Тарых

Окъдан, топдан къоркъмай, чыбыкъ связьны бёлдюрмей тургъанды

Биттирланы Юсюпню жашы Назир ёлген кюн Къабарты-Малкъарны халкъ поэти Созайланы Ахмат анга атап назму жазгъан эди. Бу материалымы мен андан башларгъа сюеме. Нек десегиз ол аны сыфатын толу ачыкълагъанды.

Альпинист кереклери, таулада сынаулары болмагъан совет аскерчилеге тау мараучула, егерьле бла сермеширге тюшгенди

     17 февральда Элбрусну тёппесине СССР-ни байрагъы орнатылгъанды

1942 жылда июльда фашист аскерле Донну жанындан Шимал Кавказгъа чабыуулну башлайдыла. Аскер-техника жаны  бла онглу немеслиле алгъа терк барадыла. Гитлер командованияны муратлары уллу эдиле:  къысха заманны ичинде Кавказ тауланы зорлап, Тбилиси, Кутаиси, Сухуми жанына чыгъып, анда нефтьни къолгъа этерге, Жууукъ эм Узакъ Востокну къыралларын къорууларгъа эмда   Тюркню фашист блокга къошаргъа.

Бек къыйын кезиуледе солдатланы алгъа элтгенди

 Уллу Хорламны  74-жыллыгъына
Хабазчы жаш Тюбейланы Хаким билимге итиннгенди. Эл школну бошагъандан сора Пятигорскда рабфакга киргенди, ызы бла Нальчикде пединститутда окъугъанды. Бек мамыр усталыкъда ишлер, атасы Хажи-Омарча, жамауатына жарар акъылы бар эди, алай кюйсюз уруш аны умутларын бир да жан аурутмай юзгенди.

Бир кере да жангылмагъан сапёр

     Акъ-Суудан Махийланы  Юсюпню жашы Жагъафарны 1984 жылда жаз башында чакъыргъан эдиле аскерге. Узакъ да бармай, Дондагъы  Ростов тийресинде орналгъан  окъутуу аскер бёлюмге тюшеди. Эки ай турады жаш анда. Кече-кюн да  топдан атдырыргъа тюшеди. Марагъан илишанын агъызмай къоймайды. Аны ючюн командирлеринден кёп кере ыспас ала тургъанды.

Азатлыкъны жарыгъы

                                         Жууапла табылмагъан соруула
Мен кимме, къайданма, киши жерине къалайлыкъ бла тюшгенме, не болгъан эди манга, мени атама бла анама, тенглериме, миллетими адамларына деген акъыл башыма биринчи кере къачан келгенин шёндю эсиме тюшюралмайма, тюзюн айталлыкъ тюйюлме. Жаланда мен билген – аллай сагъышла башыма эртте киргендиле, мен школгъа жюрюп башлагъынчы, окъургъа эм жазаргъа юйреннгинчи.

Ахыр солуууна дери сермешгенди

   Гитлерчи ууучлаучуланы ууатыугъа, 1941-1945 жыллада Уллу Ата журт урушда Хорламны келтириуге Къабарты-Малкъарны халкълары да уллу къыйын салгъандыла. Аны жашлары бла къызлары битеу фронтлада жигитлеча сермешгендиле, батырлыкъны юлгюлерин кёргюзтгендиле.

Жигит тасхачыны аскер дефтери

  Геляхланы Исхакъ атамы экиге айланнган эгечини баш иеси эди. Ол бизни юйге келип, атам бла стол артында сагъатла бла олтуруп, кёп хапар айтып кетиучюсю бюгюн да эсимдеди. Биз а, сабийле, ойнай кетип,  бирде уа шошайып, хапарларына къулакъ салып  тынгылагъанбыз.  Алай, жарсыугъа,  ол заманда кёп затны ангыламагъанбыз.  Бирде уа  алагъа школну директору   Холаланы Якуб да къошулур эди.  Сора ючюсю да  озгъан жылларын эсгере, ингир къарангысына  дери олтурур эдиле.
 

Ата журтларына кертичиликни къанларын-жанларын аямай кёргюзтгендиле

Гергъокъланы Биасланны жашы Исмайылны (Чортайны) уллу, ариу, билимли  юйюрюню  къадары  халкъыбызны, битеу къыралыбызны да тарыхыны бир бетиди.

Таулу той

    Оруслу жолоучу В.Я.Тепцов, жюз жыл мындан алгъа Кавказда кёп жюрюп, «По истокам Кубани и Черека» деп китап чыгъаргъан эди. Бир он жыл мындан алгъа уа анга  М. эм В.Котляровланы издательстволары аны жангыдан  басмалагъандыла.

«Шапий апача, эки ишчим болса, бригада да керек тюйюлдю»

   Орта Азияда жашагъан ахыр эки-юч жылларыбыз бюгюнча эсимдеди.  Мен бла эгиз къарындашым Алий анда туугъанбыз. 1956 жылда уа бизге дагъыда эгешчик Фатимат къошулгъан эди. Анабызны,  къолунда да тёрт къагъанакъ сабийи бла, Къыргъызда Джалал-Абад областьны Ленин жол элине арбала бла келтирген эдиле.  Жашай келгенде, 1950 жылда атабыз да  къайтады. Эки жылдан а биз да тууабыз. 
 

Страницы

Подписка на RSS - Тарых