Бир бирни адет-тёрелерин билиу, алагъа хурмет этиу

 Халкъны бирлигини кюнюнюн белгилей Нальчик шахар муниципал округда окъуу юйлени директорларыны юйретиу иш жаны бла  кенгешчилери, координаторлары  Оксана Белоусова бла бирге Нальчикде Владимир Вороковну атын жюрютген Маданият фондда  сейирлик тюбешиу къурагъандыла.

 Культура арагъа къонакъгъа келгенлени араларында  кёп миллетлени келечилери бар эдиле. Ала таулула, къабартылыла, оруслула, дюгерлиле, чувашлыла, эбизеле, дагъыда башха миллетлени келечилери болгъандыла. Хар бири да, кеслерини миллет кийимлерин кийип келгендиле.

Тюбешиуню бардыргъанла келген къонакъла бла малкъар, къабарты, орус тилледе саламлашхандыла, жарыкъ байрам бла бир бирлерин къызыу  алгъышлагъандыла.

Къууанчлы тюбешиуню къурагъанла атына «Ата бабаларыбызны къонакъбайлы жери» деп атагъандыла эмда байрамны тарыхындан хапар айтхандыла. «Тёртюнчю ноябрьде бардырылгъан бу байрам шёндюгю Россейни къырал байрамларыны араларында энчи жерни алады. Ол  1612 жылда болгъан ишле бла байламлыды – ата-бабаларыбыз  Ата журтну тёгерегине жалынчакъсызлыкъларын эмда  кеси башларына эркинликлерин къоруулар ючюн деп  бирикгендиле. Ол патриот ниетлиликни, бир бирге болушлукъ этиуню эмда  кёп миллетли Россейни къыраллыгъын  сакълауну байрамыды. Ёсюп келген тёлюню миллет культураланы жангырыуун къурау – ол шёндюгю жашауну баш магъаналы шартларындан  бириди. Хар миллет да кесини  ахшы адет-тёрелери бла ёхтемленеди. КъМР-ни халкъларыны  бийик  культуралары, ауур акъыллылыкълары кёп ёмюрледен къала келген тёрелерине кертичиликди».  Ол оюм, ол кюн  залда дайым да айтылып тургъанды. Андан сора да, фондха келгенле Къулийланы Къайсынны туугъан кюнюн  эсгергендиле. Хасанияда 16 номерли школну  директоруну кенгешчиси Улбашланы Джамиля  поэтни  «Бир заманда да сабийле ёлмесинле» деген назмусун,  Битеуроссей эмда Халкъла аралы конкурслада хорлагъан Юрий Долженко уа поэтни  «Кавказ» деген назмусун окъугъанды.

Тюбешиуню кезиуюнде ары келгенле бир бирлерини адет-тёрелери, ашлары-суулары бла да шагъырейленнгендиле, тепсеулерин, жырларын да кёргюзтгендиле.

«Битеу ол затла  бир бирни ангылаулукъгъа эмда  бузулмазлыкъ шуёхлукъгъа элтген шартладыла» деген  чакъырыу бла ётгенди тюбешиу.           

-Бизни фонд республикада жашагъан кёп миллетлени келечилери бла къаты байламлыкъда ишлейди. Ала мында  кеслерини  республикаларыны, миллетлерини да байрамларын бардырадыла,- деп хапарлагъанды  Фондну председатели Люаза Макоева. Андан сора да,  ол  миллетлени араларында шуёхлукъ бютюн кючлене барыргъа кереклисин, адамла къаллай ишде да биригип, бир бирлерин ангыласала, ол бек аламат тамамланыллыгъын чертгенди. Фонд кюн сайын да тамамлагъан жумушланы юсюнден айтханды, алагъа къатышыргъа  чакъыргъанды. Ызы бла ол кюн Фондха келгенлеге  ыразылыгъын билдире, тюбешиу  керти да бек магъаналы, жарыкъ да болгъанын чертгенди. Мындан ары да директорланы  кенгешчилери къаллай  ишлерин да  Фондха келип бардырырларына  ыразылыгъын билдиргенди, алагъа  мекямны эшиги не заманда да ачыкъ болгъанын чертгенди.

Маданият фондда болгъан жумуш миллет культураланы бла тёрелени, адамланы биригиулерини керти да уллу байрамына айланнганды. Анга къатышхан уллу, гитче да кесин уллу да шуёх да халкъланы бир аламат  кесегича кёрюрге боллукъ эди. Анда къуралгъан викториналаны хайырындан а тюбешиуню ишине къатышыргъа келген школчула бла студентле  жашагъан жерлерини эмда къоншу регионланы  культураларыны, тёрелерини, байрамларыны, тарыхыны юсюнден да кёп сейирлик затла бла шагъырейленнгендиле.

Къонакълагъа деп, жарыкъ концерт программа кёргюзтюлгенди, анда  белгили артистле тюрлю-тюрлю миллетлени  жырларын айтхандыла, тепсеулерин да кёргюзтгендиле. Байрамгъа къатышхан хар ким да  миллет ашарыкъладан татханды.

Халкъланы биригиулерини кюню Нальчикде  Маданият фондда тюрлю-тюрлю миллетлени эмда динлени адамларыны араларында бир бирни культурасын  билиуню, бир бирни  ангылаулукъну белгисича ётгенди. Бу иш бизни барыбызгъа да ата-бабаларыбыздан къала келген ахшы тёрелени, адетлени сакъларгъа, Россейни жеринде жашагъан битеу миллетлени араларында къаты шуёхлукъ жюрютюрге  кереклисин дагъыда бир кере эсибизге салгъанды.

-Биз бай культурасы эмда ахшы адет-тёрелери болгъан республикада жашайбыз. Сёзсюз, аланы сакъларгъа, ёсюп келген тёлюге айтып, ангылатыргъа кюрешебиз. Быллай байрамла уа алагъа бек уллу себеплик этедиле. Бюгюн Маданият фондха кёп жаш бла къыз келгенди. Аланы араларында школчула, студентле, колледжледе окъугъанла да  бар эдиле. Ала мында абаданла айтхан затлагъа къулакъ салып тынгылагъандыла. Мен толу ийнанама, бары да мындан ары тенглерини миллетин, къайсы динни тутханын да сормай, бир бирлери бла  къарындашла, эгечлеча жашарыкъдыла. Шёндюге дери да шуёхлукъ жюрютген эселе, мындан ары ол бютюн кючленир деп да ышанама,-дегенди  Оксана Белоусова.

Жыйылгъанланы байрам бла  «Навигаторы детства» проектни  ресурс арасыны башчысы  Залина Кулимова, чувашлыланы «Нарспи» миллет-культура араларыны келечиси Надежда Назарова да алгъышлагъанды. –«Туугъан къыралынга таза жюрекден сюймеклик ана тилинги эмда тарыхынгы билиу бла къаты байламлыды, аласыз сюеме деп айтыр кереклиси жокъду. Акъылман Къайсын айтханды: «Битеу халкъланы сюйген тынчды, сен къоншунгу сюе бил!»- деп айтханды  чувашлы къонакъ да.

Тюбешиуню кезиуюнде  Улбашланы Жаннета, Мирабель Булатова, «Ларида» тепсеу ансамбль, «Альтернатива» юлгюлю сабий коллектив да  фондха  келгенлени жарыкъ жырлары, аламат тепсеулери  бла къууандыргъандыла. Ахырында уа тюбешиуге къатышханла бары да бир бирлерини къолларындан тутуп, гюрен туруп, миллет тепсеуге чыкъгъандыла.