Терек бахчачылыкъ бла алчыланы санында

Къабарты-Малкъар озгъан он жылны ичинде терек бахчачылыкъ бла таукел юч алчы регионну  санына киреди. Анга себеплик этген шартла кёпдюле - хауа болум, жерни къурамы, экология эм иш кёллю жерлешлерибиз. Аны бла бирге жыл сайын кесини рекордун жангыртханлай турады. КъМР-ни Эл мюлк министерствосундан билдиргенлерине кёре, жыйырма жыл мындан алгъада терек бахчачылыкъла  жюз гектарла бла саналгъан эселе да,  бусагъатда аланы уллулукълары 28 мингден аслам гектар болады. Аны асламысы неда  23 минг гектары  терк айныгъан тюрлюсюне жетеди. 

Бюгюнлюкде мюлкледе  жемишледен миллиондан артыкъ тирлик алынады.  Бизни алмаларыбыз Россейни кёп регионларында белгилидиле. Сёз ючюн, къыралны рыногунда хар алтынчы жемиш республикада ёсгенди десек, ётюрюк болмаз. 

Терекле орнатханлары бла бирге селекциягъа да  уллу магъана бериледи. Ол санда  ауруула бла заранлы къурт-къумурсхагъа, осал хауа болумлагъа чыдамлы болгъан, аны бла бирге иги продукция берген сортларын хайырланырча мадар этиледи. Келир заманны юсюнден айтханда, 2030 жылгъа  терек бахчаланы 30 минг гектаргъа жетдирирге мурат барды. Алай болса,  къыралны регионларында сатылгъан хар ючюнчю алма бизде ёсдюрюлген боллукъду. Эсге сала айтсакъ, бусагъатда алмала къыралны элли регионуна эм тыш къыраллагъа да  жибериледиле.

Терек бахчачылыкъланы санына къошула баргъан бла тийишли  инфраструктураны да айнытыргъа тюшеди. Сёз ючюн, алгъын шпалерле, буздан къоруулагъан аула, пластикден орунла эм терекчикле алыр ючюн  тышына барыргъа керек эди. Энди уа сагъынылгъан  затла кесибизде чыгъарыладыла.

Мюлкледе тирликни  июльдан башлап  ноябрьге дери жыядыла. Алада эртте эм кеч бишген: "Ред делишес", «Голден», «Джонапринц» «Моди», «Флорида» эм «Голд-Раш», Пинк-Леди», «Рози Глоу», «Иноред-Стори», «Канзи» дегенча эм башха тюрлю  сортла ёсдюредиле.

Бир-бир предприятияла производство тохтаусуз бардырылырча амал къуралгъанды. Ол санда терек бахчала, питомникле, жемишлени сакълагъан жерле да жарашдырылгъандыла. Цехледе  уллулукъларына кёре  айыргъанларындан сора, бир жартысы сок бла чипсы этилирча хайырланылады.

Сёз ючюн, «Фрукт-Трейд» технологиягъа кёре, пастеризация этиледи. Чипсылени уа 45 градусдан артыкъда къургъакъсытадыла. Болсада  аны иссилиги 60 градусдан атласа, витамин С кючюн тас этеди.  Ол себепден кёз-къулакъ болгъанлай турургъа тюшеди. 

Алмала сакъланнган жерде да хар сортха энчи хауа болум къуралады. Алай болса, кёгетле товар сыфатларын, витаминлерин да тас этмей бир жылдан артыкъ  сакъланадыла. Бусагъатда кёгетле сакъланнган жерлеге бир жолгъа 330 минг  тонна сыйынады.  Болсада 2030 жылгъа аны 700 минг тоннагъа жетдирир мадар этилликди.

 Республиканы эм уллу питомниклеринден биринде 2 миллиондан артыкъ терекчик ёсдюрюледи. Ала   Воронеж, Белгород, Краснодар, Ростов, Волгоград, Шимал Осетия, Ингушетия, Дагестан, Чечен эм башха регионлагъа  сатыладыла. Келир жылда терекчиклени санын 2,5 миллионнга жетдирликдиле. 

Питомник терек бахчачылыкъда эм магъаналы бёлюмледен бирине саналады. Бусагъатда Къабарты-Малкъарда 2 миллион бла 800 минг терекчик ёсдюрюледи. Андан 1,5 миллиону башха регионлагъа сатылады.