"Къонакъ юйле бла байламлы бизнес манга къачан да сейир болгъанды"

Къабарты-Малкъар туризм жаны бла битеу да дуниягъа белгилиди. Бери жаланда Россейден угъай, кёп башха къыралладан да келедиле. Элбрус районну жамауатыны асламысы да ол бёлюмде урунады. Бирле къонакъ юйле ачадыла, бирле уа алада ишлейдиле. Андан сора да, туристле бла ишлеуню кёп тюрлю амаллары барды.

Гюлюйланы Азрет-Алий а туризм бла байламлы ызгъа сунмай тургъанлай тюшгенди. Бюгюнлюкде ол Элбрус элни администрациясындагъы «Эльбрус-Сервис» турист компанияны таматасыны орунбасарыды.

Сайлагъан, окъугъан усталыгъындан арталлыда башха усталыкъгъа нек кетгенин, туризм бла къалай кюрешип башлагъаныны юсюнден болгъанды аны бла ушагъыбыз.

–  Азрет-Алий, ишлеген ызынг сен окъугъан усталыкъ бла байламлымыды?

– Угъай дерге боллукъма. Мен Ростов шахарда окъугъанма. Къырал службаны Шимал-Кавказ академиясыны къырал эм муниципал управленияны бёлюмюн бошагъанма.

– Сора туризм бла байламлы бизнесге уа къалай тюшгенсе?

– Мында бир тюрклю шуёхум болуучу эди. Къадары къыйын болуп, Тырныаууздан кетерге тюшген эди. Кюнлени биринде мен шуёхум болгъан жерге, Тюркге, ишлер муратда кетеме. Бир тюрлю бир ишим неда аны бла байламлы сагъышым да болмай атланнган эдим. Анда шуёхум тюбейди да, аны бла бирге ишни ызындан болуп, туризм бла байламлы кёп тюрлю офислеге бла агентстволагъа резюме къагъытларыбызны элтип, иш излеген эдик. Кесибиз сюйген фирмагъа адамла алыннган кезиу болуп, биз ары тюшалгъаныбызгъа бек къууаннганбыз.

– Къалай бла базынып киралгъанса ишге, тиллерин билеми эдинг?

– Туризм бёлюм мени къоркъутмай эди. Кесибиз да туризмни айныгъан жеринде ёсгенибиз себепли, анда да къыйналмазлыкъ суна эдим. Алай кёк бла жерча болады андагъы туризм бла ол мында биз таныгъанны арасы. Анда жангы технологияланы айныуу бла байламлы солугъанланы излемлерин жалчытыу бийик даражада бардырылгъанды.

Тилни юсюнден айтханда уа, билсек иги боллукъ болур эди, алай билмегенибиз да артыкъ жарсытмагъанды. Анда ишчилеге бек уллу магъана берип, алагъа онгла къурай эдиле. Сёз ючюн, арталлыда сомсуз ары барып тюшсенг, энди ол турфирманы чакъырыуу бла, ала санга тюбеп, жашар жеринге дери элтип, орнатып, юсюнге киерикге дери жалчытадыла. Сау сезонну ишлеген хакъынгы жыяласа. Фирмада хар не бла да жалчытханларына кёре, кесинге ахча жояр кереклиси болмайды. Юйге да тынгылы ахча бла къайтала эдик.

– Башха къыралда бет жарыкълы ишлеген къыйынмы эди?

– Мен ары беш жыл жюрюп жаз башындан кюз артына дери ишлегенме. Биринчи жылдан сора къалгъан кезиуледе сезонну аллында келсек, бизге уллу юйретиу тренинг бардыргъандыла. Анда туристле бла, къонакъла бла да кесибизни къалай жюрютюрге керек болгъаныбызгъа уллу эс бурулгъанды. Не ууакъ затчыкъ да эсде болуп, тынгылы жалчытылыргъа керек эди. Бийик профессионал халда саулай да дуниягъа аты айтылгъан TEZ TOUR туроператорда ишлегенме.

– Сейиринги не жаны бла къозгъагъанды туризм?

– Бюгюн да бу бёлюмде урунама. Хар заманда да къонакъ юйле бла байламлы бизнес сейир болгъанды, мында эригирге заман болмайды. Хар кюнден жашау айный баргъаны себепли, бу бизнес да алай уллу атламла бла барады. Биз да кеси республикабызда кишиден артха къалмаз ючюн, форумлагъа, башха жумушлагъа да тири къатышабыз. Ишимде тюбешиуле, келишимле, сёз тохташдырыула да кёп боладыла. Жарсыугъа, мында, иги да кеч къалып, энди айный барады бизнесни бу тюрлюсю.

– Ол не бла байламлыды? Артха нек къалабыз сервис жаны бла, сени оюмунга кёре?

– Анда жамауат, саулай да къырал окъуна туризмге башха тюрлю  къарайдыла. Бир юлгю келтирейим. Бизден узакъда болмай, жангы мекям ишлеп башлайдыла. Ол да къонакъ юй боллукъ эди. Бир ыйыкъдан алайны ётсек, жангы къат салынып, дагъыда бир ыйыкъдан келсек, биягъы жангы къат ишленип. Сора биз сейир этебиз бу къурулушну быллай атламла бла баргъанына. Бизни аэропортха алып баргъан адам: «Сиз жаз башында къайтып келирге, бу къонакъ юй ишлей боллукъду», - дейди. Ышанмайбыз айтханына. Кертиси бла да, жаз башында къайтып барсакъ, кесини аквапарклары бла, лунопарклары бла да уллу къонакъ юй тири ишлей тура эди.

Биринчи кече къалып, экинчи кюн ишге чыгъаргъа керекбиз. Бизни алыргъа сервис машина келип, ишлерик мекямыбызгъа алып барады. Бир заманда, шофёр машинадан тюшюп, алгъаракъ атлап, къоллары бла да бир тюрлю къымылдаула эте, ауукъ заманны булжуйду. Келгенинден сора уа, аны не этгенин къатына олтуруп сурайма. Аны жууабы мени эсимде кёп заманлагъа къалгъанды. Ол: «Мен бу жангы къонакъ юйню тийресине биринчи кере келеме. Аны себепли дууа эте эдим. Миллетиме, къыралыма огъурлу, халал хайыр келтирген мекям болсун деп тилегенме», – дейди. Аны айтханым, анда саулай миллет къыралыны айныууна къууана биледи. Бизни бла тенглешдиргенде, башхалыгъ а, сорууугъузгъа жууап да бу юлгюде сунама.

– Мындан баргъанлагъа къаллай эс бурула эди?

– Аламат. Ала бизни бек багъалагъандыла. Бетлерин чыгъарыр ючюн, ишчилерине бла къонакъларына уллу хурмет бере билгендиле. Ишчини багъаласанг, ол да кеси жумушун жууаплы этерге итинирикди. Анда миллетлеге юлешмейдиле адамланы. Мен ангылагъаннга кёре, инсанлыкъ неден да багъалыды алагъа. Биз да кесибизни бек даражалы тутханбыз, ариу ишлегенбиз.

– Тайландха ишге уа къалай бла тюшгенсе?

– Бери къайтып келгенден сора Тюркден. Мында кесибизде жангы къонакъ юй ишленип эди. Аны да ачаргъа болушуп, январьда башлайбыз. Февральда уа мында КТО башланады. Алай бла, тамбла, бюгюн дей, жол да ачылмай, туристле да бери келир онг тапмай, иш болжалгъа къалады. Тюркге барыр сезонумда мындан кеталмай, заманымы оздурама. Алай туроператорубузну Тайландда да уллу филиаллары болгъаны себепли, ары барыргъа кёлленеме. Анда солуу кезиу а августда башлана эди. Алай бла Москвада офисибиздеги танышларымы болушлугъу бла ары алай тюшгенме.

– Туугъан жеринге къайтхандан сора уа, не бла кюрешип башладынг?

– Бир ауукъ заманны SKY Эльбрус деген къонакъ юйде ишлегенден сора, бери Элбрусну администрациясына чакъыргъандыла. Эльбрус-Сервис учреждениягъа таматалыкъ этип тургъанма, бусагъатда уа таматаны орунбасарыма. Мында бери келирге сюйген туристлени солууларын иги къурарча онгла жарашдырабыз. Инфраструктураны айныуу бла кюрешебиз. Андан тышында да, Кисловодскда бир уллу къонакъ юйню ишлетеме.

– Къолунгдан келсе эди, бюгюннгю ишинг бла байламлы нени тюрлендирлик эдинг?

– Бир кесек туризм бла байламлы сервисни игилендирирге сюерик эдим.  Солугъанланы ырахатлыкъларын жалчытыр ючюн не къадар кюч салсанг, ахча жойсанг да, ол зырафына кетмейди. Жойгъанынг сени тамблагъы кюнюнге инвестиция болады. Аны себепли, кеси адамларыбызны бу затланы ангыларларын сюерик эдим. Къоранчсыз къошулуу бола болмаз.

Туристле саулай дунияда эркин айланадыла, къолайлары, акъыллары эм заманлары да жетишеди. Аманны игиден бек терк айырадыла. Сора реклама айныууну баш жоругъу болгъанын да билебиз. Жаратмагъан затларын ала Интернетде жазадыла. Туристле бир жары атланырдан алгъа уа, солуп кетгенлени оюмларын, комментарийлерин окъуйдула, солур жерни сайлауда алагъа таянадыла.

– Ишден бош заманынгы къалай ётдюресе?

– Кёп тюрлю жерледе болуп, анда жашагъанланы дуниялары бла шагъырейленирге бек сюеме. Алай ишден аллай заман ычхындыралмайма кесиме. Сора юйюрюнг, сабийлеринг да болса уа, бир башынгы алып айланнганча болмайды. Юйюр ол бек жууаплы борчду кимге да.

Заман табалсам а, программированияны жаратама, илму статьяланы окъургъа сюеме, архитектурагъа сейирим барды. 

 Бизни юйюрде ёз халкъыбызны багъаларгъа юйретгендиле. Атам, харип, дуниядан эртте кетгенди. Анам а кеси кётюргенди бизни. Юч къарындаш болабыз. Эм гитчебиз алыкъа юйдегили болмагъанды. Абадан къарындашым бла мен кеси юйюрлерибизде да ана тилни сюерге, адамланы багъаларгъа юйретирге итинебиз.