Къанны басымын тюшюрюр амалла

Жай  кезиуде адамланы асламысы солуу кюнлерин шахардан тышында орналгъан юйчюклеринде ётдюрюрге сюедиле.  Бир къауумла топуракъ ишлеге тансыкъ болуп,  къолларына бахсала, жугарла алып, башха керекле бла да сауутланып, аяусуз иш кёллю боладыла, солууларын алай бла ётдюредиле. Былтырдан къалгъан чапыракъланы кетередиле, жемиш тереклени бла юлкюлени бутакъларын кеседиле, алагъа дарман къуядыла, жер къазадыла, урлукъ саладыла, юйню тизгинин жыядыла.

Къысхасы, иш бек кёпдю. Алай  хауаны тазалыгъы хар затны да хорлайды, шахардан узакъда ол башха тюрлюдю, асыры ариудан, башынг тёгерек айланады. Аны бла байламлы дачаларында солугъанланы къан тамырлары «къутуруп къалмазча» не этерге керегини  юсюнден федерал басмада тапхан билдириулени басмалайбыз.

- Шахардан тышына кетерни аллында гипертоникле къан басымлары не халда болгъанын тинтирге керекдиле. Аны амалы уа былайды: эрттенликде сегиз сагъатдан башлап кече белине дери хар 2-3 сагъатдан къан басымыгъызны ёнчелеп, дефтерге жазыгъыз. Аллай ёнчелеулени 2-3 кюнню ичинде бардырсагъыз, къан басымыгъыз тюрлениучю заманны билликсиз,- деп юйретеди белгили терапевт Анна Половцева.

Эсгертиу: къан басымны сол къолугъузда къуруда бир кезиуде ёнчелерге тийишлиди. Бек игиси - эрттенликде ашардан алгъа башласагъыз. Ма ол заманда адамны жюреги ырахатлыды, арыгъаны кетипди. Тышында да хауаны температурасы бирча болургъа, хауаны басымы да бир халда турургъа керекди. Къолугъуз, жингиригигиз да столну юсюнде, циферблат а жюрекни бийиклигинде болсала игиди.

Бу жорукъла бирлеге бош кёрюнюрге да болурла, алай аланы эсге алмай жарарыкъ тюйюлдю, нек дегенде адамны къан басымы кёп тюрлю сылтауладан тюрленеди: саулукъдан, замандан, хауа болумладан да.

Къан басымыгъыз тапсыз эсе, сюйсегиз -сюймесегиз да, ашыгъызны тюрлендирирге тюшерикди. Тахта кёгетле, жемишле, чабакъ кёбюрек болсунла. Бек алгъа белокну, артыкъ да тууар эт бла тюшгенин, азайтыргъа керекди. Специалистле тохташдыргъаннга кере, этде болгъан белок гипертониядан дарманланы хайырлылыкъларын азайтады.

Дагъыда тузу, чибижиси да кёп болгъан азыкъдан да айырылыргъа тюшерикди. Ала сууну кёп ичиртедиле, ол а къан басымны кётюртюрге боллукъду. Врач адамны ичинде болгъан сууну терк чыгъарырча дарманла жазгъан эсе, аланы да кёп ичмезге кюрешигиз. Ала адамны чархындан калийни кетертедиле, ол а жюрекге бек аманды. Кертиди, калийни мардасына дери къайтарыргъа къатхан жюзюмле, шапталла, бананла, къабугъу бла духовкада къууурулгъан картоф болушурукъдула.

Гипертониядан ауругъанланы асламысы семиз болуучудула. Ол а къоркъуулуду. Аны себепли ыйыкъгъа бир кере окъуна ашны азайтыргъа керекди. Аллай кюнледе пиринч бла жемишле, хумужу, алма ашагъанны хайыры уллуду. Суулу затланы уа, ол санда чайны да, аллай кюнледе азайтыргъа керек тюйюлдю. Аны бал бла, лимон бла ичсегиз игиди.

Дарманланы уа не тюрлюсюн да чай, морс, сют, сок бла да ичерге арталлыда жарамайды. Жаланда суу бла, жылы суу бла, деп айтадыла устала. Дагъыда бир эсгертиу: къан басымыгъыз терк окъуна кётюрюлдю эсе, дарманны тил тюбюне салыгъыз неда чайнап жутугъуз. Уууп, суу бла къатышдырып ичерге да боллукъду. Ол заман къан басымыгъыз теркирек тюшерикди.

Кёресиз да, гипертониягъа да амал табылады, жаланда багъыуну, аш-азыкъны, ишлеген, солугъан заманыгъызны да тап къурай билирге керекди.

Къан басымны тюшюрюрге себеплик этген халкъ амалла да аз тюйюлдюле. Анга бош суу окъуна жарагъанын бир-бир специалистле да айтадыла. Аны амалы уа былайды: сууну чай къашыкъ бла хар беш минутдан бир кере ичип турургъа, аны бла бирге уа душну тюбюнде сюелирге керекди. Жуууннган сууугъузну температурасы уа кесигизникине жууукъ болургъа тийишлиди – отуз беш неда отуз алты градус. Сёз ючюн, Индияда аллай амал хайырланнганлы бир ненча ёмюр болады. Ол, къан басымны тюшюртгенден сора да, кёкюрегинде ачыгъанны, башы тёгерек айланнганны окъуна кетереди.

Россейде да къанны басымын тюшюрюуню бу амалын эрттеден хайырланадыла: гетен къумач журунну уксусда жибитип, 5-10 минутха табанлагъа саладыла. Алма уксус да жарарыкъды. Алай давление асыры энишге тюшюп къалмазына къараргъа керекди ансы.

Бу амал да бурун заманладан бери келеди: уксусха сарымсах бла бал къошуп ичерге керекди. Аны хазырлар ючюн 2 стакан жылы суу, 16 сарымсах тиш,  эки уллу къашыкъ бла бир алма уксус, эки уллу къашыкъ бла бир бал алынадыла. Ма аланы бирге къатышдырып, селейген отда жарым сагъатны тутаргъа керекди. Сора сууутасыз да, кюннге юч кере эки уллу къашыкъ бла бир ичесиз.

Дагъыда къан басымны ма быллай амал бла да тюшюрюрге боллукъду: бир стакан чюгюндюр сууну, бир стакан быхы сууну, бир лимонну сууун, бир уллу къашыкъ бла бир балны къатышдырасыз да, кюннге эки кере ашардан бир сагъат алгъа жарым стакан бла бирин ичесиз. Алай бла 1,5 айны багъасыз кесигизге. Алай аш оруну, чегилери ауругъанлагъа аны ичерге жарарыкъ тюйюлдю.

Солугъан юйюгюзде ваннагъыз бар эсе уа, ингирликде арыгъаныгъызны хансла салыннган сууда 15-20 минутну жатып кетераллыкъсыз. Анга нарат бутакъла, ромашканы гюллери, дугъума да жарарыкъдыла. Барысын да ууакълап, андан 100 граммына  эки литр къайнагъан суу къуясыз. Сора отда тургъан исси сууда бир сагъат тутасыз. Ызы бла сюзюп, ваннагъа къуясыз. Анда уа суугъа толусунлай кирип къалмагъыз, белигизден ёргегиз тышында болургъа керекди. Сууну температурасы да 38-39 градусдан аз болмасын. Аллай ваннагъа жукъларгъа жатарны аллында кирсегиз, ол арыгъаныгъызны кетерирге, шаугютлеригизни къурушханларын да жумушатыргъа, жюрекни да ырахатландырыргъа болушурукъду. Сора къан басымыгъызда мардагъа келир. Хансланы уа башындан айтылгъандан башха тюрлюлерин да хайырланыргъа боллукъду.