«Исси хауа бла багъыуну хайыры барды»

Аурууланы жаланда дарман бла угъай, башха амалла бла да багъаргъа болады.  Аладан бири хамамды. Ким сюймейди хамамны? Барыбыз да сюебиз. Жай, къыш болсун, солургъа баргъанда, тохтагъан къонакъ юйде хамам болгъанын эшитгенлей, анга ашыгъабыз. Алай ол хар адамгъа да жарашамыды? Не хайыры барды? Аны юсюнден врач Къойчуланы Шамиль  бла ушакъ этгенбиз.

- Саулай дунияда да исси хауаны болушлугъу бла багъыу бекден-бек жайыла барады. Не бла байламлыды ол?

- Исси хауа бла багъыуну эм учузу – хамамды. Алай ары атланнгынчы, сизге ол жарагъанын бла къалгъанын билирге керексиз. Нек дегенде, сёз ючюн, жюреклери бла къан тамырлары ауругъанлагъа ол хата келтирликди. Ары жолоучулугъугъуз приступ бла бошалыргъа боллукъду. Алай бу жаны бла саулугъугъуз иги эсе, ол жюрекни бла къан тамырланы бютюн кючлю этерикди.

- Алимле тинтиуле бардыргъанмыдыла, хамамны хайырыны-хатасыны юсюнден шарт айтырча?

- Алимле бу жаны бла тинтиуле бардыргъандыла. Кеси ыразылыкълары бла талай адам ыйыкъны ичинде хамамгъа беш кюнню жюрюп тургъандыла. Къызыулукъ аланы саулукъларына къаллай хайыр келтиргени алимлени сейирге къалдыргъанды:

Биринчиден, хамамгъа дайым жюрюген адамланы барысыны да жюреклери игирек ишлеп башлагъанды. Экинчиден, тамырларында къан уюгъаны азайгъанды. Ючюнчюден, мугурайып тургъанларын къойгъандыла, кёллери кётюрюлгенди, дуниягъа жарыкъ кёзден къарап тебирегендиле.

Тинтиуле кёргюзтгендиле: адам къысха заманны иссиде турса, мыйысы башха тюрлю ишлеп тебирейди. Дагъыда жюреги жарыйды, къан тамырлары кючленедиле. Алай бла хамамгъа дайым бара туруу адамны ёмюрюн узакъ этеди, дейдиле  алимле.

- Бусагъатда онкология кенг жайылгъанды. Хамамда адам къызса, рак болургъа боламыды?

- Угъай. Иссилик кёбюулени  къурутады.  Кёп къыраллада бюгюнлюкде онкология аурууланы бу амал бла тёрели халда багъадыла. Врачла къарап тургъанлай саусузну чархын 43-43,8 градусха дери къыздырадыла. Андан бийик температурагъа адам тёзмейди. Быллай иссиликде рак неда вирус зараны жетген клеткаланы, сёз ючюн, В эм С гепатит кёбюсю ёледиле. Сау клеткалагъа хата тиймейди, иммунитет а быллай температураладан сора иги да кючленеди.

Бу процедураны (гипертермия) бардырыр ючюн, адамны исси сууда жатдырадыла. Ол элгенмезча эм чархына жылыуну баргъанын эсепде тутарча, анга битеулю анестезия этедиле эм ёпкелери жалгъан халда ишлерча аппаратны хайырланадыла. Сёзсюз, айтханда окъуна къоркъутады бу багъыу амал. Алай андан магъана болгъаны баямды. Россейни больницаларында бу амал бла багъып алыкъа кёрмегендиле.

- Дагъыда не аурууладан къутулургъа болушады хамам?

- Халкъла аралы шартлагъа кёре,  гипертермия ракны, вирус гепатитлени, туберкулёзну, астманы, артритлени багъыуда хайырлыды, ол угъай, ВИЧ-лери болгъан саусузлагъа окъуна себеплик этеди. Юлгюге, онкологиядан къыйналгъан 50-жыллыкъ тиширыу врачлагъа айтханына кёре, бу процедурадан сора жууукъ-ахлулары аны жашыракъ болгъанын эслеген эдиле.

Алай бла, кёпгенлени къурутханындан сора да, гипертермия саулай да чархны жашлыгъын къайтарады. Исси температура, кёпген эм вирус кирген клеткаланы кюйдюргенден тышында, башха заранлы комплекслени, токсинлени да къурутады. Аланы орунларына уа жангы белокла къураладыла, алай бла чархны шаугютлери жангырадыла, терини халы да игиге айланады.