Жол нёгерими къайгъылы сагъатлары

Ахыры. Аллы 24 августа чыкъгъанды.

Тишырыу юйюнден бир къауум кюннге жумушха кетсе окъуна, эр киши апчыйды. Мен  жашау нёгеримден айырылгъанлы беш-алты жыл болду. Алгъаракъда эгечим, къарындашым да келедиле,  манга жарсып. Сени жашауунгу да къарындашы, эгечи болмасын.

Сабийлени да къатларына олтуртуп: «Келигиз, энди атагъызгъа къатын алайыкъ. Сюйсегиз, сиз сайлагъыз. Сюйсегиз, биз излейик. Не уа кесине сорайыкъ да, кеси бюсюреген бар эсе, аны да билейик»,-дейдиле. Ариу айтадыла. Жашаудан кёп юлгюле да келтиредиле.

Жаш ыразы болмагъанын бет къарамындан ангыладым. Къызым а секирип, ёрге къопду да: «Да, мен бюгюн да эрге бармай аны ючюн турама. Атамы къартлыгъында жангызлай къоймайым деп. Ансы мен да бир юйюр тутмазлыкъ къыз тюйюлме. Бери уа, мен саулукъда, бу юйге, журтха, анам къан къусуп къурагъан мюлкге, къыйналып сабийле ёсдюрген журтуна,  аны тёшегине бир тиширыу  келмесин  неда  аны адам келтирмесин.  Тюрмеге тюшерик болсам да, чачын-башын жыртмай къоймам, къарынына къыпты урурма»,-деп,  къаты сёлешди.

Жаш да турду да: «Ол кюнден сора бу арбазгъа мени неда сабийлени аякълары басарыкъ тюйюлдюле»,-дегенни айтды. Къызны уа тохтар акъылы жокъду,  къызадан -къыза барады.

Къайгъы  андан да уллу болуп кетмесин деп: «Къоюгъуз, маржа, мени аллай акъылым жокъду»,-деп, эки жанын да тынчайтыргъа кюрешдим. Кючден-бутдан къаугъаны азайтдым. Эгечим, къарындашым да манга жарсып ол кюн алай  кетдиле.

Жашны  бла къызны юсюнден айтханда уа, андан бери  къалай эсе да халлары  манга сууугъуракъ болгъанды, сансыз этип тебирегендиле. Алгъынча, сёзюме да эс бурмайдыла. Мен ангылагъандан,  къарт кишиге къатынны кереклиси да болмаз.

Мен аны бла жангыдан сабийлеми жаярыкъ эдим. Дагъыда къатымда бир сёз нёгерим болса эди дейме ансы. Сора сабийле алай эте тургъанлай, къалай къатын келтиргин? Келтирсем да, тийре: «Бу адам къартлыгъына шашханмы этгенди»,-дер.

Сен айланнган, жюрюген жерде къартлыкъларында менича юй бийчелеринден айырылып къалгъанлагъа бир тюрлю тёре бармыды. Огъесе мындан арысында дуниядан тюнгюлюп, къолларыбызны да бошлап, ахыр кюнюбюзню сакълап турургъамы керекбиз?!

Хапарын бошай,  акъсакъал анда узакъда бир сейир зат кёргенча, къарамын да бир  жанына буруп, онг къолун сакъал тюбюне тиреп, терен сагъышха къалды.

Не айтыргъа боллукъду анга? Ариу айтып жапсарыргъамы? Огъесе къартлыгъынгда да не къатын излейсе, тынч ашынг, тынч башынг, сабийлеринг, туудукъларынг  аллынгда, аланы оноуларын эт да тур, дергеми.

Ол, баям,  аллай сёзледен эртте арыгъан да болур. Анга бош  хапарны кереклиси да болмаз. Болсада быллай ишде бир оюмну айтып къоюп, аны бла чертирге жарамаз. Анга кёпле кёп тюрлю къарарыкъдыла. Къарт  жанлы болгъанла да чыгъарла.  «Сени жауунгу юйюне да ёге ана кирсин. Ол кирсе, ариу юйюрню къуш тюгюнлей чачар,  дегенле да табылырла. Хар бири кесича айтыр. Жашауда аллай юлгюлеге да тюбей турабыз. Бир-бир ёге аналаны кюйсюзлюклери жомакълада, таурухлада окъуна айтыладыла. Бу ишде бир оюмгъа келген къыйынды.

Ушакъны кезиуюнде бир зат тюшдю эсиме. Талай жыл мындан алда бир танышымы атасы ауушуп, анга дууагъа баргъан эдик. Аналары уа андан да алгъа алышхан эди дуниясын. Ажым этип, жаш атасыны юсюнден былай  деген эди: «Бизни атабызны эгечи - къарындашы жокъ эди, анабыз ёлгенден сора атабызгъа оноу этерге адам табылмады. Биз жаш болуп айтыргъа уялдыкъ. Ол а ата болуп сабийине аллай жумушну  айтыргъа намыссынды. Аны  жанында бир тиширыу нёгери болса эди, бюгюн ол бизни арабызда боллукъ эди»,-деп жарсыгъанын бир да унутмайма.

Сабийлери аналары ёлгенден сора, кеслери аталарына адам излеп, той-оюн этип, элтген хапарланы да эшите турабыз.  Ала аталарына аманны сюймейдиле. Анга сёз да жокъду. Алай аналарыны орунуна башха тиширу келсе,  жюреклерибизни  къыйнар,  къаллай адам болуп, къыйынлыкъ сынатыр, юйюбюзню  чачар  деп, жарсый болурла. Сабийлени  жарсыуларын да ангыларгъа боллукъду.

Алай  жашауда аллай ишле хар бири  энчидиле. Эки, юч, тёрт, беш сабийлери болгъанлагъа барып, халкъны аллында аланы айыпсыз ёсдюрюп, чегине жетдирген тиширыуланы да билебиз.  Юслеринден, къарынларындан аяп,  ёгелерине берилип тургъанланы.

Жашау адамгъа бир кере бериледи. Аргъы дуниягъа бир кетген, ызына къайтмайды. Адам а,  не къарт болса да,  жашаудан тоймайды, аны зауукълугъундан юлюш сюеди.