Къайсы дарманла бла хайырлансакъ игиди?

  Газет окъуучуларыбыз жарсыуларын айтып бизге терк-терк сёлешедиле. Бюгюн аланы аптекаланы юслеринден айтханларын эм алагъа кёре специалистлени эсгертиулерин бирге жыйгъанбыз.

Учузуракъ алыргъа онг барды

«Мени саулугъум осалды, пенсиям а  - аз. Алгъын иги ангылаялмай, багъа дарманла алып тургъанма. Артда къарасам а, бизге россейли дарманланы орунларына асламысында тюз аллай тыш къыраллы багъа дарманланы жаза кёреме врачла». Не этерге керекди быллай болумда?

Гыжгыланы Разият былай айтханды: «Врач сизге рецепт жазгъандан сора, сиз анга быллай сорууланы беригиз: бу дарманны учузуракъ тюрлюсю бармыды, аланы бир бирлеринден башхалыкълары къаллайладыла, къайсысы игиди?   Бу сорууланы фармацевтлеге да беригиз. Ала сизге дарманны альтернатив тюрлюсюн айтсала, врачха къайтып барыргъа эм быллай соруу берирге керексиз: «Бу препаратны манга ичерге жарарыкъмыды, сен манга алгъын жазгъандан къаллай башхалыгъы барды?»    

Атлары башхала болгъанлыкъгъа, бир ауруудан багъаргъа жарагъан дарманла бек кёпдюле. Аланы юслеринден консультацияны телефон бла сёлешип билирге боллукъду.   Бек багъа эм андан учузуракъ дарманланы юслеринден информацияны, инструкцияларын окъуп тенглешдирип, билирге боллукъду. Аланы эм магъаналы веществолары эм къошакълары бирчала эселе, врач бла ушакъ этип, багъасын тёлерге къолугъуздан келлик дарманны алыгъыз.   Врачла да адамладыла: кийимлери иги адамлагъа багъаракъ дарманланы жазадыла, студентге бла пенсиячыгъа уа - учузуракъ, алай качествосу иги болгъан дарманланы юйретирикдиле.   Аллай онгугъуз бар эсе, кесигиз иги таныгъан, толу ышаннган врачыгъызгъа барыгъыз».

Тыш къыраллыланы бизникиле алышындыраллыкъмыдыла?

  Белгилисича,  Россейни Правительствосу  энчи инвестициялы «Фарма-2020» деген программаны къабыл кёргенден сора, уллу тюрлениуле болгъандыла.  Аны мураты бизни продукцияны ич рынокда  2020 жылда уа  элли процентге жетдириудю. Андан сора да, бек кёп жайылгъан аурууладан, жюрек-къан тамырла эм рак аурууладан багъаргъа керекли дарманланы Россейде кёп санда чыгъарыргъа белгиленнгенди. Аллай умутланы тамамларгъа жашауда онг бармыды? Къагъытда жазгъан тынчды, алай…

Инфекция ауруулагъа эм СПИД-ге къажау араны бёлюмюню башчысы Аппайланы Шамил айтханнга кёре, ВИЧ-инфекциядан багъылгъанла россей препаратлагъа кёчгенли бек къыйналадыла, нек дегенде ала тыш къыраллылагъа жеталмайдыла. Москвада Н. Блохин атлы онкология араны врачлары да терк окъуна кесибизни дарманларыбызгъа кёчерге жарамагъанын ара газетледе эм телевиденияда чертип тургъандыла. Нек? Перестройканы жылларындан сора Россейде фармакология хазна айнымагъанды. Ол жылладан бери уа дунияны айныгъан къыраллары алгъа атлагъандыла. 

КъМР- де Онкодиспансерни гематологу Мадина Бетрозова да къанлары  онкология болгъанла кесибизни дарманла бла багъылып башланнганда, терк ёлюп башлагъанларын айтады.

Ийнанырча болса сюебиз

Статистикагъа кёре россейли аптекалада сатылгъан дарман упаковкаланы юч юлюшлеринден экиси ата журтлуладыла. Башхача айтханда, биз кесибизни таблеткаларыбызны, тыш къыраллыладан эсе, эки кереге кёп сатып алабыз. Алай экспертлени тергеулери уа арталлыда башха тюрлюдю - бизни рынокда дарманланы битеулю багъаларын алып къарагъанда, тенгизни ары жанындан келтирилгенледен (белгилисича, аланы багъалары бек уллуладыла) тюшген ахча битеу сатылгъан дарманланы багъаларыны 77 процентин тутадыла, россейлиле уа - жаланда 23 процентни. 

Багъа дарманла бизни аптекаланы иелеп къалгъанларыны сылтауу, кёпле суннганча, жаланда аланы качестволарыны игилигинде тюйюлдю. Былайда ишни башы - россейлилени кёплери, тыш къыраллы эсе - игиди деп ойлагъанларындады. Алай ол акъыл нек бийлегенди бизни башыбызны? Осал дарманладан  асыры кёпдюле ачыгъанла. Тюркге баргъанла андан сау жылгъа жетерча дарманла алып келедиле. Бу къыралда жалгъанны чыгъаргъанлагъа эм сатханлагъа бек къатыдыла, бизде уа аланы тутхан хапар алыкъа эшитмегенбиз. Хау, сюебиз Россейде чыкъгъанла бла хайырланыргъа, алагъа да ийнанырча болса.