Къайын ана

Керти хапар

Кезибанны баш иеси ёлгенде жашчыгъы Алибекге энди атлай башлагъан заманы эди. Ол ата жылыуну хычыуунлугъун сезмей, аны таянчакълыгъын кёрмей алай ёсгенди. Энди, Аллахха шукур, хайт деген жаш болгъанды. Элде биринчиге саналады. Бийик билими барды, школну директоруну орунбасарыды. Атасына ушаш, узун бойлу, чырайлы, юй кёллю жашды. Ким бла да ариу тиллиди, нёгерликге сакъды. Жангыз анасын ыразы этерге уа неден да бек къайгъыргъанлай турады. «Сен мудах болма, аначыгъым, ансы мен сени не айтханынгы да этерге хаппа-хазырма!»,-деп, кёлюн кётюрюрге кюрешиучюдю, аны мудахланып кёрсе.

Кезибан а: «Мени къууанырымы сюе эсенг, бу юйге келин келтир. Заман дегенинг бир къаршыды, сахиник желча, шууулдап, озуп кетеди», - деучю эди. Алай не кёп айта эсе да, Алибекден не «хау», не «угъай» деп бир сёз эшитмейди.

Бир кюн а жашы: «Сен элибизден къызны сюе болурса келин этерге. Алай мен жаратхан а къоншу элденди»,- деди.  Сора, не айтырыкъ болур деп, анасыны бетине ышанлап къарады.

Жашыны кёзлерини жилтирегенлеринден ангылады Кезибан аны жюрегинде сюймекликни оту гюрюлдеп жана тургъанын. «Келтир, жаным, жюрегинг тартханны. Сен сюйгенни мен да сюерме»,-деди ана.

 Къачырып келтирди Алибек  Зайнафны. Кёпге дери унутмай тургъан эди эл аланы сау ыйыкъны баргъан тойларын. Бу арт кезиуледе таулада, аныча, жарыкъ къууанч хазна болмагъанды.  Кезибанны жюреги да хошлукъ, ырахматлыкъ тапды, юйню эндиге дери аны сыртындан тюшмей тургъан ауурлугъун кесини боюнуна аллыкъ, аны арыгъан санларына женгиллик берлик адам келгенди деп. Болсада ананы ол татлы умутлары, эрттен туманча, чачылгъандыла. Жангы келинни эртте туруп,  аш-суу хазырлап, баш иесин ишине ашырыр, арбаз, орам сыйпар акъылы жокъ эди.

«Охо, жашды, юйюрсюнюр, тюзелир»,- деп, ал кезиуде тёзе турду ана. Бир эрттенликде уа, келини тура келгенлей: «Былай олтурчу къатыма, айтырыгъым барды,-деди. – Мен да болгъанма жаш келин. Не этеригими, неден башларымы билмей тургъан кезиулерим да болгъандыла юйюрсюннгюнчю. Алай биринчи кюнюмден окъуна, къайынларым къопхунчу, аягъы юсюмде болмай къалмагъанма, сабийден ауурлугъум болгъанда окъуна. Сенден тилеригим, жаным-кёзюм, баш иенге сакъ бол неден да бек. Аны ач къарангылай жибере турма ишине».

Келини бла алай сёлешген кюнюнден сора тюгел ай да озгъан болмаз эди, аны тузлугъа, мыстыгъа тартылгъанын кёрюп, Кезибанны жюреги къууанч тыпырлы болду. Алайсыз да къыйнамай эди кесин келини. Келген кюнюнден бери да  белин бюгюп, ауур ишге узалмагъанды. Баш иесинден тырман эшитмезлигин биле эди, къайын анасыны чыпыр-чыпыр этгенин а къулагъына да алмагъанды.

Жашчыкъ тапханлы уа эртте тургъанны да къойгъанды. «Хо, харип, къагъанагъы барды. Кече тауушчугъун эшитдире-эшитдире туруучуду, тынчайа болмаз»,-деп, Кезибан, алгъынча, кеси ашырып тебиреди жашын ишге…

Бир жылдан да юйюрге экинчи жашчыкъ да къошулду. Келини уа экинчисине да бермеди ёшюн, аны да хазыр ашлагъа юйретди. Сабийлерине ёшюнюн берсе, ол юйден тышына чыгъаргъа онг тапмазлыгъын уста билгенди. Аны уа базаргъа жюрюп, сатыу-алыу бла кюрешир умуту барды.  Сора къысха жумушчугъум барды деп, юйден терк-терк кетип турду. Ахырында уа, соргъаны-оргъаны болмай, базаргъа чыкъды.

Кезибан а, сёз болмасынла деп, жашына жукъ сагъынмайды. Бир кюн а, дерс берген сагъатлары аз эдиле да, Алибек юйге эртте къайтды.  Келсе, Зайнаф юйде жокъ, анасы бешик эхчей. Сабыр, басымлы жаш чамланмады, юй бийчесини къайтырын сакълады. Сора келе-келгенлей: «Сабийлени да къоюп, къайда айланаса бюгюнлю?» - деп сорду.

  -Базаргъа чыкъгъанма, сатыу этеме. Отоуну тёрт мюйюшюне къарапмы турайым, Аллах сен кёп бер деп. Сенден кёргеним да жокъду сора, кеси башыма кесим мадар этерге керекме,-деди Зайнаф.. Сора, тёгерек-башха къарап: «Бу эски-бусхуланы да атаргъа керекбиз тышына. Бусагъатда сиз болмасагъыз былай тозураулукъда ким жашайды? Аны да сагъышын этгенме мен»,-деп къошады.

-Сабийлени сагъышын а этгенмисе?

-Алагъа уа кесигиз къарагъыз, ала сизникиледиле.

Жашыны бла келинини уллу сёлешгенлерине тёзалмай, Кезибан, отоугъа кирди да, экисин шошайтыргъа кюрешди. Алай Зайнаф, къайын анасын кёргенлей, огъурсуз бет алды. «Бар терслик сендеди! Сенсе муну манга юсгюрген, тагъылгъан итни юсгюргенлей!» – деп къычырды.

Кезибан абызырады, армау болургъа жетип, бираз турду, сора аз-маз эс жыйып: «Не хатамы кёргенсе, келин, мени аллай бир кёрюп болмазча?»,-деп сорду.

Анасына алай оспар сёлешгени Алибекге неден да бек ачыу тийди. «Кёзюнге шинжи болуп кёрюнюрча не хатасын кёргенсе анамы?» - деп къаты сорду.

-Ортагъа кирип тохтагъанын кёрмеймисе? Ма аны ючюн кесин угъай, суратын окъуна сюймейме кёрюрге!- деди Зайнаф  иги эшитдирип.

-Башынга акъылынгы жый, сабийлеринги сагъышын эт.

-Сен эт аланы сагъышын, сенсе аталары!

-Мен айтхандан  хыйсап эт, алай болмаса, айырылыргъа тюшерикбиз,-деп, Алибек тышына чыгъып кетди.

-Аяма, айырыллыкъ эсенг!- деп къычырды Зайнаф ызындан.

Орталары аманнга кетгени бла Зайнафха бютюн кенг жол ачылды. Энди мындагъы базар бла чекленмей, кюз артында бирлеге тагъылып, узакъ сатыулагъа жюрюп башлады.

-Къайтарама юйюне келининги, ання! Бу бизге сыйынырыкъ адам тюйюлдю! – деди бир  ингирде Алибек анасына.

-Угъай, балам, бир да, эки да айтма, минчакъла кибик сабийлеринги кёзюнг къыймай тышына къалай атарыкъса? Ёлген этейим кёз жилтинчиклерим бу арбазда кёрюнмеген кюн. Бу айтханынгы сюймедим. Аны унутуп къой, андан эсе юй бийченги ариу бла жууушдурургъа кюреш. Къаты болма, жюрюме къой сатыууна. Ёлемени бла кетемени алыкъа киши тыялмагъанды,-деди Кезибан, толгъан кёлюн кючден баса.

Жарлы тиширыуну киши юйюне чыкъгъан кюнюнден бери кётюрюп келген жюгю бютюн ауур болду. Алай жангызыны юйю чачылмасын ансы, ол не ауур жюкню да кётюрюрге хазырды. Жанындан бек сюйген туудукъчукъларына къарагъанны уа къыйыннга санамайды. Аны къой, аланы ойнагъан, кюлген тауушчукълары огъурлу ананы жюрегин жылыта, аны арыгъан санларына женгиллик да, жашау кюч да бергенлей турадыла.