Ариу музыканы малла да сюедиле

Мюлкледе ийнеклени сютлерине къошулурча, ариу музыка хайырланса керекди деген  оюм жюрюйдю, биз анга эм аны бла байламлы башха соруулагъа да  жууап табарча Къабарты-Малкъар къырал университетни биология, геоэкология эм жанлы системаланы молекуляр-генетика мурдорларыны кафедрасыны доценти, биология илмуланы  кандидаты  Бэла Суншева бла ушакъны бизге КъМКъУ-ну пресс-службасындан жибергендиле.

Тууарла, ол санда ийнекле  23 Гц - 30-35 кГц частотланы эшитедиле, адамны юсюнден айтханда уа, ол  20 Гц - 20 кГц бла чекленеди. Ол себепден уллу таууш аланы жунчутургъа эм къайгъы этдирирге окъуна боллукъду. Тинтиуле кёргюзтгенлерича, ариу музыка ийнеклени тынчайтыргъа иги жарайды. Анга кёре тууарла ырахатлыкъ табадыла, огъурсузлукълары кетеди эм саууулучу жерлерине да тынч жыйыладыла. 

- Ийнекле тынчайырча эм сютлю болурча эм биринчиден тургъан жерлери ырахат эм аш-суу бла тынгылы болургъа керекди. Аланы бир заманда сауаргъа тийишлиди. Алай болса, мал къачан  ашарыгъын, саууллугъун да биледи. Сёз ючюн, бир тюрлю сылтау бла  ветеринар келсе окъуна, малла къайгъы этедиле. Ол шарт аланы сютлерин азайтыргъа да боллукъду,- дейди Бэла Суншева.

Малла тагъылмасала да, къайгъылары азаяды. Аны бла бирге алай болмазча эм иммунитетлери кючленирча  ашларына антиоксидантла къошуладыла.

Къаллай макъам хайырлыды

- Уллу, хыны тауушла малны адреналинин эм кортизолун (стрессни гормунун)  кётюредиле. Адреналин  нерва системаны къозгъагъаны себепли къан тамырланы иничкертеди эм сютню кёбейтген органланы  окситоцин бла жалчытыргъа  къоймайды.  Фермада кюнню узуну ариу музыка  согъулса, башха тауушланы азайтады, алай бла ийнекле  къоркъуусузлукъну сезип  ырахатланадыла. Аллай кезиуде гипоталамус къанны окситоцин бла жалчытып башлайды эм сютге къошулады. Тууарла бегирек  макъамладан  классиканы, блюзну эм джазны  жаратадыла. Андан сора да, кюн сайын бир музыка эшитилсе игиди.  

Аны терклиги малны  пульсуна келишсе эм тауушу да  70–75 децибелден  уллу болмаса  игиди. Андан терк согъулгъан эм къычыргъан тауушла малны къайгъы этдиредиле эм кортизолун кётюредиле,- деп къошады алим.      

Къыйматлылыгъы эм бирге келишмеген  эсепле

- Бюгюнлюкде музыканы ийнеклеге себеплигин тинтген ишле Данияда, Финляндияда, Нидерландыде, Великобританияда эм Германияда, Американы Бирлешген Штатларында,  Австралияда эм Жангы Зеландияда да бардырыладыла. Арт заманда  Россейде бла Индияда да  уллу мюлкледе аудиосистемаланы сингидирип башлагъандыла. Аны хайыры бла сютге къошулады, аны къурамы игилендириледи эм мал азыракъ ауруйду деген оюм да жюрюйдю,- дейди ушакъ нёгерибиз. 

Тууарладан сора да, ариу музыканы ууакъ аякълыла эм юй къанатлыла да сюедиле. Аланы эки къауумларында да этлерине иги къошулады.   Аны бла бирге алимле айтханнга кёре, аны хайыры бла битимле да  иги ёседиле.

Бэла Суншева айтханнга кёре, музыканы хайырлылыгъын ачыкълагъан иги кесек шарт келтирилсе да, алыкъынчы аны себеплиги бла сютге къошулады  деп таукел шарт айтырча уа тюйюлдю.  Малны тургъан жери  тынчайырча болмаса, ол аш-суу бла тынгылы жалчытылынмаса, ариу макъам да артыкъ болушурукъ тюйюлдю. Андан сора да, мюлклени бирине аллай амал жарагъанлыкъгъа, башхасында бир тюрлю тюрлениу эсленмезге да боллукъду.