Сабий садикледе, къошакъ билим берген учреждениялада жерлени кёбейтиуге - энчи эс

КъМР-ни Правительствосуну юйюнде РФ-ни Президентини 2012 жылда чыгъарылгъан «О мерах реализации государственной политики в области образования и науки» деген май указын (№599) жашауда бардырыуну ведомствола аралы ишчи къауумуну жыйылыуу болгъанды. Аны къырал кенгешчи Натби Бозиев бардыргъанды. Анга КъМР-ни Башчысыны кенгешчилери Уяналаны Аминат бла Тюбейланы Альберт да къатышхандыла.
Тюбешиуде сёлеше, жарыкъландырыу, илму эм жаш тёлюню ишлери жаны бла министрни къуллугъун толтургъан Ауес  Кумыков республикада жаш тёлюню къошакъ билим алырча онгу болургъа тийишлисин чертгенди. Арт кезиуде «Доступное дополнительное образование для детей» федерал эмда регионда сабий технопарк ишлеу жаны бла проектлени жашауда бардыра, Терк эм Май районлада окъутууну сагъынылгъан тюрлюсюн айнытыр ючюн 700 жер къуралгъанын да билдиргенди. 2024 жылгъа дери дагъыда 13 мингден да кёпню къураргъа кереклисин, ол а жашланы бла къызланы 80 процентине къошакъ билим бериуню программалары бла юйренирге онг берлигин ангылатханды.
Докладчы билдиргеннге кёре, бюгюнлюкде 5-18-жыллыкъланы окъутууну бу тюрлюсю бла жалчытхан 24 учреждение эм «Кюн шахар» сабий чыгъармачылыкъ ара ишлейди. Алагъа саулай да отуз мингнге жууукъ адам жюрюйдю. Сагъынылгъан махкемеле бла бирге школлада да (билим бериу организацияланы кеслерини башламчылыкълары бла) тюрлю-тюрлю кружокла, спорт секцияла ачыладыла. Алай бла сагъынылгъан жыл санда бусагъатда къошакъ билимни программаларына кёре юйреннгенлени саны 73 мингден асламды, башхача айтханда уа - 51 процент.
Алай эсе да, шёндю аллай жерлеге баргъан жашланы бла къызланы саны азайгъаны чертилгенлей турады. Аны сылтауу уа спорт ызда ишлеген 33 махкеме, кеслерини лицензияларын берип, физкультура-спорт  учрежденияланы статусларына кёчгенлери ючюн болгъанын а министрни къуллугъун толтургъан ангылатханды.
Май указны жашауда бардырыуну чеклеринде сабий садлада жерле бла жалчытыугъа да энчи эс бурулады. Былтыр 3-7-жыллыкъла бла байламлы бу жумуш 100 процентге толтурулгъанды. Энди 2021 жылгъа экиайлыкъладан юч -жыллыкълагъа дери гитчечиклени жерле бла жалчытыуну кёрюмдюсюн да ол тарихге жетдирирге тийишлиси чертилгенди.
Натби Магомедович докладха тынгылагъанындан сора адам санлары бирсиледен аслам болгъан  районлада жаш тёлю къошакъ билим берген учреждениялагъа аз жюрюгенлери не бла байламлы болгъанын билирге излегенди. Ол Урван, Терк, Элбрус районланы тенглешдирип, биринчисинде 8-18-жыллыкълагъа жаланда 320 жер болгъанын чертип, аны осал кёрюмдюге санагъанды. Аны алай нек болгъанын а Урван районну келечиси ангылатыргъа кюрешгенди. Ол айтханнга кёре, бу проблема спорт учрежденияланы огъарыда сагъынылгъан,  дагъыда Искусстволаны школуну бла Чыгъармачылыкъ юйню экисини да бирге къошулгъан сылтауларыны хатасындан чыкъгъанды. Сабийле къошакъ билим алыргъа сюедиле, алай а жерле болмай къыйналадыла, дегенди.
Жыйылыуда Терк районну администрациясыны орунбасары Пшикан Семёнов да сёлешгенди. Ол да садикледе жерле бла байламлы вопросха эс бургъанды, 1,5-3-жыллыкълагъа деп, жети жюз чакълы къошакъ жер ишленнгенин айтханды. Районда эндиге дери да энчи сабий садны жокълугъун билдирип, аллай махкеме къуралса, ол да бир кесек себеплик  этеригин ангылатханды.
Къошакъ билим бериу бла уа алада болум игирек болгъанын чертгенди. (1165 жер). Жаш тёлю  арт кезиуде илму-излем ызны бютюн сайлагъанларын, ол жаны бла районда ахшы жетишимле барлыкъларын да белгилегенди.
Алгъаракъладан бери окъутууда инклюзиягъа да энчи магъана бериледи. Аны кереклилигин а, айхай да, бюгюннгю жашау толусунлай ачыкълайды. Бу тема бла байламлы Нальчикде гуманитар-техникалы колледжни директору Барасби Абазов сёлешгенди. Ол инклюзив билим бериуню жашауда бардырыр ючюн, уста кадрла кереклисин черте, аланы специалистлери Россейни даражалы вузларында квалификацияларын дайым ёсдюргенлей тургъанларын айтханды.
Барыбыз да билгенликден, сагъынылгъан колледж регионда инклюзив окъутууну айнытыу жаны бла мурдорлу профессионал билим бериу организацияды. Мында озгъан окъуу жылда саулукълары бла байламлы чекленнген онглары болгъан 27 адам билим алгъанды, аладан выпускниклени саны уа тёртдюле. Быйыл а инвалидликлери бла 32 жаш бла къыз бардыла.
Ала кеслерине энчи къайгъырыулукъну излегенлери, айхай да, баямды. Бу колледжде ол жаны бла уллу иш бардырылады. Алып айтханда, саулукъларындан къыйналгъанла ары жолну узакъ бармай келалырча, алайтын беш маршрут жюрюйдю (ол жумуш шахар администрация бла келишип тамамланнганды). Дагъыда арбазгъа, биринчи этажгъа кирген жерледе пандусла бардыла. Мекямны эшиклери да хар жерде коляскала бла ётериклери эсге алынып орнатылгъандыла. 
Окъуучуларын шёндюгюлю оборудование бла жалчытыугъа да мында къолларындан келгенича къайгъыргъанлай турадыла. Сёз ючюн, сенсорлу экраны бла информацияны билдирген терминал, мнемосхема, информация-тактиль белгиле, столгъа салып хайырланырча, уллу кёргюзтген электрон видео, интерактив къанга бла проектор алыннгандыла. Инклюзив билим бериуню лабораториясы да тийишли оборудование бла жалчытылыннганды. Сагъынылгъан затла уа сакъатлыкълары болгъанлагъа профессионал билим алыргъа онг бергенлеринден сора да, мында «Абилимпикс» чемпионатны регион даражада бардырыргъа жол ачхандыла.
Былтыр республиканы Правительствосу бла РФ-ни Билим бериу эм илму министерствосу келишим тохташдырып, бизде мурдорлу профессионал билим бериу организацияны къурар ючюн федерал бюджетден юч миллиондан аслам берилгенди. Энди регионнга келир жылда инклюзив окъутуугъа тутхучлулукъ этиуню жалчытыуну программасын тамамларгъа алты миллиондан артыкъ ырысхы бёлюнюрюкдю деп белгиленнгенди.
Тюбешиуде сёлеше, сагъынылгъан министерствону бёлюмюню таматасы Татьяна Касьянова Къабарты-Малкъар сабийлени къошакъ билим бериу бла тийишли ёлчемде жалчытмагъан сегиз субъектни тизмесине киргенине жарсыгъанды. Алай бла ол жаны бла кёрюмдю аз заманны ичинде жюзден алтмыш бир процентге тюшгенин да билдирип, бу жумуш бла кюреширге жараусуз неда реконструкция этилирге тийишли учрежденияланы баямлау жаны бла мониторинг бардыргъанларын айтханды.
Андан сора да, бу сферада кадрла жетишмегенлерин, бизни вузларыбыз аланы хазырламагъанларын, учрежденияланы да статусларын тюрлендирирге кереклисин  ангылатханды. Жаланда ведомствону кючю бла битеулю эм къошакъ билим бериу да тийишлисича айнымазлыкъларына ийнандыргъанды. Регионда къошакъ окъутуу бла байламлы навигаторну къурау ишле башланнганларын билдирип, ол ата-аналагъа да сайлау этер амалны берлигин чертгенди.
Жыйылыу жууаплы органлагъа эсгертиулени къабыл кёрюу бла бошалгъанды.

 

Мокъаланы Зухура.

Свежие номера газет Заман


17.10.2018
15.10.2018
12.10.2018
10.10.2018