Къар жауа эди

Хапар

Мариям жаууннга тынгыларгъа, жауа тургъан къаргъа, от жаннганына къараргъа да бек сюйюучюдю. Алгъын ала бирге тынгылагъандыла жаууннга элде. Ол къанжал юйню башына алгъа хыны тийип башлап, артда уа аны сюйгенлени жылыуларын сезипми, ким билсин, жумушагъыракъ айтып башлагъан эди эрттегили хапарын.

Отха да бирге къараучу эдиле анла. Аны тиллери ёрге созулуп, алай а ол чыкъгъан жерлерин къоюп кетерге кёзлери къыймай, артха къайта эдиле. Мариям алай сагъыш этгенин айтмаса да:

– Адамлагъа ушап, – дей эди ол кезиуде сюйгени. – Алайбыз биз да, къоюп кетсек да, къайтыргъа сюебиз журтубузгъа, туугъан жерибизге. Дуния алай къуралгъанды.

Къайдан биле эди ол аны, туугъанлы бери да Ата журтунда жашап тургъанды сора?

Ма бюгюн а Мариям кеси жангыз олтурады. Уллу терезени ары жанында къар жауады. Юйде жылыды. Аллай шошлукъ, аллай хошлукъ барды къар жаугъанында, арыгъан жюрегинге солуу алдырыргъа сюйгенча, алай сабырды ол. Къарангыда, арбазны жарытхан чыракъны жарыгъында жылтырайдыла аны женгил хапулары. Бир сейир термилиу бла инжилиу бирге киредиле адамны жюрегине, жауа тургъан къаргъа къараса. Сора быллай ариулукъну адам къолу угъай, жаланда уллу Аллах жаратыргъа боллукъду деп сагъыш этеди Мариям. Бирде аны къарамы баш иесини орта тапкада тургъан таянчакълы уллу суратында тохтайды. Сора эсгереди:

– «Кёксюл Дунайны» сюе эдинг сен да, менича, – дейди ол анга, алда башланнган ушагъын андан ары бардыргъанча. – Бирде къолуму жюрегинге къысып тынгылагъанынг эсимдеди. Ол заманлада бизни жюрек урууубуз, солууубуз да бирча эдиле. Энди, жарсыугъа, башхадыла.

Ол кюнню унутмайды Мариям. Баш иеси, дунияда ол кимден да бек сюйген адам, артда анга былай айтхан эди:

– Штраусну бар затындан да муну айырып сюеме. Сен да сюй. Австрияны къырал макъамы! Дуния закийлени таныгъан Парижде сюйюп тынгылагъандыла… Сейирди музыка. Анда журтунга, адамгъа, саулай жашаугъа да сюймеклик тауусулмай, тола барады.  Бизни таулу орайданыча, юзюлмейди жырны жолу – насып излейди адам дайым халкъына, кесине да, къайсы ёмюрде жашаса да. Аны айтады бу…

Ол сынамагъанды айырылыуну, алай а ол ачыудан  къачалмазын биле эди. Файгъамбарла окъуна сынагъан ачыуладан къалай къутуллукъса, жер адамы болуп? Кёп биле эди…

Кёп болмай кёрген бушууу этдиреди Мариямгъа быллай ушакъланы. Нек? Билсе уа.

– Нек къарагъанынгы билеме манга, – дейди къар, ашыкъмай, жумушакъ тюше жерге, – тынгыласам сюесе санга. Айт хапарынгы, айт. 

– Мен алай насыплы эдим аны къатында, – дейди Мариям, – айтсам, киши ийнанмазча. Сен а ийнанырыкъса. Ол насып къоркъутхан эте эди, алда бир бушуу боллугъун билдиргенча. Ырысларча насып эди ол. Аны бла болгъанда, мен алай сюе эдим жашаргъа! Ёлюрге да! Айтханым ётюрюк тюйюл – сюйгенлени ёмюрлюк жырлары.

Кёкден мёлекле ийген саугъача, жауа эди къар, эрттегили жарыкъ да, мудах да макъамларын айта. Мариям а жиляй эди, кёз жашлары бла жанын тазалай.

– Ол энди кёрмейди къарны, – деди да, кеси да къоркъду айтханындан.

Сора сюйгенини тапкада тургъан суратын алды да, ол да къаргъа къарарча салды.

– Жашау саугъады, – деп эшитилди башха дуниядан эр кишини ауазы.

Аны къар келтиргенча кёрюнюп, терезеге, суратха да кезиу къарап:

– Сизде уа къар жауамыды?

– Бизден барады ол сизге.

– Андан жумушакъды сора … – деп, «Кёксюл Дунайны» салады Мариям.

Ала анга бирге тынгылайдыла. Эшитип турады Мариям сюйгенини солууун. Аны эсгериулерича, ариу къар тюшеди жерге.

Ол терезени ары жанына чыракъ жарыкъгъа жылтырагъан жаухарларын атады… Танг атаргъа ол тохтар да, Мариям аны акъ атлада, аланы да жалкъалары аязда уча, къонгуроу таууш эте, кетип баргъанын тюш ортасында ангылап, сейир этер жюреги алгъынча ачытмагъанына.