Кенг жайылгъан эм кючлю аллергенледен бири

Къабарты-Малкъарда аллергия бла  ауруугъанланы асламысы амброзияны букъусундан къыйналадыла. Жыл сайын аланы санына эки минг чакълы адам  къошула баргъаны да къайгъы этдиреди.    Аллергияны терк жайыла баргъаныны сылтаууну,  анга диагностика бардырыуну эм  багъыу амалланы юсюнден да КъМР-ни Саулукъ сакълау министерствосуну штатда болмагъан баш  специалисти – аллерголог-иммунолог, медицина илмуланы доктору, профессор, аллергиягъа бакъгъан араны баш врачы Мадина Шогенова хапарлагъанды.   

Мадина Суфьяновна айтханнга кёре, Нальчикде Аллергология бла  иммунология ара Шимал-Кавказ федерал округда эм  даражалыладан бирине саналады.   Бюгюнлюкде мында эсепде 100 минг адам турады эм жыл сайын 30 минг адамгъа тийишли медицина болушлукъ бериледи. Араны кесини поликлиникасы, абаданлагъа бла гитчелеге аллергоиммунологиясы, реанимациясы, терапиясы эм лабораториясы да барды. Андан сора да, абаданлагъа бла гитчелеге Элбрусда реабилитация  бардыргъан бёлюмю ишлейди.

Жыл сайын амброзиягъа аллергиялары къозгъалгъанланы санына къошула барады, бютюнда саусузланы асламысы  аны букъу этген кезиуюнде къыйналадыла. Жел ургъан кезиуде хауа бла жюз метрден минг километрге дери жайылады.  Ол адамны  кёзлерин кичитеди, аузуну, бурнуну ичине кирип, амалсыз этеди.  Аны себепли аллергияны къорууларча бир тюрлю мадар этилмесе, ол уллу заран салыргъа боллукъду. Сёз ючюн, аллергиялы ринит эм конъюктивитлери болгъанланы 60 проценти артда  астмадан къыйналадыла. Адам биринчи жыл ауруса да,  солууу тыйылыргъа  боллукъду. Аланы биринчи жауларына уа кенг жайылгъан эм кючлю аллергенледен бири -  амброзия саналады.

Мадина Шогенова билдиргенича, бусагъатда арада  диагностика бардырыуда кёп тюрлю амалла хайырланыладыла.  Аны бла бирге аллергиядан къыйналгъанла медицина  полислери бла   кюз артында бла къышда тестлени ётерге боллукъдула. Аллай амал саусузгъа жарарыкъ   дарманны айырыргъа  болушурукъду. Ол санда генно-инженер биология препаратла бла   ингаляторла да.

​ - Аллергия кёп заманны ичинде къыйнаргъа болады эм бирси аурууланы кезиуюндеча,  температуралары да кётюрюлмейди.  Болсада  тохтаусуз бурун суулары келсе, терк-терк чючкюрселе,  бютюнда жай кезиуде, ол битимлени букъусуна болады. Аны себепли  экинчи сезоннга дери тёзмей, кюз артында (ноябрьде)  бизге келип,  аллергияларын  тинтирча иммунотерапияны ётерлерин эслерине салыргъа сюеме. Саулай алып айтханда, Шимал-Кавказны субъектлеринде жашагъанла тюрлю-тюрлю аллергенледен къыйналадыла.  Амборозияны букъусундан ауругъанланы асламысы уа бизде жашайдыла,- дейди врач.  

Аллергиядан ауругъанлагъа дайым къошула баргъаныны сылтауу эм анга багъар амалла

Бюгюнлюкде аллергия бла байламлы аурууланы кенг жайылгъаны битеу дунияда да эм уллу проблемаладан бирине саналады. Саулай алып айтханда, бюгюнлюкде  андан адамланы 10-30 проценти къыйналады. Статистикагъа кёре, Къабарты-Малкъарда 2000-2019 жыллада саусузланы асламысы бронхаларындан тарыкъгъандыла.  Болсада 2020 жылда терилери кичигенле,  чапыргъанла кёбюрек болгъандыла. Арт заманда уа, амброзияны букъусу онгсуз этгенле иги кесек бардыла.

Ауругъанланы санына къошулгъанын баш сылтауларындан бири хауа терк жылына эм шахарла да кенгере баргъанлары бла байламлыды.  

- Аллергиядан багъарча амалланы юсюнден айтханда, бусагъатда Къабарты-Малкъарда амброзияны букъусуну молекулаларын  тинтирча анга къажау турурча препарат табаргъа онг барды. Аны чеклеринде иги кесек дарман,   генно-инженер биология терапия,  аллерген-специфика иммунотерапия (АСИТ) да хайырланылады. Быйыл аллай амал бла 323 адамгъа багъылгъанды, ол санда 223 сабийге.   Саусузгъа 3-5 жылны ичинде    жыл  сайын 3-6 ай чакълы багъаргъа тюшеди. Быллай амалны баш магъанасы иммунитети аллергеннге эс бурмазча этергеди,-  дейди къонакъ. 

Мадина Шогенова  аллергия ауруула  генетика бла берилгенлерин  эм аладан толусунлай сау болургъа амал болмагъанын айтады.  Аны себепли бюгюнлюкде терапияны баш борчу не жаны бла да саусузну халин тынчайтыргъады. Ол санда азыракъ дарман ичерча, ауруу тынч ётерча этергеди.  

Келир заманны юсюнден айтханда, медицина жеринде турмайды. Тынгылы диагностика бардырырча эм багъарча амалла къураладыла. Ол санда генно-инженер биология дарманла да.   
Эксперт,  жылны узунунда тюрлю-тюрлю аллергияла къозгъалыргъа боллукъларын айта,  алагъа къажау турурча  эм биринчиден медикаментоз фармакотерапия амал,  адамны санындан ууну кетериу, аллергияны къозгъагъан шартдан кенг туруу амалланы сагъынады. Амброзияны юсюнден айтханда,  аны букъусу хауада азыракъ чачылырча  къыралны болушлугъу бла  административ халда мадар  этилирге жарарыгъын да белгилейди.

 - Эм биринчиден, адам саулугъуна кеси  сакъ  кёзден къараргъа юйренирге тийишлиди.  Аллергия болгъанына ишекли инсан созмай врачха барса, кёп хатадан къутуллукъду. Тийишли анализле берсе,  алагъа кёре  багъарча амал этилликди. Уллу кёллюлюк бир заманда игиликге келтирмегенди,-  деп къошханды ушакъ нёгерибиз.