26 апрельде адам улуну тарыхында хатасы, зараны да бюгюн да сезилген атом палах – Чернобыль АЭС-де чачдырыу болгъанлы 40 жыл толады. Тюнене техноген къыйынлыкъны саулукъларын, жашауларын окъуна аямай тохтатханланы хурметлеу эмда ол кюнледе, андан бери озгъан жыллада да радиациядан ууланып, башха аурууладан да ауушханланы эсгериу жумушла бардырылгъандыла.
Ала Нальчикде Чернобыльде атом атылуу келтирген хатаны кетергенлеге салыннган эсгертмени къатында башланнгандыла. Алайгъа ветеранла бла бирге власть органланы келечилери, тюрлю-тюрлю структураланы къуллукъчулары да келген эдиле. Эсгериу жумушла муслийман эм христиан дин тёрелени бардырыу эм бир минут шумсуз туруу бла ачылгъандыла.
КъМР-ни Муслийманларыны дин управлениясыны башчысыны биринчи орунбасары Мисирланы Хызыр хажи Чернобыльни палахын бизни республика да сынагъанын чертип айтханды. «Техноген хатаны кетергенле, адамланы къутхаргъанла, атылыуну хатасын тохтатханда кеслерин аямагъанла барысы да жигитледиле», - деп, ол келген ветеранлагъа саулукъ, узакъ ёмюр тежегенди, ауушханлагъа уа Аллахуталадан кечмеклик тилегенди.
Пятигорскну бла Черкесскни епархиясыны Нальчик округуну иерейи Константин Осипов а ол къаугъалы болумну кетергенлеге шёндюгю тёлюлени атындан ыспас этгенди.
КъМР-ни миллетлени ишлери эм жамауат проектле жаны бла министрини къуллугъун толтургъан Гергъокъланы Жамбулат а озгъан 40 жылны ичинде атом станция не сылтау бла чачылгъаны тинтилип, андан дерс алыннганын, къоркъуусузлукъну кючлеу мадарла этилгенлерин чертгенди. «Бюгюн биз уллу багъа тёлеп – аулукъларын, жашауларын берип – адам улуну ядерный палахдан къутхаргъанлагъа баш урабыз. Чернобыль уллу бушууну, аны бла бирге уа кишиликни юлгюсю болгъанды. От ёчюлтюучюле, аскерчиле, инженерле жашауларын аямай къутхаргъандыла адам улуну ёлюмден. Аланы атлары ёмюрлюк болгъанды. Чернобыль атом станцияны ёчюлтюуге бизни республикадан 1,5 мингден аслам – адам баргъанды. Ала эм къоркъуулу жерде болгъандыла, саркофагны орнатыугъа къатышхандыла. Бюгюн аланы хар бирини да атын сагъынып, сизни жашауугъуз инсанлыкъ жууаплылыкъны юлгюсю болгъанын айтабыз», - дегенди.
Гергъокъланы Жамбулат Чернобыльде болум адам улу табийгъатны юсюнден сагъыш этерге, аны сакъларгъа, келир тёлюлеге къоркъуусузлукъну, мамырлыкъны багъалыгъын юйретирге борчлу болгъаныбызны кёргюзтгенин да чертгенди.
Митингде Сакъатланы «Союз Чернобыль» жамауат биригиулерини башчысы Хасан Хабалов да сёлешгенди. Ол республикадан атом палахны кетериуге баргъан аскерчиле Майкопдан атланнган кюнню, командирле этген насийхатны юслеринден эсгергенди.
- Битеу къырал Чернобыль бла бирге болгъанды, аны жарсыулары бла жашагъанды. Атомну кючю уллуду, ол жайылып, тёгерекни ууландыргъанды. Техника, аппаратла быллай болумда ишлемей тохтагъандыла. Атомгъа къажау жаланда адам сюелалгъанды. Аны бла къазауатха биринчиле болуп аскерчиле, от ёчюлтюучюле киргендиле,-дегенди ол.
Хасан Хазретович республиканы инсанлары алагъа салыннган борчланы бет жарыкълы толтургъанларын, ала кёргюзтген кишиликлери, къатылыкълары ючюн къырал саугъала бла белгиленнгенлерин, ол санда 724 адам Кишиликни ордени эм «За спасение погибавших» майдал бла саугъаланнганларын да билдиргенди. Ахарында: «Ёсюп келген тёлю бу жигитликни юсюнден билирге керекди»,-дегенди.
Союзну башчысы чернобыльчилени жарсыуларыны юслеринден да айтханды: медицина болушлукъну, санаторийлеге путёвкала бла жалчытыуну, пенсияны кёбейтиуню эм башха социал сорууланы юслеринден.
Митингге КъМР-ни Парламентини депутаты, Урунуу, социал политика, саулукъ сакълау эм ветеранланы ишлери жаны бла комитетни башчысыны орунбасары Владимир Безгодько да къатышханды. Ол ветеранланы къайгъылары белгили болгъанын, мындан ары да алагъа болушууну онглары изленириклерин белгилегенди.
- Чернобыль АЭС-де чачылыуну хатасы битеу дуниягъа да жетгенди. Аны тохтатханла адам улуну сакълагъандыла десек, семиртирик тюйюлбюз. Бир тюрлю оборудование болмай, ууну андан ары жайылыуун къуру къоллары бла тыйгъандыла. Аланы жигитликлери эсибизде сакъланыргъа, чернобыльчилени атлары тарыхха алтын харфла бла жазылыргъа керекдиле,-дегенди ол.
Ызы бла жыйылгъанла эсгертмеге гюлле салгъандыла.
Чернобыльчилеге аталгъан жумушла Къырал концерт залда андан ары бардырылгъандыла. Ветеранлагъа сахнадан КъМР-ни халкъ артисти Ауес Зеушев, Къырал музыка театрны солисти Жаболаны Замира, Къабарты къырал драма театрны актрисасы Жанатайланы Мариям жырлагъандыла, назмула айтхандыла.
Чернобыльде техноген хатаны кетериуге къатышханларында этген жигитликлери, жигерликлери ючюн да ветеранла РФ-ни МЧС-ини КъМР-де Баш управлениясыны Сыйлы грамоталары, Урунуу эм социал къоруулау министерствону Ыразылыкъ къагъытлары бла саугъаланнгандыла.
