Мамырлыкъны, тынчлыкъны сакълау хар бирибизни, битеу жамауатны да борчуду

13 октябрь – Право низамны сакълаучу органлада къуллукъларын толтура жоюлгъанланы эсде тутууну кюню

Быйыл Нальчикде право низамны сакълаучу органланы бир-бир объектлерине чабыууллукъ этгенли онтогъуз жыл озгъанды. 2005 жылны 13 октябри республиканы халкъыны эсинде кёп жыллагъа къаллыкъды. Халкъ ишге, школгъа, окъуугъа ашыкъгъан заманда - эрттенликде 9 сагъатда - шахарны атдырыу, чачдырыу тауушла толтургъан эдиле.

Мен да, кёплеча, ол кюн атышыуну «ортасына» тюшюп къалгъанма. Тёгерекни автомат тауушла, чачдырыула алып, ишчи кабинетни терезесинден къарасанг а, адамла мен тургъан жерден къачып баргъанларын кёргенде, аланла, не болду деп сейирге къалгъанма.

 2005 жылда 13-14 октябрьде болгъан атышыуну эмда андан сора энчи операцияны кезиуюнде 35 полициячы, 14 мамыр адам, чабыууллукъгъа къатышханладан да 95 жаш ёлтюрюлгендиле. Тюрлю-тюрлю шартлагъа кёре, ол кезиуде жюзден аслам адам жаралы болгъанды.

Бу чабыуулну сылтауларыны юслеринден кёп илму ишле жазылгъандыла. Болсада энди ол къужур ишни сылтауларын излеп айланыр кереклиси да болмаз. Насыпха, бюгюнлюкде республикада мамырлыкъ тохташханды. Адамла орамгъа кече къоркъмай чыгъар ючюн а, право низамны сакълаучула къолдан келгенни этгендиле, жарсыугъа, аладан бирлери ишчи, инсан борчларын толтура, тынчлыкъны, жамауат къоркъуусузлукъну, ырахатлыкъны къоруулай, жанларын бергендиле.

 Сарбашланы Хасанны жашы Магомет бла Арсен Межгихов да ол бушуулу тизмедедиле. Аланы туугъан кюнлери, жыллары башха эсе да, жууукъларына жашларын бир кюнде асыраргъа тюшгенди. Сарбашланы Магомет Кёнделенде школну бошагъандан сора, аскерге къуллукъ этерге чакъырылгъанды. 1999 жылда ол Элбрус районда ведомстводан тышында къалауурланы бёлюмюне ишге киреди.

Анда къуллукъ этген кезиуде полицияны тамата лейтенанты Сарбашланы Магомет кесин профессионалча кёргюзтгенди, командирлени буйрукъларын артха салмай толтургъанды, нёгерлерине сакъ болгъанды. Иш кёллюлюгю, буйрукъланы заманында эм тийишли даражада толтургъаны ючюн таматаларындан кёп кере махтау сёзлеге тийишли болгъанды.

2008 жылда 12 июльда Сарбашланы Магомет бла Арсен Межгихов Бахсан районда Нейтрино элде «Бахсанны Нейтринный обсерваториясында» къалауурлукъ ишлени толтура эдиле. Кече 23 сагъат 30 минутда сауутланнган аманлыкъчыла, бу объектге чабыууллукъ этип, полициячыланы экисин да ёлтюрюп кетгендиле. Ол кезиуде Магометге 34, Арсеннге уа жаланда 26 жыл толгъан эди.

 Гузийланы Билялны жашы Тахир а гитчелигинден да право низамны сакълаучу органлада къуллукъ этерге сюйгенди. Ол муратын толтургъанды, ол угъай, къуллугъунда уллу жетишимле да болдургъанды, полковник чыннга дери жетгенди. Алай, жарсыугъа, ол да аманлыкъчыланы къолундан жоюлгъанды, ата-анасына къара кийдиртип, аланы жарыкъ къартлыкъларына умутларын, кесини юч жашы бла байламлы муратларын юзгенди.

Гузий улу ич ишле органлада 1993 жылда къуллукъ этип башлагъанды. Аны, айырмалы офицернича, РФ-ни къоруулауну федерал службасына чакъырадыла. Ол РФ-ни субъектлерини башчыларын сакълагъан бёлюмде къуллукъ этгенди, Къабарты-Малкъарны биринчи Президенти Валерий Коковну къоркъуусузлугъун сакълагъанды.  

Тахир Черек эм Элбрус районлада да полицияны бёлюмлерине башчылыкъ этгенди. Ызы бла КъМР-де МВД-ны штабыны баш инспекторуну орунбасарына салыннганды, жыл жарым да озгъунчу уа, Нальчикде полицияны экинчи бёлюмюню башчысына тийишли кёрюлгенди. 2015 жылны июль айына дери уа ол Черек районда ОМВД-ны штабыны таматасы болуп къуллукъ этгенди.

 Ол къуллукъ этиуде, право низамны сакълауда жетишимлери ючюн 12 кере белгиленнгенди. 2015 жылда июль айны кечелеринден биринде, орамдан эки аманлыкъчы аны юйюню терезелерине автоматладан атдырып, къачып къутулгъандыла. Тахир алгъан жарала асыры ауурдан, алайда окъуна ёлгенди.

Полициячыла айтханларыча, бандитле мекямны, аны иесин иги таныгъаннга ушай эдиле. Гузийланы Тахир ич ишле органлада 22 жыл ишлегенди. Ол ахыр кюнюне дери борчуна кертичи болгъанды. Нальчикни 17-чи номерли школунда аны хурметине эсгериу къанга ачылгъанды.

 Милицияны кичи лейтенанты Моллаланы Маратны жашы Хамзатха жаланда 25 жыл толгъан эди ол башха коллегалары бла бирге Нальчикге чабыууллукъ этгенлеге къажау тургъанында. Таулу жаш жигитлиги ючюн Россей Федерацияны Президентини Указы бла «Кишилиги ючюн» майдал бла саугъаланнганды. РФ-ни МВД-сыны буйругъу бла уа Моллаланы Хамзатны аты Къабарты-Малкъарда милициячыланы тизмесине ёмюрлеге кийирилгенди.

Тебердиланы Рамазанны жашы Ахмат да аманлыкъчыланы къолундан ёлгенди. Ол Санкт-Петербургда милицияны школунда билим алгъанды.  Оператив-тинтиу ишде жетишимлери ючюн а къысха заманны ичинде ол Элбрус районну уголовный розыскыны таматасына салынады. Милицияда къуллукъ этген биринчи кюнден окъуна да Ахмат билимли, тири, иш кёллю жаш болгъанын ачыкълайды. Ол оператив халны терк сюзюп, кемчиликлени таба, аманлыкъчылагъа къажау ишни бийик даражада къурай билгенин кёргюзтеди.

 2007 жылда 23 июльда Ахмат кече юйюне къайтхан кезиуде анга чабыууллукъ этилгенди. Жаш машинасындан чыкъгъанлай, анга эки бандит автоматладан от ачхандыла. Алайда алгъан жараларындан Тебердиланы Ахмат эки кюнден Тырныауузну больницасында жан бергенди.

Жашны къуллугъун толтургъанда этген жигитлигин эсге алып, ёлгенден сора «Кишилиги ючюн» орденнге тийишли кёргендиле.

Ол чабыуулдан дерсле этилип, право низамны сакълау жаны бла мадарла толтурулгъандыла, законлагъа тийишли тюзетиуле кийирилгендиле. Битеу бу мадарла уа терроризмни азайтыргъа себеплик этгендиле. Алай мындан ары бир ана да баласыны ажымын кёрмезча этиу къуру право низамны сакълаучуланы угъай, хар бирибизни, битеу жамауатны да борчуду десем, жангыллыкъ болмазма.