Ана жюреги – жырны, кюйню да юйю

                               Хапар

Кюн тау башындан энди эне келип, аны терезесинде тохтагъанда, Фатимат эрттен намазындан къобуп, терезе аллында сюелип тура эди. Ма былай бу танг шошлугъу, ол келтирген жарыкъ жюрек жапсарыу бергенча, алай сюелип турду бир кесекни. «Алгъын заманда эл, жукъудан уяна, ожакъладан чыкъгъан тютюн бла бирге керилиучю эди. Энди юйде от этген къалгъанды», – деп келди да аны кёлюне. Бош жарсыды, жашау тынч болгъанды, отун-кёмюр кереги жокъ, хар юйде газ, суу...  

Аны юйю бийикдеди. Терезеден къарагъанда, эл къол аяздача кёрюнеди. Элни экиге бёлюп баргъан сууну башында тюз да мамукъгъа ушагъан къалын туман кётюрюле барып, чегет агъачда тас болады. Сора Фатимат да арбазгъа чыгъып, чыбыкъ сибиртгисин къолгъа алады.

Нек сыйпайды ол кюн сайын бу арбазны? Кеси да ангыламайды. Сабий чапмагъан арбазда тизгинни ким чачарыкъды? Алгъада уа чабыучу эдиле жашчыкъла, къызчыкъла – Асланны нёгерчиклери. Бюгюн ала ары-бери жайылгъандыла, бирде бир келиучюдюле Фатиматны кёре. Сюемиди, сюймеймиди ала келирлерин Фатимат – аны кеси да ангыламайды. Келмеселе, кёлкъалды этериги сёзсюздю. Келселе уа… ала кетгенден сора, бир сейир ауурлукъ бийлейди аны жюрегинден озуп, тёгерекни да саулай.  

«Болмады, болмады жашауум, къурамады мени Аллах…» – дейди Фатимат жиляса, сора айып этеди кесине: «Былайда да кесиме жан аурума ансы…» – деп.

Кюндюз игиди, не десенг да. Больницада ишлейди ол. Сабийлеге къарайды. Адамла арасында болсанг, къайгъыларынг да узагъыракъ кетедиле. «Ала да къоркъадыла бирликден», – деп, алай сагъыш этиучюдю Фатимат.

Биринчи Аслан къоюп кетгенди аны. Университетде окъууун бошагъан кюнлеринде нёгерлери бла Минги тау тийресине барып, андан къайтып келе, машиналары суугъа кетген эдиле ол бирер юйюр къурарыкъ жарыкъ жашла. Ол къара кюн жашауну экиге бёлгени сейирмиди? Кёп кере кесине хата этерге кюрешгенди насыбын, къууанчын да бир такъыйкъаны ичинде жашы унутдуруп къойгъан Фатимат, алай а хар заманда да ол чакълада аны къатында баш иеси табыла эди. Ол, белгили къурулушчу, Аллахны атын терк-терк сагъыныучу болуп къалгъан эди, жашыны ачыуундан сора. Аллай кюнлени биринде кеси элтгенди жашау нёгерин эфендиге да.  Эфенди айтхан да жапсарлыкъ болмаз эди Фатиматны, тюшюнде Аслан анга кеси тилемесе. Ол а: «Анам, сен аллай зат этсенг, биз бирге тюберик тюйюлбюз керти дунияда», – деп къаты эсгертген эди.

Харун атасыз-анасыз ёсген эди, тамата эгечини къолунда. Бек кюрешгенди анга билим берирге Аба. Алай айтыучу эдиле Абидатха бары да. Сейирлик уста да болду, насыплы уа болмады. Кёп бармай, жашыны ызындан кетгенди ол. Ол уянмай къалгъанда, сукъланнган окъуна этген эди Харуннга Фатимат, жашына ол биринчи тюбегенди деп.

Келиучюдюле бирде тюшюне Аслан да, Харун да. Ол танглада Фатиматдан насыплы да, жарыкъ да болмай къалады.  Алай а ол кёпгемиди?

Ол да ишге тебирей тургъанлай:

– Дохтурну чакъыр! – деп келеди къулагъына къоншу арбаздан.

Сора атады кесин ары. Терк болушлукъ берген жерден врач келгинчи окъуна ангылайды сабийни сокъур чегиси атылгъанын. Ол аны къоюнуна алып, къабакъ аллына жетерге, машина да тохтайды алайда. Жаш врач, Фатиматны кёрюп, къууанады. Сора ала бирге элтедиле кёзюн ачмагъан сабийни район арагъа.

Жолда бара, Фатимат билген сураларын окъуйду, тёгерекдегилени да сейирге къалдырып: дохтурла дарманнга ышанадыла,  бу уа…  Шофёргъа да эсгертеди:

– Терк! Терк!

Барады ол да, сызгъырыуу бла кесине жол ача.

– Я Аллах, сен болуш бу сабийге… – деп, сураланы орталарында тохтамай тилек этеди Фатимат.

Реанимациягъа кишини иймейдиле. Жарсыу да, тилек да, ийнаныу да  алгъандыла тёгерекни. Фатиматны эсине кесини ачыу кюню тюшеди. Къыстайды ол аны, ол а кетмейди, тёгерек айланады да: «Сени бегирек таныйма», – дегенча, келип анга къысылады.

Юй тюпле жууучу  тиширыу жилямукъла тузлу этген жерлени барады, кёкюреги бла буштукълу таякъгъа таяна, сора буштугъун таза суугъа сугъуп чайкъайды. Не этсин ол суу къаралмай, жюрекледе болгъан жарсыуланы жыйып турса?

 Бир сагъат озады. Экинчи сагъат барады. Сабийни жаш анасы жиляйды. Жаш атасы, амалсызгъа къалып, чыгъады, киреди. Аны эки кёзю ол сабийин андан айыргъан эшикни тешип окъуна къоярыкъ болур эдиле, ол темирден болмаса. Атаны, ананы да сагъышлары, баям, бюгюнча жууукъ бир заманда да болмагъандыла бир бирге. «Адам не этсин? Не этсин адам? Бизге бир зат да керек тюйюлдю, жаланда бу сабий сау турсун! Биз бай, ариу болургъа да сюймейбиз, жаланда бу сабий къыйналмасын деп тилейбиз. Я Аллах, сен анга болуш, ол кёзлерин ачсын, алгъынча жарыкъ кюлсюн да, бизни насыпдан толтурсун…»

Жанларында жаш тиширыучукъ жиляйды: аны баш иеси, аны бла жаланда эки ай жашагъан жашау нёгери, авария этгенди. Эки жанындан да ата-ана, ахлула жыйылгъандыла ол жарсыулу жерге. Бир бирге жапсарыу сёзле айтыргъа керек болур быллай болумда, ала уа тынгылайдыла.

Операция баргъан жерде эшик ачылса, бар алайда олтургъанла, сюелгенле бирден къалтырайдыла, аланы къарамлары анда тохтап, чыкъгъан адам, кёзюн кётюралмай:

– Операция бара турады, – деп, къысха билдирип, озады.  

Сау ёмюр сакълап тургъанча тюбейдиле ала андан чыкъгъан докторгъа. Ол башына кийген акъ къалпакъчыгъы бла мангылайын сыйпайды. Ийнаныу жылтырайды аны къарамында.

– Хар не да тап боллукъду. Заманында келтиргенсиз, – дейди къарт хирург. – Жашчыкъ жукълапды. Барыгъыз юйюгюзге, солугъуз. Фатимат Таусоевна, энтта да бир сабийни сыйырдыкъ ёлюмню къолундан.

Жашчыкъны атасы бир зат сугъаргъа кюрешеди аны хуржунуна, унамайды врач. Артха тюртеди аны къолун. Юйренмегенди. Ол да Фатиматны тёлюсюнденди.

Ол ашырып, чыгъадыла эшикге Фатимат бла къоншулары. Жашчыкъны анасы анда къалады, атасы уа элге атланады. Ала бир кесекни сёлешмей барадыла. Фатимат эл амбулаторияны аллында тюше туруп, къоншусу, машинадан чыгъып, нек эсе да къалпагъын да тешип, аны къолларын да ууа:

– Сау бол, Фатимат, – дейди. – Энди Ахматчыкъ сени да жашынгды.

Фатимат а ышарады. Ол атлауучладан атлагъанда: «Мени да! Мени да!..» – деп эшитиледи аны акъылында. Анга аллай насып къайда.

Биледи ол, сабий реанимациядан чыкъгъынчы, юч-тёрт кюн турлукъдула аны анасы бла атасы ол коридорда, къаты шинтикледе олтуруп, кетип къалалмай, анга жууукъ болса, жашчыкъ аны ангыларыкъды деп да билмей. Ол а ангыларыкъды, сезерикди ата-ана жылыуун. Аслан кетгенли, жюреги къатхан сунуп тура эди Фатимат. Ол алай болмагъаны нечик игиди!

Тюшюнде уа келедиле Аслан бла Харун. Экиси да жарыкъ кёллюле. Харун тынгылайды. Жашы уа кюледи:

– Анам, сен къалай иги адамса! Мёлексе сен! – дейди ол, аны башын тёгерек айландыра.

– Жерде жашагъан гюняхлы адамма мен, сора къалай болурма мёлек? – дейди Фатимат, энди Аслан аны бла болмагъанын унутуп.

–  Сен да аланы кёкде сунаса, – дейди Аслан, сабырланып, анасын ийнандырыргъа кюреше. – Ала уа жерде да жашайдыла, адамла арасында, къарыусузгъа болуша, ийнаныу бере, хаух дунияны бла хакъ дунияны бир бирге байлай.

Алай айтады да, уллу болуп къалгъан жашы анга къолларын созгъан анасыны башын кёкюрегине къысады. Ол насып жюз, минг насыпдан да уллу болгъанын жаланда Фатимат бла аныча анала биледиле.