«Ток уллу кёллюлюкню кечмейди»

Алибий уллу трансформатор орунну эшигин ачып, ток чыбыкълагъа арсарсыз созулады. Къолларында къалын къолкъаплары, башында каскасы, юс кийими да бек тынгылы электрик болгъанын билдиредиле. Кесине аны ышарып айтханымда, ол: «Бу ишде бир да уллу кёллю болма.

Ток аллай оюнланы кечмейди, ийнан, осал кючюн къарап-къарагъынчы бек терк кёргюзтюр», - деп кюледи.

Къашхатаучу Расулланы Алибий  Черек районну электросетьлеринде отуз жылдан артыкъ ишлейди. Анда эм сынамлы электромонтёр, баям, ол окъуна болур деп алай сунама. Ойнай, кюле билген, жарыкъ кёллю адам.

Энергетика бёлюмде Алибийни урунуу жолу аз узакъдан башланнганды. Озгъан ёмюрню жетмишинчи жылларыны орта кезиулеринде аскерде къуллукъ этгенинде, къуру инсан борчун толтуруу бла къалмай, электросварщик, токарь усталыкъла бла да шагъырей болургъа заман тапханды. «Окъу, бил, аланы жашауда бир кюн болмаса да, башха кюн хайыры болур», – деген эди таматам, сау болсун, ол керти да алай болгъанды: аскерден къайтхандан сора «Эл мюлк техника» организацияда токарь болуп 1980 жылгъа дери ишлеген эдим», - дейди ол.

Жаш адам ол кезиуледе кесин энтта да талай жерде сынагъанды. Ол организациядан сора Къашхатауда связьда иги кесек заманны ишлегенди, анда телефон ауланы жарашдырыу бла кюрешип тургъанды. Биринчиден монтёр болгъанды, ызы бла уа автовышканы жюрютюп, кеси айтханыча «Къайсы ишге да бар ары, кел бери» деп, биринден да артха турмагъанды.

Электросетьге уа токъсанынчы жылланы аллында кёчгенди. «Таныш жашла, кел бизге деп къоймай, къысып тура эдиле. Сетьлени таматасы уа ол заманда Гуппойланы Юсюп болгъанды. Экибиз да бир орамда жашай эдик. Анга тюбегенде сорама, ыразы болур эсе деп. Ол: «Келсенг а бек сюерик эдим», – деди. Связьда тамата инженер а: «Къоярыкъ тюйюлме, мен сенича ишчини къайдан табарыкъма?» – деп, жиберирге сюймей къадалып кюрешген эди. Къалай-алай болса да, мен андан кетип, районну электросетьлерине келгенме, мында 1991 жылдан бери ишлейме», - дейди.

Алибий жангы жеринде автовышкагъа олтуруп, бригада бла бирге жер-жерлеге чыгъып тебирейди. Иш бла къуру мында угъай, башха районлада, республикадан тышында да болгъанды. Къыбыла Осетияда уруш бошалгъандан сора, башха бригадаланы санында Цхинвалгъа жетип, электрокюч ызланы жарашдырыу бла эки ыйыкъ кюрешгенди, аны да ахшы сынамгъа санайды. «Анда биз кёп эдик, Ставрополь, Къарачаймы дейсе – ким жокъ эди – барыбыз да бек къаты къармашханбыз», деп эсине тюшюреди.

Талай заман озуп, автовышкада водительден кетип, электромонтёр болгъанды. Бюгюнлюкде да ток ызланы жарашдырыу, жамау, бузукълукъланы кетериу бла кюрешеди, кесини да тёртюнчю разряды эмда бийик вольтлу ызла бла ишлерге эркинлиги да барды.

«Ишге келген заманымда Черкесланы Хусей бек болушханды; сынамлы электрик, ол хар нени да эте биле эди. Мен ол этгеннге къарап кёп затха юйреннгенме, айтханларына да эс бурмай къоймагъанма. Дагъыда Гуппойланы Юсюпню сагъыныргъа сюеме. Ол да чынтты специалист, Орта Азияда окъуна электрик болуп ишлеген эди. Манга: «Алибий, ток бир кере ургъунчу дери сен керти электрикге саналлыкъ тюйюлсе», дегени эсимдеди. Нек айтхан эди ол алай билемисе? Чамланырча угъай, токну кючюн сынамагъан адам сакъ боллукъ тюйюлдю деген магъанада. «Сора ол айтханча «электрик» болалдыгъызмы?» – деп соргъанымда, Алибий: «Татыуун кёргенме, ийнан, бек иги къалтыратхан эди», – деп ышаргъанды.

Жашай баргъан кезиуде тёгерек-башда кёп зат тюрленеди, ишде да хар не да бирча турмайды. «Ток ызла энди алгъынча ачыкъ темир угъай, къалын пластик бла тышланнган чыбыкъладыла, аны себепли эски болмай, жарылмай иги сакъланадыла. Сетьледе оборудованиясы, башха затлары заманны излемлерине кёре тюрленедиле – аланы барын да хайырлана билирге керекди», – дейди Алибий. Кеси да талай жыл мындан алгъа электрикге бла сварщикге къошакъ халда энтта да окъуп, къагъытларын алгъанды, жангы затланы хайырланыргъа сынамы, билими да жетишеди. Ала ишден тышында да кёплеге жарайдыла: ток бла байламлы андан сормагъан, болушлукъ излемеген хазна адам болмаз жууукъда, къоншуда да. Алагъа да угъай демейди, къолундан келгенича болушады. Тутхан ишин да багъалайды: «Отуз жылдан артыкъ болады мен энергетикагъа келгенли. Башха усталыкъгъа алышырыкъ эдим деп айталлыкъ тюйюлме. Аны, мында адамланы да жаратама, бир-бирибизни ангылап, бирге билеклик этип ишлейбиз», - дегенди Алибий ахырында.