Китапны сюйгенлени эришиулери, байрамлары

Бу кюнледе Нальчикни Маданият айныу арасында Къабарты-Малкъарда китапланы сюйгенлени обществосуну «Китап окъуу – келлик тёлюлеге къайгъырыу» деген проектине кёре баргъан эришиуледе хорлагъанланы саугъалау эм алагъа аталгъан гала-концерт баргъанды.

Жыйылыу, жыл сайын болуучусуча, Китапны эм автор жорукъланы битеудуния кюнюне аталгъанды. Бу байрам – Уильям Шекспир, Мигель де Сервантес, Морис Дрюон дегенча белгили жазыучула туугъан кюнлери бла байламлы битеу дуния адабиятда да белгиленеди. Ары келген эки жюз чакълы адамны арасында  сабийле, ата-анала, устазла, жазыучула. поэтле, башха сыйлы къонакъла да бар эдиле.

Саугъалау жыйылыуну «Кюн шахардан» Халкъ тепсеуню юлгюлю ансамбли «Нальчанка» ачханды. Ызы бла КъМР-де китапланы сюйгенлени обществосуну таматасы Наталья Шинкарева сёлешгенди. Ол, ары келгенлени байрам бла алгъышлап, жюрини членлери бла шагъырей этгенди. Ала уа КъМР-ни халкъ поэти Беппайланы Муталип, КъМР-ни маданиятыны сыйлы къуллукъчусу, Нальчикде Кёчюрмечилени школун къурагъан Лариса Маремкулова, Халкъла аралы адыг илму академияны келечиси Олег Балахов, КъМР-ни сыйлы къурулушчусу  Локияланы Рашит, «Кюн ахар» сабий чыгъармачылыкъ академияны келечилери эм Китапны сюйгенлени биригиулерини советини членлери эдиле.

Конкурс быйыл юбилейлери болгъан жазыучулагъа, поэтлеге аталгъанды. Бара тургъан жылда КъМАССР-ни халкъ поэти, КъМАССР-ни школуну сыйлы устазы, этнограф, фольклорчу, поэт Шахмырзаланы Османны жашы Саид туугъанлы 140 жыл, КъМР-ни маданиятыны сыйлы къуллукъчусу, КъМР-ни  Къырал саугъасына тийишли болгъан къабартылы поэт Анатолий Бицуевха 80 жыл, поэт, журналист, тарыхчы КъМР-ни маданиятыны сыйлы къуллукъчусу,  Олег Опрышкогъа 90 жыл болады.

Бу сабийлени адабият билимлерин ёсдюрюу жаны бла уллу къошумчулукъ этген, таматалагъа да сёз берген конкурсха юч жюзден артыкъ адам къатышханын айтыргъа керекди. «Сёзюбюз къалай эшитилир артда» деген эришиу, тёреде бола келгенича, «Суратлау сёз» эм «Адабият кёчюрме» деген номинациялада баргъанды.

«Суратлау сёзде» хорлагъанлада Нальчикден Аккыланы Азиза (Гран-при), Гемуланы Надия (Гран-при), Къочхарланы Алина, Акушуланы Адель, Огъурлуланы Инсар, Герийланы Асият, Османланы Дарина, Бауаланы Амин, Эфендиланы Марина, Элбрусдан Жашаланы Лия, Герпегежден Рахайланы Абдулла бла Ансар, Жанхотиядан Джаппуланы Алима бла Люева Альмира, Чегем шахарны 3-чю номерли школундан Малкъарланы Самина бла Тамила, 1-чи номерли школундан Махийланы Элла,  Жангы Малкъардан Жолайланы Диана, Аида Мулазимова бла Локияланы Алан болгъандыла.

Рахайланы Абдуллагъа бла Ансаргъа Шахмырзаланы тукъум кеслери саугъа этгендиле.

«Адабият кёчюрме» деген номинацияда башында сагъынылгъан авторланы чыгъармалары орус тилге неда орусчадан малкъар, къабарты тиллеге кёчюрюлгендиле. Шахмырзаланы Саидни бла Олег Опрышкону чыгъармалары уа эрмен эм украин тилледе да эшитгендиле.

Жюри бу номинацияда жюз бла онбеш ишге къарагъанды. Аланы араларында бизни миллетден келечиле да бардыла. Кёчюрмелери ючюн лауреат атха эм майдалгъа журналист Ахкёбекланы Эльдар бла Биттууланы Алия тийишли болгъандыла. Чегемни 3-чю номерли школуну окъуучусу Табакъсойланы Фарида диплом, майдал эм ахча саугъа бла белгиленнгенди.

Биринчи жерге уа, Шахмырзаланы Саидни чыгъармаларын (юч назмусун) орус тилге кёчюрюп, Рахайланы Аминат, Олег Опрышкону документли чыгъармаларындан юзюкню ана тилге кёчюрюп, Элбрусну школундан Моллаланы Мухаммат чыкъгъандыла.  Экинчи жер таулу сабийледен Тёбен Чегемден Байтуугъанланы Олегге берилгенди. Ол да диплом, майдал, ахча саугъа алгъанды.

Бу номинацияда хорлагъанлагъа «Серебряный дебют» атлы премия да къуралгъанды. Анда хорлагъанланы араларында Шахмырзаланы Саидни чыгъармаларын украин тилге кёчюрген Елена Шадейко да барды.

Хорлагъанлагъа саугъаланы жазыучула, поэтле, сыйлы устазла, «Анна», «Солуу алгъан» атлы адабият биригиулени членлери бергендиле.

Бу адабият эришиуледен сора да, Китапланы сюйгенлени обществосу «Жомакъланы сейир къыралында» деген ат бла баргъан битеуроссей конкурсну чеклеринде сурат (экслибрис) этип эришгендиле.  Быйыл ол жомакъчы жазыучу Александр Афанасьевни 200-жыллыгъына аталгъанды. Экслибриследен онжетиси Китапны сюйгенлени халкъла аралы союзунда финалгъа сайланнгандыла. Анда хорлагъанлада Нальчикде 14-чю гимназиядан Нёгерланы Малик бла Малика эм «Кюн шахардан» Хуболланы Нурия бардыла.

Дагъыда бу биригиуде баргъан эришиуледен бири «Нарт хазнасы» деген, къоллары бла хазырланнган гитче китапчыкъланы  конкурсуду. Анда хорлагъанланы араларында Нальчикден 27-чи номерли школдан Гузойланы Камила бла 4-чю номерли гимназиядан Черкесланы Саид биринчи жерлеге чыкъгъандыла.

Бу эришиу проектлени къурагъан эм бардыргъан Наталья Шинкарёва айтханнга кёре,  обществода таматаладан къуралгъан биригиу ишлейди. Ол а китапха сюймеклик жыл сан бла чекленмегенин айтады. Алай бла, анда баргъан конкурслагъа къатышыргъа ким да эркинди.

Былайда айтып кетерге керекди, саугъаланы хазырлаугъа КъМР-ни Парламентини депутатлары къатышхандыла – Артур Кожоков ахча, Дмитрий Парафилов а диплом саугъала этгендиле. Китапны сюйгенлени обществосуну советини члени Анзор Тхамоков а аланы китапла бла къууандыргъанды. Къабарты-Малкъарны Жазыучула союзу да «Живая нить родного языка» деген энчи номинацияда хорлагъанлагъа сыйлы къагъытла бла саугъала бергенди.

Наталья Петровна, меценатлагъа ыразылыгъын айта: «Сау болсунла. Хорлагъанланы саугъалай, ала бизни Къабарты-Малкъарда адамланы окъургъа, билимлерин ёсдюрюрге, дуниягъа кёз къарамларын адамлыкъ даражада къураргъа кёллендиредиле», - дегенди.

Китапны сюйгенлеге уллу байрам эди бу. Аланы бир къауумуна да энчи саугъала - «Китапха кемсиз къуллукъ этгенлери ючюн» («За беззаветное служение книге») деген майдалла берилгендиле.

Ол кюннгю къууанчлы гала-концертде башында айтылгъан «Нальчанкадан» сора да жырлагъанла, тепсегенле болгъандыла. Ол санда Халкъла аралы эм битеуроссей жыр конкурслада Гран-приге тийишли болгъан Атабийланы Алибек, жыйылыу баргъан Маданият араны директоруну орунбасары, художестволу таматасы, жырчы Анастасия Мазихова эм ол юйретген Курашева Алина, Дзасежева Айза эм башха жашла бла къызла.

Быллай уллу ишлени къурап, бардырып, сабийлени, таматаланы да къууандырып тургъан, КъМР-ни Жамауат палатасында социал политика, саулукъ сакълау эм спорт жаны бла комиссияны председатели, КъМР-ни маданиятыны сыйлы къуллукъчусу Наталья Шинкарёвагъа энчи ыразылыкъ айтырчады.