Акъ суучу ётгюр улан

Жашауу терк юзюлген жигитледен бири Созайланы Жюнюсню жашы Азретди. Акъ-Сууда ёсгенди, школгъа анда жюрюгенди, солуу кюнледе атасы бла колхозну жылкъысын кютгенди. Бираз абаданыракъ болгъандан сора уа, нёгерлери Бабаланы Юсюп, Чабдарланы Алий бла элни орамларына ток чыбыкъла тартып, эллиледен кёп алгъыш сёзле эшитгенди.

Болсада аны умуту башха эди. Ол лётчик болургъа, темир къанатлы къушха минип, аны бла тауладан, булутладан бийикге чыгъаргъа сюйгенди. Муратын толтура, алгъа Нальчикде женгил самолётлада учаргъа юйренеди, ызы бла уа Батайскда лётчиклени хазырлагъан школгъа киреди.

Анда окъуу бла кишиге оздурмайды, устазлары окъуна сейир этгендиле аны жетишимлерине. Узакъ тау элден келген жаш орусча да бек ариу сёлешеди. Самолёт бла биринчи кере кёкге чыкъгъанда уа, къаллай бир къууанч, насып бар эди анда!

Авиация школну бошагъандан сора, Азретни Иран бла чекге къуллукъ этерге иедиле. Анга ол заманда жаланда 19 жыл болгъанды. Кёп да бармай, гитлерчиле бла уруш башланады. Къазауат бу тийреледен узакъда баргъанлыкъгъа, немислиле, Иран жаны бла ётюп, Каспий тенгиз тийрелерин, бизни самолётланы жокъ этерге кюрешедиле.

Азрет да ала бла къызыу сермешлеге къатышады. Кеси энчи душманны беш самолётун агъызады, нёгерлери бла да бир къауумун. Биринчи ючюсю ючюн аллай бир алтын сагъат бергендиле, тёртюнчю, бешинчи ючюн а ‒ ахча саугъа. Сагъатланы ол эгечлерине жибергенди.

Ахыр сермешинде таулу жаш немис самолёт бла бетден-бетге тюбешеди. Душман лётчик, аны къоркъутургъа умут этип, самолётун тюзюнлей аны таба бурады. Алай Азрет, жаш болгъанлыкъгъа, кёкюрегинде ётю болгъан улан эди. Къоркъмады, темир къушун бир жанына бурмады, тюзюнлей жау таба айланды. Экиси да, бир бирлерине иги да жууукълашып, от ачадыла. Пулемёт окъла эки самолётха да жетдиле. Немислиники, къара тютюн этип, узакъ бармай, буруну бла жерге чанчылып, атылды. Азрет да бу жол къутулалмады. Душман огъу аны быгъынына тийди.

Ауур жаралы болуп тургъанлай окъуна, Созай улу самолётун аэродромгъа жетдирирге кюрешди, алай болалмады. Бир жипили жерге тюшдю. Къаны кёп кетип, къарыусуз болуп, самолёт ичинден чыгъалмай, эки кюн турду. Аны ючюнчю кюн табып, Бакугъа госпитальгъа ашырдыла. Врачла жаргъан да этдиле, багъып да кюрешдиле, алай жарасы иги болмайды. Анасыны эгечи Зурият, жашны хапарын эшитип, Бакугъа барып, халны кёрюп, кесибиз юйде къарасакъ терк сау болур деп, эгечинден туугъанны биргесине алып келеди.

Азрет мында бираз игирек да болуп тебиреген эди, алай ол кезиуде бу тийрени немислиле бийлейдиле. Жууукълары жашны таугъа алып кетедиле, фашистле билселе, ёлтюрюрле деп къоркъуп. Таугъа бара сууукъму ётдю, жарасы жангыдан къыйнап тебиреди да, жашны элге тюшюрдюле. Болсада саусуз кюнден-кюннге осалдан-осал бола барады. Акъ суучу жигит жаш, ётгюр лётчик Созайланы Азрет, 1943 жылда туугъан элинде къабыр юлюшюн тапханды. Анга ол заманда жаланда 22 жыл толгъан зди.