде эсгертмеле

Улакъланы Магометгерийни жашы  Зейтун аты кенг белгили болгъан жарыкъландырыучуладан бири эди. Аны аты дагъыда тарыхчыныча, туугъан жерини, халкъыны бурун заманладан бери келген жашауун, турмушун, аууздан чыгъармачылыгъын иги билгени бла атын айтдыргъанды. Кёнделенде биринчи музей ачхан да ол болгъанды. Ма аны даражасы уллу жюрюгенини, уллу билимини, къураучу хунерлигини хайырындан музей элде маданият-жарыкъландырыу арагъа айланнганды. Аны хапары къуру республикада угъай, Россейде да жайылгъанды.

Хар саугъасы - жигитлигини, къыралын къоруулаугъа салгъан къыйыныны белгилери

Фашист Германияны тобукъландыргъан солдатладан битеу къыралда да бек аз адам къалгъанды. Мисир улу да дуниясын алышындыргъанды. Жатхан жери жумушакъ болсун.  Кесини юсюнден  хапарны ол белгили журналист Къулбайланы Алийге айтханды. Аны къатлап беребиз.

Биринчи Украина фронтну командующиси Совет Союзну Маршалы И.О. Конев къол салып, рядовой солдат Мисирланы Шаухалгъа берилген бюсюреу грамотада жаланда тёрт сёз бардыла: «Сердечное спасибо за отличную службу!» Уллу Ата журт урушну ветераны махтаулу совет аскер башчыны ол сёзлери жазылгъан грамотаны бек уллу саугъаныча сакълагъанды.

Лохбай парийим

Эки ай чакълы озгъан болур эди мен къоншум Ахматха бармай тургъанлы. Эрттен бла эртте ишге кетеме, юйге да кечирек келирге тюшеди, арыгъан кибик да этесе. Эриннгенлик да болур, сора бюгюн къалгъанлыкъгъа, тамбла барырма деп болжалгъа саласа.

Жолоучуну китабына жангыдан къайта

Эртте заманладан бери малкъар халкъы жашагъан жерлеге жолоучула, саудюгерчиле, алимле келе тургъандыла. Ала  жерибизни ариулугъун, халкъыбызны жашау турмушун тинтгендиле. Аланы юслеринден газетледе, журналлада жазгъандыла, китапла чыгъаргъанла да болгъандыла. Бюгюннгю тёлю, алимле алагъа  уллу эс бурадыла.

Чыдамлыкъгъа элтген жол

Къарыулу адам эм белгили уучу Жаппуланы Жатчыны Бахсан ауузунда танымагъан, аны къарыулулугъуну, уста уучу болгъаныны юсюнден билмеген адам жокъ эди. Ол Килар Хашировдан иги да алгъа кеси аллына Минги тауну эки тёппесине да ёрлеген эди.

Жерине кёре мекямы

Дуния жаратылгъанлы бери адам улусу жашаргъа юй-журт, малына халжар, къора, орун, бау, ашын-сууун тутаргъа гуму, тийресин бегитирге хуна ишлегенди. Ол тёре бюгюнлюкде да барады. Шахарлада, элледе кёре турабыз бири биринден ариу юйлени. Сейирлик табийгъатыбызгъа ариу накъышлача къошуладыла ала, къууат бере тийреге. Бирлерини тышлары тюрлю-тюрлю боялып, башхалары къызыл-сары кирпич бла жасалып. Хар бири да кесича ариу.

Жер-суу атланы буруннгуда айтылгъанларыча сакълайыкъ

Биз кесибиз окъуна иги билалмайбыз ансы  таулада, тау элле тийрелеринде атсыз  хазна таш, агъач окъуна жокъду. Аланы хар бирине,  халларына кёре неда бир затха ушатып, бир иш бла байламлы атла аталып къалгъандыла.

Страницы

Подписка на RSS - Тарых