Терек бахчачылыкъны айнытыр муратлыдыла

Кёп болмай КъМР-ни эл мюлк министри Хасан Сижажев  Ставрополь крайда «МинводыЭКСПО» кёрмюч комплексде баргъан  Кавказны экинчи инвестициялы форумуну "Шимал Кавказны агропромышленный комплексин айнытыу" деген сессиягъа къатышханды, деп билдириледи КъМР-ни Эл мюлк министерствосуну пресс-службасындан.

 Аны кезиюнде Хасан Лабидович Къабарты-Малкъарны  агропромышленный комплексини болумуну эм къыйматлыгъыны юсюнден доклад этгенди.   Ол санда республика къачан да  жерчилик бла байламлы  болгъанын эм эл мюлк аслам файда тюшюрген бёлюмледен бири болгъанын да  билдиргенди.  Сёз ючюн, саулай Шимал Кавказ  федерал округда окъуна регион эл мюлк продукция чыгъарыу бла биринчи болгъанын эм адам башындан 121,8 минг сом файда тюшюрюлгенин да  чертгенди.

Министр терек бахчачылыкъгъа да аслам эс бургъанды.  Ол айтханнга кёре, къыралда   жемишле бла наныкъланы  тёртден бири бизни республикада ёсдюрюлгенледиле.  Шимал-Кавказ  федерал  округну юсюнден энчи  айтханда уа, сагъынылгъан битимледен тирликни 63 процентден асламысы  республикагъа жетеди. Аны бла бирге юч жылны ичинде регион терек бахчаланы 3 минг гектарда орнатыргъа (11 процентге ёсдюрюрге)   эм  30 минг гектаргъа жетдирирге мурат этиледи. Бюгюнлюкде бир жолгъа  255 минг тонна жемиш  сакъларча  жер барды. Болсада терек бахчалагъа къошула баргъаны бла анга да сурам ёседи. Ол себепден жууукъ заманда 500 минг тонна сакъларча жерле къуралыргъа керекдиле.

Терек бахчачылыкъ башха бёлюмлени да айнытыргъа болушады.  Кесибизни  предприятияла пластикден орунла, бетон чыпынла, буздан къорууларча аула эм башха затла да  чыгъарадыла. Андан сора да, терекчикле ёсдюрген жерлеге да къошула барады. Алай бла  бюгюнлюкде республикада сертификатлары болгъан  17 питомник барды, ала жыл сайын 2 миллион бла 800 терек сатадыла. Аланы асламысын регион кеси хайырланады, къалгъаны да башха субъектлеге ашырыладыла.

Жыйылыуда министр  мелиорация бла байламлы болумну юсюнден да билдиргенди. Ол сугъарылгъан жерле хауа болумгъа да къарамай, бай тирлик алырча себеплик этгенлерин,  мюлкню иесин кёп жарсыуладан сакъларыкъларын  да белгилегенди.

- Сугъарылгъан жерле бла республика къыралны беш алчы субъектини тизмесине киреди.  Мюлкледе  жауун, тамычы халда сугъаргъан системала хайырланыладыла. Саулай алып айтханда,  бюгюнлюкде жауун халда сугъаргъан  430 машина барды. Тамычы халда да 23,6 минг гектарда терек бахчала  эм 3,5 минг гектарда  тахта кёгетле  сугъарыладыла. Мындан арысында биз аны айнытыргъа таукелбиз,-  деп къошханды Хасан Сижажев.

Эсге сала айтсакъ, форумда Шимал Кавказда терек бахчачылыкъны айнытыугъа 20,5 миллиард сом бёлюнюрюгю да айтылгъанды.

 - Шимал Кавказ жемиш,  наныкъ  ёсдюрюу  бла алчыланы санындады. Хар беш жылдан, орта эсеп бла алып айтханда,  аны ёчеми 30 процентге ёсе барады. Болсада андан уллу кёрюмдюле да  болдуруладыла, сёз ючюн, биринчи кезиуде импортну алышындырыргъа тюшгенде.    Терк бахчала ёсдюрюрча регионну хауа болуму аламат келишеди. Аны бла бирге жангы технологияла да сингдириледиле  эм алыннган сынам да  бютюн жетишимли ишлерге болушадыла. Айтылгъаныча,  инвестиция этилсе, жылгъа жемишледен  125 минг тонна тирлик  алыргъа онг табыллыкъды,- дегенди Россельхозбанкны Къабарты-Малкъарда бёлюмюню таматасы Алим Сокуров.

Инвестицияла беш жылны ичинде этилликдиле. Аны чеклеринде  7,4 миллиард сом алмачылыкъгъа бёлюнюрюкдю. Андан сора да, инфраструктураны айнытырча, ол санда  жемишлени сакъларча комплекслени къурулушу  бардырыллыкъды. 

Алай бла сагъынылгъан кезиуде Шимал Кавказда жылгъа  254 минг тонна  жемиш сакъланырча комплексле къураллыкъдыла.  Анга 39 миллирд сом къоратыллыкъды. 

Терек бахчачылыкъ бла байламлы проектлени кёбюсю Къабарты-Малкъарда, Дагъыстанда, Къарачай-Черкесде бардырыллыкъдыла.