Жашауу къысха, назмулары уа - ёмюрлюк

Жабелланы  Казим  атамы экиге айланнган эгечини туудугъуду. Жашны жашауу жарыкъ жанып, бир такъыйкъагъа думп болуп къалгъанды. Жашауну татыуун энди сынайым деп тургъанлай, анасы Светлананы, эгечлери Назифаны, Жамилятны башха, жууукъланы, битеу эллилени да  жилятды, бек жарсытды, атасы Салихни  уа жюрегине  ёмюрлюк мудахлыкъ салды.

Казим 1990 жылда Бызынгыда туугъанды. Анда орта школну тогъуз классын бошагъанды. Миллет тепсеулеге юйреннгенди, къыл къобуз сокъгъанды, жырлагъанды, назмула да жазгъанды. 2009 жылда уа  суугъа кетип, ажымлы ауушханды. Ол жазгъан назмулада жашны ариу оюмлары, таза ниетлери къалып, аны  ачыкъ жюреклилигин эсге салгъанлай, ауазын эшитдиргенлей турадыла.

Казим дуниядан кетгенли оналты жыл болду. Заман не кёп ётсе да ол  жара уа эсден кетмейди, жюрекни  чанчханлай, къысханлай, кёз жашланы  тёкдюргенлей турады. Бюгюн а мен,  къарындашчыгъымы дагъыда бир кере  эсгерирге деп, къаламны къолума алгъанма.

Кесини статьяларындан биринде белгили поэт, «Заман» газетни бёлюмюню редактору Мусукаланы Сакинат былай жазгъанды Казимни  назму тизгинлерини юсюнден: «Назмула - адамны жюрегинден келген тасха да, ачыкъ да оюмладыла. Ала, аны ич дуниясын кёргюзтген бла къалмай, жазгъан адамны сезим тазалыгъын, ариулугъун, сюймекликни ёмюрлюк дуниясын къошуп, бизни жашаууубзну бютюнда ариу, бютюнда сукъланырча этедиле.

Жабелланы Казимни назмуларын окъуй, бу жаш адамны сезим байлыгъына, аны адеплилигине, дуния къыйынлыкъланы, къууанчланы ангылай билгенине, бу  къысха жашаучугъунда ачый, къууана да келгенине сейир этеме. Кёп назмусунда аны жюреги жаланды. Ала Казимни  тау адетледе ёсгенин, аны  халаллыгъын кёргюзтедиле. Къарыусузгъа  жан аурута билген адам  не заманда да жашауну тутуругъу болгъанды.

Жабелланы Казимни «Быжмылдыкъ» деген назмусу уа – кюйден этилген лириканы юлгюсюдю. Афганистанда, аскер борчун толтура, ажымлы ёлген жашны анасыны сагъышлары бла быжмылдыкъ кюнню халы бла бирге къалай ушагъанларын айтады жаш поэт. Аллай терен сезимлик аз тюбейди сабий жашлада. Жарсыуну, жангызлыкъны, бушууну былай терен ангылау жашлыкъ бла бирге аз келеди. Ол кертилиг а  Казимни юсюнден кёп сагъыш этдиреди».

Казим туугъан жерин сюйген, Беш Тау эли, Бызынгыны атын  къайтып жыргъа салгъан аллай улан эди. Таулу жашны  жюреги таугъа ушай, эркин да, бийик да эди. Аллай жашны ёсдюрюр ючюн энчи ата-ана хунер болургъа керегин ангылгъан къыйын тюйюлдю. Атасы бла анасы аллай адамладыла.

Казим хапарла, поэма  да жазгъанды. Биринчи хапары уа малкъар халкъны туугъан жеринден зор бла кёчюрюлгенини, ол Орта Азияда кёрген къыйынлыкъланы юсюнден эди. Аланы окъугъанла къаллай бир  магъаналы, терен, сейирлик да  болгъанларына тюшюнюрюкдюле.

Казим жерин, элин, жамауатын, шуёхларын да бек сюйгенди. Алагъа жоралап, тизгинле да жазгъанды:

Бар эсе сюймекликден ёлген,

Бек биринчи бирлериме мен! -деп бош айтмайды.

Аны жюреги, аны руху, ийманы дуниягъа, жашаугъа сюймекликден толу эдиле. Мураты уа:

Мени да барды, халкъныча, муратым,

Толса эди, ма ол эди  къууанчым.

Сюеме мен, назму  китап чыгъарып,

Эшитилселе гитарада жырларым…

 Ол дуния бла бу дунияны аралары узакъмыды, жууукъмуду? Аны ким билсин. Узакъды десенг, сора ала бизни къалай кёрюп турадыла, къалай киредиле артда кёп кюнлени  къууандырып турлукъ, тансыкълыгъыбызны бир кесекге селейтирик тюшлерибизге? Жууукъду  десенг а, нек жиляйды сора былай жюрегибиз?

Ахшы муратла тола баргъанлары хакъды. Кязимни назмулары бла китабы да дуния жарыгъын кёргенди. Ызы  бла уа жырлары да жырланырла, деп ахшы къууум этебиз. Жатхан жеринг жумушакъ болсун, ариу фахмусун толу ачалмай кетген  къарындашчыгъым Казим!

        АНАМ

Анам, сенсиз эрттен тангы атмаз,

Анам, сенсиз юйде жылыу болмаз,

Кече-кюн да бизге къайгъы эте,

Тураса сен, жолгъа келишдире.

Къалай чыдамлыса, анам, къалай!

Къалай къыйналаса, жаным, къалай!

Кюн – жер башына жылыуун бере,

Андан артыкъ ана жылыу кёпге.

Жарсымайса, анам, сен кесинге.

Жашау  игилигин бизге бере…

Къалай бек сюеме, анам сени!

Жашау жулдузумса, ийнан, мени.

«Анам, анам!»- дейме, сюйюп санга,

Излеп турама хар бир заманда.

Сенсиз жашау-жашау  болмаз манга,

Анам, сенсиз жарыкъ урмаз тангнга!

              КЕРТИЛИК

Къарай келсенг, эки адам  бир бирин

Сюедиле, жашырмай сюйгенлерин.

Татлыдыла бир бирине атлары,

Жокъ жашыргъан не букъдургъан затлары.

Эки жау а бири бирин тюеди,

Бир бирине аманлыкъла сюеди.

Сёгедиле орамда ётгенлени,

Сёгедиле иги иш этгенлени.

Тау башында эки терек сюеле-
Эки сюйген бир бирине термиле.

Сюеледиле, къараргъа уялып.

Бир бирине жюрекледен къууанып.

Жанлаялмайдыла ала бир бирге,

Сюйселе да къучакъларын керирге.

Сюйгенлерин жазадыла чапыракъгъа.

Сезимлерин кийиредиле къапха.

Адамлагъа къарайдыла туурадан,

Эрикмейдиле шо къарап тургъандан.

Сюедиле бир бирине жанларгъа,

Бири бирин къучакълап, тансыкъларгъа.

Юлгю алайыкъ биз эки терекден,

Алагъа  къарайыкъ, жууап керекде:

Бир бирлерин сакълайдыла экиси.

Сюймекликни ол да ариу юлгюсю.