Жолланы къыйынлыкълары, кёп кере чыкъгъан къоркъуу халла экспедициягъа энчи татыу къошхандыла

Жангы жылда Къабарты-Малкъарда сейир, жарыкъ байрамла аслам болгъандыла, ала республиканы халкъларына, къонакъларына да кёп зауукълукъ бергендиле.
Аланы бирлерин къураугъа уа мен кесим да къатышханма. Алайды да, бюгюн «Зори Кавказа 2016. В подкове гор» деген тёрели джип-фестивальны юсюнден айтырыкъма.
Биринчи кере ол 2011 жылда «КБР 4х4» клубну башламчылыгъы бла туугъан жерибизде солууну, жолоучулукъну айнытыр, тамаша затларыбызны кёргюзтюр муратда бардырылгъан эди. Алгъа ол жангыз да республикада къурала тургъанды, алай къысха заманны ичинде аны чеклеринден чыгъып, регионла аралы болгъанды.
Энди анга Россейни Югуну жер-жерлеринден джиперле жыл сайын жыйыладыла. Ала жылы юйлеринде тынч тургъандан эсе, хар кюнден жангы затла излеген, уллу желледен, кюйсюз сууукъладан, къыйын ташлы жолладан къоркъмагъан жигер адамладыла. Асламысы уа бери юйюрлерин окъуна алып келедиле.
Бу жол фестивальгъа къыралны юг регионларындан, Москвадан, Воронеж эм Волгоград областьладан бла Луганскдан къонакъла къатышхандыла эм кёбюсю уа, хар замандача, Краснодар крайдан эдиле. Луганскны «Лугаход» клубуну келечилери, бу ишни юсюнден краснодарчыланы форумларындан билип, сагъыш эте да турмай, Кавказны теркирек кёрюр ючюн, жолгъа ашыкъгъан эдиле.
Ала бизни къонакъбайлыгъыбызгъа, шуёхлукъ жюрютюрге хазырлыгъыбызгъа тюшюннгенлерин жашырмай айта эдиле. «Минги тау, Чегем бла Черек ауузлада таула деменгиликлери бла бизни сейирге къалдыргъандыла. Ала бизге Владимир Высоцкий Къабарты-Малкъарда жазгъан назмуларындан «Тауладан иги жангыз да тауладыла» деген тизгинлерин эсгертгендиле. Бизни бери энтта чакъырырсыз деп бек ышанабыз», - дегенди аладан бири Владимир Абаджан.
Быйыл аланы кёп жангылыкъла да сакълай эдиле. Алгъадача, биринчи кюнде узун марш-бросокланы, эсеплеуню къоюп, бу жумушланы артда лагерьде тамамлагъандыла. Тюшде ала табийгъатда, ачыкъ кёкню тюбюнде миллет ашарыкъла бла ауузланнгандыла. Ингирде абаданла, сабийле да, эришиулеге къатыша, ойнай-кюле кечиннгендиле.
Экинчи кюн а джиперле экскурсиягъа чыкъгъандыла. Алагъа эки маршрут хазырланнган эди. Биринчиси – Чегем ауузу бла Эл-Тюбюнден узакъ болмай тарых эсгертмелеге, чучхурлагъа, бийик-тау заповедникге эди. Экинчиси уа – Черек ауузу бла Чирик кёллеге, орта ёмюрледен къалгъан журтлагъа, Огъары Малкъарда къалалагъа бла нарзан талагъа эди. Аны бла бирге жаш краеведле алагъа республиканы башха ариу жерлерини, мында жайда къалай солургъа боллугъуну юсюнден да хапарлагъандыла.
Жолоучулукъ тынч тюйюл эди. Тау жоллада баргъан къачан да къыйынды, бютюнда къышда. Машинала фараларына дери къаргъа кетип, аланы чыгъарыргъа кёп заман, къарыу да къоратылгъанды. Быллай жерледе къоркъуу ёседи. Алай ол барысы да экспедициягъа энчи татыу бергенди.
Ючюнчю кюнде уа ала, бирге жыйылып, Къанжал сыртха 2650 метр бийикликге ёрлегендиле. Мындан кетерден алгъа ала къыш Нальчикни да кёрюрге сюйгендиле. 65 машинадан къуралгъан колоннагъа Госавтоинспекция болушханды. Алай бла патруль машиналаны да себепликлери бла къонакъланы муратлары толгъанды.
Кёнделеннге жетгенден сора ала шимал жанына бурулгъандыла. Юч сагъатны бир тохтамай баргъандыла. Алай Баш Кавказ таула тизгинни тамашалыгъын былайдан кёрюр ючюн, ол жолну къыдырыргъа керек эди! Джиперле, машиналарын да къоюп, километрлик чынгылны къыйырында, ачыкъ табийгъатдан кёзлерин алалмай, иги кесекни мычыгъандыла. Кертиси бла да, ол былайдан тюз да самолётну иллюминаторундача кёрюнеди.
Фестиваль Каменномостское элни аягъында брифинг эм байрам фейерверк бла бошалгъанды. Аны эсеплерин а Альберт Шаушев чыгъаргъанды. «Бизни бу ишибизге жылдан-жылгъа кёп адам къошула барады. Ол а аны солуу эм краеведение программасы абаданланы, сабийлени да кёллерине жетгенин кёргюзтеди. Биз, мындан арысында да жангы жерле таба, сизни бютюн бек сейирсиндире турургъа кюреширикбиз», – дегенди ол.  
Алай бла юч кюнню ичинде джиперле 400-километрлик жолну баргъандыла, Черек, Чегем, Бахсан, Элбрус эм Зольск районлада болгъандыла. Машиналаны тёрт чархын атылтхандыла, бир талай бамперни бюкгендиле, юч двигательни кюйдюргендиле. Алай мында сынагъан жарыкъ сезимлери ёмюрде унутулмазча да болгъандыла.

Мокъаланы Тенгиз.

Свежие номера газет Заман