Сау дуниягъа огъурлу базыныулукъ тежеген премия

Париж кёп магъаналы документлени кёргенди — мамырлыкъ келишиуле, революция манифестле, къырал указла. Алай 1895 жылда 27 ноябрьде эрттенликде Рояль орамда швед клубну бир гитче бёлюмюнде политиканы тюрлендирмеген, илму бла маданиятны дуниясын тюрлендирген къагъытха къол салыннганды.

Ол кюн Альфред Нобель – дуния башында динамитни къурагъан, эки континентде заводланы иеси, аты Петербургдан Сан-Францискогъа  дери белгили болгъан адам – кесини завещаниясына бир къауум зат къошуп, къол салгъанды.

Ол къагъытда белгиленнгеннге кёре, ол кесини уллу байлыгъын, саулай мюлкюн - 31 миллион швед крона чакълы бир ахчаны, кесини адамларына  не промышленностьда ишлеген ишчилеге угъай, кесини къадарын жангы илму затланы ачыу бла, адабиятда,  мамыр жашауда, адамлыкъны айнытыугъа къошумчулукъ этген адамланы айырмаларына премия халда къойгъанды.

Бу ишге адамланы бир къауумлары уллу акъылсызлыкъгъа бла эссизликгеча къарагъандыла. Алай ол «акъылсызлыкъ» бюгюн да Нобель деген сёзню саулай дуниягъа белгили да, сыйлы да этгенлей турады.

Нобельни оноуу сейир кёрюнюп тургъанды: энчи фонд къураргъа, ол фонддан келген ахчаны жыл сайын дуниягъа эм иги идеяланы, китапланы, жангы затланы ачыкълагъан акъылманланы эм тийишлисине берилирге керек болгъанды. Алай бла, эм сейир, акъыллы, аламат эм адамлыкъ даражаны ёлчеую болгъан затланы белгилерге деп къуралгъан премия болгъанды.

Андан бери хар декабрьде дуния жангы лауреатланы атларын эшитирге сакълайды – физиклени  бла химиклени, медиклени  бла жазыучуланы, мамырлыкъ ючюн кюрешгенлени Нобельни саугъалы бла белгилейдиле. Дуния алагъа  тынгылайды, аланы жангычылыкъларын юлгюге  келтиреди, оюмларыны   юслеринден даулашады.