Ауур таш жеринден тепмез, акъыллы жаш элинден кёчмез

Быллымда жашагъан Шауаланы Назирни жашы Исмайыл баш борчуна туугъан жеринде хайыр келтириуню санагъан адамларыбыздан бириди. Бу элни хар орамында абаданы, гитчеси да таныйдыла аны. Бирле Исмайылны низамлы, тюзлюкню сюйген, анга итиннген устазнычы биледиле, бирле уа – акъыллы, сабыр жолдашларынча, эллилени асламысы уа – не сорууда да ышаныргъа боллукъ, сёзюню багъасын ангылагъан, анга кертичи болургъа сюйген адамныча. Бизни уа туугъан жерингде келишген деп, анычалагъа айта болурла деригибиз келеди.

Сагъыш этеме да, быллай ариу сёзлени кесини юсюнден эшитирге тийишли болур ючюн, адам ёмюрюн саулай жашаргъа керек сунама. Алай хапарымы жигити алыкъа орта жыл сандады. Элли жылында кесине аллай хурмет эм даража тапханы уа керти да махтаулуду. 

Ич дуниясы
Бизни танышыуубуз жаш жылларыбызда башланнганды, экибиз да бир жылда Нальчикни Педагогика колледжине кирип, юч жылны бирге окъугъанбыз. Ол заманда окъуна аны ич дуниясы, туугъан жерине кертичилиги белгили эди. Окъууну бошагъандан сора, жаш адамланы кёбюсю шахар тийрелеринде къалып, ишге илинирге кюрешедиле. Алай Исмайыл башха жолну сайлагъанды. Ол туугъан элине къайтханды. Сабийлигинден ариу макъамча эшитген Басхан сууну боюнуна, тереклени шыбырдаулары белляу жыр болгъан, таулары чууакъ кёкге бёленнген кюнлю Быллымына. Элине борчун берирге, жангы тёлюню ёсдюрюп, аланы тюз жолгъа салып, ариу жашаугъа атланыргъа болушургъа сюйгенди.

Биринчи Элбрус районну газетинде корреспондент болуп ишлеп башлагъанды. Бир бёлек замандан элиндеги школгъа устаз керек болады да, тилей келгенлеринде, алагъа угъай дерге болмайды да, къайтып, ёз мектебинде башлагъанды ишин.

Къайгъырыулукъ
Устазны иши жаланда дерсле бериу тюйюлдю. Исмайыл Назировичге ол бир уллу жамауат жууаплыгъы болгъан жумушду. Сабийлени саулукъларын кючлер, сакълар ючюн, ол дерслеринде кёп жангы амалланы хайырланнганды. ОБЖ-дан устаз болуп, кеси саулукъларына бла тёгерегиндегилеге сакъ болургъа юйретеди ол жаш тёлюню.

Школда ОБЖ-дан окъута тургъан кезиуюнде аны биргесине ишлеген физкультурадан устаз Къулийланы Сагъытны  жашы Аслан нёгери, тенги эди. Жаш адам, алыкъа юйюр да къурамагъанлай, бир ингирде инсульт болады да, ахыр жолуна атлана туруп, ишинден ачхычланы тенги Исмайылгъа ётдюрюрлерин тилеген эди.  Андан сора школда физкультурадан дерслени да мени жигитиме бередиле. 

Аслан шахматланы бек сюе эди, ойнагъан да болмагъанча уста эте эди. Тогъуз жылны ичинде Исмайыл Къулийланы Асланны бла Атаккуланы Русланны (ол да физкультурадан устаз болуп тургъанды) хурметлерине шахматладан турнир бардырады.  

Депутат
Шауа улуну даражасы, сыйы да школну къабыргъаларындан элге, саулай районнга да эртте чыкъгъанды. Жашаугъа кёз къарамы эм элини жашаууна къайгъырыуу аны депутат ишге келтиргендиле. Бу жол бла бешинчи кере айырылып, элни аллында жамауат жумушланы бет жарыкълы толтурады. Элни депутаты болгъан бирлеге бош кёрюннгенликге, керти да жюреги бла ишлеген адамгъа уа бир да женгил жумуш тюйюлдю. Ол къайсы юйюрге болушлукъ кереклисин билиуден башлап, орамланы тапландырыугъа, жолланы ишлеуге дери, хар нени да акъылында тутаргъа керекди. Алай, белгилисича, къураучу фахму кимге да бирча берилип къалмайды. Исмайылны сёзюне абаданла, жаш тёлю да энчи хурмет этип тынгылайдыла. Бир амал болуп, хар керегине табыладыла, болушлукъ этер жерде артха турмайдыла.

Элге къонакъ келлик болса, анга тюбеу, абаданланы жыйылыуларын къурау, элни атын, сыйын да иги бла айтдырыу – была барысы да аны къолундан келедиле. Алай энчи чертирге сюйгеним а неди десегиз, бир жерде ол махтау излемегенди, башханы бир жанына салып, алгъа чыгъып сюелирге сюймегенди. Не уллу жумушда да кесин адепли адамча кёргюзтгени уа атасы бла анасы аны адетге-намысха тийишлисича юйретгенлерине шагъатлыкъ этедиле.

Байламлыкъла
Исмайылны баш жетишими, белгилегенибизча, аны эллилерине хурметиди. Таулу элледе абаданланы сёзлерин кесмеу, аланы айтханларына сый бериу бек багъалы жашау дерследен бла юлгюледен бирине саналады. Кеси да ол жорукъ бла жашай, окъуучуларын, ёз сабийлерин да ол ызда юйретеди. Жаш тёлюню арасында сюймекликге тийишли болуу алай тынч тюйюлдю бусагъатда. Бирлеге ариу, бирлеге уа урушхан да жарашмагъан дунияда жашайбыз. Алгъынча, хар арбазны энчи мюлкю, маллары болуп, жаш адамла уа ала бла заманларын ашырыу жылла узакълада къалгъандыла. Жокъду дерге жарамаз, алай аллай сабийле аздыла. Исмайыл Назирович элде жаш тёлю бла хар тюбешиуюнде да низамгъа, юйюрге болушуугъа, абаданланы сыйлай билиуге, аланы хурметлеуге чакъырады. Къартланы акъылларын бла жаш тёлюню къайнагъан къанын тюз ызгъа бура билген устазды, дейдиле анга эллилери.

Физкультурадан шашкаладан, шахматладан бла баскетболдан республикада алчы жерлеге тийишли боладыла аны окъуучулары. Районда атын жетишимли устазча айтдыра, жылдан-жылгъа келген сабийлени араларында хунерлерин айныта билген ол да фахмуду. 

Юйюрю
Исмайыл юйюр жашауунда да насыплыды. Кеси атасындан эртте ёксюз къалгъан эсе да, анасы Дауум сабийлерине кемчилик сынатмай ёсдюргенди. Исмайылны эгечи Шамса эрдеди, юч сабийни анасыды. Къарындашы Биаслан да юйдегили болуп, юч сабий ёсдюреди. Исмайыл да (элде анга Ахмат дейдиле нек эсе да) юй бийчеси Елена бла юч сабий ёсдюредиле. Абадан жашлары Темирлан Аграр академияны студентиди. Ортанчы къызлары Талифа 11-чи классны бошай турады. Гитчелери Рамазан а 5-чи классда окъуйду. 
Быллай адамла бла ушакъ этсем, бек ёхтемленеме. Устазлыкъ къыйыны, депутат болуп жууаплылыгъы, халал эм жууаш къоншулугъу, элге кесин сюйдюре билиую – была барысы да бир адамны жашауундадыла. Быллымчыла уа оюмлу, ишини эбин билген, жаш тёлюню тюз жолгъа салыргъа итиннген жерлешлери болгъанына къууанадыла.