Махтаулукъ

Юйлеринден къазауатха сау-саламат кетип, тауушсуз, хапарсыз думп болуп къалгъанла. Сизни кюн сайын сакълап турдула атала, анала, эгечле, къарындашла, юй бийчеле, сабийле, кёп сакъладыла, кече-кюн демей, сиз а къайтмадыгъыз.

Курск шахар ючюн уллу сермешиуледе гитлерчиле, не да этип, алайны бийлерге кюреше эдиле. Эки жанындан да топ-окъ къыстау атылгъан тауушла тохтап, бир кезиуде тийрени шошлукъ бийлейди. 

Алайда окопдан окопха, солдатдан солдатха «тигрле» келедиле деген сёзле эшитиле башлайдыла. Солдатла окопладан башларын чыгъарып къарайдыла. 

«Тигрле» Германияны ол заманда бек ышаннгылы сауутларындан бирлери болгъандыла, темири къалын эм къаты – аны хар топну огъу да тешип баралмай эди.

Бир заманда, болгъанны да титиретип, тёгерек-башны къалтыратып, тёгерекни букъугъа алдырып, окопланы биринчи тизгинлерине «тигрле» чыкъдыла. Кёп да тюйюлдюле: юч танк, баям, тасхачыла эдиле ала. 

Бизни топчуларыбыз аланы жууугъуракъ келирлерин сакълайдыла. Жаланда бир урургъа керекди, къарыусуз жерин тутуп, ансы экинчи атар онг боллукъ тюйюлдю. Танкла окопланы биринчи тизгинлерине иги да жууукълашхандыла, ортада келген танк бютюнда. Ол, топчуланы эслеп, быргъысын ала таба буруп, кесин ары атхан эди. 

Артиллеристле да топну быргъысын немис танкга айландыргъандыла. Ким кимни хорлар?! Жаланда бир окъ атылыргъа керекди. Биринчи атып, тап уралсанг, хорлам сеникиди. Урушну жоругъуду ол. Окопдагъыла уа, бусагъат бир сейир зат болады деп, солуу алмай сакълай эдиле.

Бир заманда топ атылгъан таууш чыкъгъанды, жангыз бир таууш. Аскерчиле барысы да кеслерини топчулары болгъан жанына къарайдыла. Танкны бурунундан а азчыкъ тютюн чыгъады. 

Танк тохтагъанды, быргъысын да энишге салындырып. Арт жанындан да къара тютюн чыгъады. Ол, ёмюрледен бери да алайда тургъанча, сир къатып къалгъанды. 

Топчула, къууанч халда, къычыра, ёрге-ёрге секире, бир бирлерин къучакълайдыла, аны тёгерегинде тепсейдиле.

Танкны топ бла жангыз бир атханлай агъызгъан таулу жаш Огъары Малкъардан Герийланы Юсюпню уланы Къаражау.

Къаражау урушха онсегиз жылы толмай баргъан эди: арыкъсуу, узун жаш. Анга урушха чакъырыу къагъыт бергенлеринде, анасы Кызийка Эл советни председателине барып: «Муну урушха нек жибересе?  Алыкъа анга онсегиз жылы болмагъанды», - деген эди. 

Ол а: «Охо, ушкокну быргъысын жерге жетдирирми деп къоркъаса? Жылы жетмей эсе да, ёсюмю уа барды», - деп, къойгъан эди. 

Герий улу танкны кюйдюргенден сора, аны саугъагъа кёргюзтюрге деп, терк окъуна къагъытларын хазырлап башлайдыла. 

Къаражау орусча билмей эди, тилманч керек болуп, солдатланы араларында излеп, таулу жашны табадыла. Ол эки уллу чынлары болгъан офицерле бла Къаражауну къатына келедиле. Таулу жаш Герий улу бла тауча саламлашханда, ол, асыры къууаннгандан, кесине жер табалмай эди. 

Ол а: «Бу жанымдагъыла танкны къалай кюйдюргенинги билирге сюе эдиле», - дегенде, Къаражау: «Да, къалай кюйдюрдюм, ата юйюндеча, башын ёрге кётюрюп келе эди, менден сора мында ким барды дегенча. Мен а къарыусуз жерин марадым да, алайына урдум. Битеу болгъан иш олду», - деп, жууаплагъан эди. 

Тилманч ол сёзлени орусчагъа кёчюргенде, алайдагъыла асыры къаты кюлгенден, жанындагъы окопладан солдатла келген эдиле. 

Ол эки офицер Къаражаугъа саугъагъа кёргюзтюрге къагъытларын хазырлап кетгенден сора, алайгъа фашист самолётла кёп бомбала атадыла.

Андан сора Къаражауну кёрген неда аны юсюнден эшитген адам чыкъмады. Ата журтун душманладан къоруулай жан берген малкъарлы жашны ахыр хапары алайды.