Тыш къыраллы сёзлени хайырланыуда жангы излемле

2026 жылны 1-чи мартындан башлап Россейде тыш къыраллы сёзлени кенг хайырланыугъа чек салыуну юсюнден закон ишлеп башлагъанды. КъМКъУ-ну право, экономика эм финансла институтуну уголовный право, процесс эм криминалистика кафедрасыны ассистенти Мызыланы Салима  законну  энчиликлерин ангылатады.

«Биринчиден, жамауат жерледе билдириуле  орус тилде жазылыргъа керекдиле. Бу оноу тюкенлени, тюрлю-тюрлю организацияланы атларын  эм этикеткаланы  жазыу бла байламлыды.

Закон чыгъарыучуланы   баш нюзюрлери — орус тилни къырал тилча къоруулау бла бегитиудю эм хар хайырланыучугъа товарланы бла жумушланы юслеринден шартлагъа эркин жол бериудю. Жангы мардала офлайн бла онлайн халда да жайыладыла. Законну кючюне битеу хайырланыучу кёрген хапарла тюшедиле, ары тыш реклама,  мекямланы ичлеринде  бла тышларында жазыула,  ангылатыула  киредиле.

 Бизнес кесини ишинде эки тилден асламны хайырланса, орус тилде берилген информация баш болургъа эмда кёзге урунургъа керекди.

Тюрлениуле бек алгъа  гитче бизнесге къатыллыкъдыла, артыкъда бек сатыу-алыу эмда жумуш белгилени регистрациясын этмеген предпринимательлеге. Анга ариулукъну юйлери, ашханала, туризм  агентствола да киредиле. Роспатентде регистрация этилген товар белгиле ол законнга кирмезге боллукъдула».

Тыш къыраллы сёзле кёчюрюлмей къалыргъа не заманда боллукъларын да ангылатханды КъМКъУ-ну эксперти. Алагъа ЕГРЮЛ-де регистрациягъа тюшген организацияланы фирма атлары болгъанла, дагъыда аны кибик башха тилде сёзле, орус тилде ушагъанлары жокъ эсе,  эмда РФ-ни Правительствосу бегитген тыш къраллы сёзлени официал сёзлюгюне кирген сёзле тюшедиле аны юсюнден игирек билирге сюйген. РАН-ны Орус тилни В. В. Виноградов атлы  институтуну энчи  сайтында ол урунуугъа эркин къараяллыкъды.

- Алай бу закон журтла ишлетгенлеге жашау юйлеге тыш къыраллы тилде атла атаргъа окъуна эркин бермейди. Битеу атла жаланда орус тилде, кириллицада жазылыргъа керекдиле. Бу жорукъ  2026  жылны 1 мартындан сора хазыр болуп ишленнген юйлеге  къатылады, — деп чертеди Мызыланы Салима.

Ол чертгенича, жангы мардаланы толууларына Роспотребнадзор, Монополиягъа къажау федерал служба (ФАС), жер-жерли администрацияла бла прокуратура къарарыкъдыла. Бузукъчулагъа  тазир салынырыкъды.

РФ-ни  Административ бузукълукъланы юсюнден кодексде тыш къыраллы сёзлени хайырланнганлары ючюн жууапха тартыуну  энчи мардасы  жокъду. Алай  рекламаны юсюнден  законну, неда  хайырланыучуланы эркинликлерин бузгъаны ючюн  жууапха тартыргъа боллукъдула. Сёз ючюн, Роспотребнадзор тыш къраллы сёз клиент информациясыз къалгъанына санаса, юридический инсанлагъа  10 минг сомдан башлап 500 минг сомгъа  дери тазир салынврыкъды.