Урунуу – юйюрню тёреси

Бир юйюрню келечилери бир ызны тутуп, анда атларын иги бла айтдыра келселе, ол, айхай да, сейир, ахшы да шартды. Ахкёбекланы юйюрлерини юч тёлюсю гидрология постда ишлейдиле.   Гидрометеореология службаны баш борчу метереология халланы тюз эм заманында билиу, аны себеплиги бла адамланы жашауларын, мюлклени да къыйын табийгъат болумладан сакълауду. Бусагъатда климат тюрленнгени бла байламлы къыйын хауа эм табийгъат болумланы саны терк ёсген кезиуде, аны магъанасы бютюн ёседи. Къыйын болумланы, сёз ючюн, суула кётюрюллюклерини, желле къаты урлукъларыны неда, кюн къыздырып, жер башын къургъакълыкъ аллыгъын алгъадан билиу аланы заранларын азайтыргъа болушурукъду. Организацияны эсеплерине кёре, заманында этилген мадарла адамланы жашауларын сакълауда эмда экономика къоранчланы азайтыугъа 30 процентге хайырлыдыла.   

Быйыл Тёбен Чегемде гидрология пост ишлегенли 100 жыл болады. Чегем суу Уллу Кавказ Хребетни тауларында Башил чыранда башланады. Шимал Кавказны тау череклери терк барыулары, жерлени, ташланы, къаты затланы да къыйынсыз элтгенлери бла белгилидиле. Биринчи разрядлы пост элни арасындады, республикада Гидрометеореология службаны бёлюмлеринден бириди, кюн сайын уллу ишни да тамамлайды. Анда суу къаллай бирге кётюрюлгенин, анда башха болгъан битеу башха тюрлениуле да дайым эсеплегенлей турадыла, ол санда температурасына, бузлагъа, тазалыгъына, суу тюбюнде халгъа къарайдыла, хауаны жылылыгъын бла сууукълугъун, жауун, къар къаллай бир жаугъанын да тергейдиле. «РФ-де 2012-2020 жыллада суу мюлкню айнытыу» федерал програмагъа кёре бёлюм шёндюгюлю кеси автомат халда ишлеген гидрология комплекс бла жалчытылыннганды, аны хайыры бла тинтиулени бардырыу да игилендирилгенди. Аланы эсеплери уа мычымай Росгидрометге жибериледиле.

Пост 1925 жылны 16 мартында ачылгъан эди, артда бир ауукъ заманнга тинтиуле тохтатылып, жангыдан 1943 жылда башланнгандыла. Ол жылланы ичинде анда ишлегенлени талай тёлюлери алышыннгандыла, алай бир зат а тюрленмегенди – ала барысы да бир юйюрню келечилеридиле.

1943-1983 жыллада сууда, анда Ахкёбекланы Зулиха Махаевна ишлегенди, кёп жылланы бет жарыкълы уруннганы ючюн ол Урунууну ветераны деген сыйлы атха тийишли да болгъанды. Бай сынамын ол къызы Ёзденланы Людмила Азретовнагъа ётдюргенди, ол гидрология постда урунуу жолун 1983 жылны 1 июнунда башлагъанды. Тутхан ишине жууаплы кёзден къарай, кюннге эки кере – эрттенликде бла ингирде ол, кюнню халы къаллай болса да, суу термометрни да алып, сууну температурасын ёнчелегенди, аны ёлчемин тергеген рейкадан тарихлени жазып алгъанды. Суу кётюрюлген кезиуледе уа бу жумушну хар эки сагъатдан тамамлагъанды, аллай кезиуледе суу, 1983 жылны 19 июнундача, 283 сантиметрге дери кётюрюлюрге, сууну къоратыу а бир такъыйкъагъа 281 кубометрге жетерге боллукъду. Къышда уа ол бир такъыйкъагъа 2-3 кубометрге азаяды. Ишин тынгылы толтургъаны ючюн Людмила Азретовна кёп кере ыразылыкъ къагъытла эм грамотала бла саугъаланнганды, ол санда Нальчикни Гидрометеорология службасына 55 жыл толгъаны бла байламлы, Росгидрометде кёп жылланы айырмалы ишлегени эм профсоюзну келечилерини араларында жамауат ишни тири бардыргъаны ючюн да. Ёзденланы Людмила Росгидрометни Сыйлы грамотасы бла да белгиленнгенди, 2011 жылда уа анга Урунууну ветераны деген ат да берилгенди.

2014 жылны февралында пенсиягъа чыкъгъанындан сора урунууда юйюрню тёресин аны къызы, Зулиха Махаевнаны туудугъу Мусукланы Разият Зафировна бардырады. Ол да тамата тёлюледен юлгю ала, кесин жууаплы ишчича кёргюзтгенди, арадан кёп ыразылыкъгъа тийишли да болгъанды, 2019 жылда уа Гидрометеореология службаны Шимал-Кавказ бёлюмюню грамотасы бла да саугъаланнганды.