Террористле бир адамгъа да къайгъырмайдыла, сабийди алыкъа деп, жазыкъсынмайдыла

Терроризм бла байламлы аманлыкълагъа къатышханланы арасында жаш адамла аслам болгъандыла. Аны юсюнден Россейни Терроризмге къажау миллет комитетини келечиси Андрей Пржездомский бу кюнледе Кемеровода болгъан жыйылыуда айтханды. «Тыш къыраллы энчи службала терактланы бардырыргъа жаш адамланы тартадыла, ала алыкъа оюм эте билмегенлери бла хайырланып», - дегенди ол. 

«Илишанда» – жаш адамла

Бизни инсанларыбызны тыш къыраллы энчи службала кеслерини бузукълукъ ишлерине тартыуну тирилтгенлерини юслеринден НАК-ны бла Оператив штабны былтыр декабрьде бирге бардырылгъан кенгешлеринде да айтылгъанды. «Бек алгъа ала аманлыкълагъа жаш адамланы къошаргъа кюрешедиле, терактланы акъылбалыкъ болмагъанла этген кезиуле да бардыла»,-деп ачыкъ этилгенди кенгешде.

Душман жаш адамларыбызны власть органланы мекямларында, аскер комиссариатлада, транспортда, жамауат жашаугъа магъаналы объектледе чачдырыула этерге хазырлайды. Сёзге, 2025 жылда Украинаны бла Запад къыралланы энчи службаларыны буйрукълары бла къыралда транспортда терактла хазырлагъанлары эм бардыргъанлары ючюн 300 инсан тутулгъанды. Аланы жартысы – акъылбалыкъ  болмагъанладыла. Аны юсюнден Россейни МВД-сыны транспортда баш управлениясыны таматасы Олег Калинкин белгили этгенди.

Жаш адамланы алдагъан кезиуле  бизни республикада да болгъандыла. Быйыл майда РФ-ни ФСБ-сыны КъМР-де Управлениясыны къуллукъчулары 15 эм 17-жыллыкъ жашланы тутхандыла. Аланы биргелерине чачдырыучу затны хазырлагъанда керекли кесекле табылгъандыла. Кюч ведомствону келечилери билдиргенлерича, мартда жашла бла украинлы энчи службаланы къуллукъчулары мессенджерледен биринде  байламлыкъ къурап, аланы чачдырыучу затны  хазырларгъа юйретгендиле. Бу аманлыкъчы ишлерин бардырыр ючюн, ала арендагъа  фатар алыргъа сюйгендиле. Алай ала бузукъчу муратларына жеталмагъандыла, жашланы жолда тутхандыла.

Акъылбалыкъ болмагъанлагъа алгъадан келишип, чачдырыучу зат хазырларгъа кюрешгенлери ючюн уголовный иш ачылгъанды. 

Оналтыжыллыкъ нальчикчи анга «Telegram» мессенджерде берилген буйрукъланы толтура, полициячылагъа чабыууллукъ хазырлагъаны ючюн тутулгъан эди. Аны телефонунда террористле бла бардыргъан ушакъла, чачдырыуну бардырыргъа юйретген материалла табылгъандыла. Жаш адамгъа теракт хазырлагъаны эм террорист организацияны ишине къатышханы ючюн уголовный иш ачылгъанды. Быллай аманлыкъгъа къатышханлагъа жууаплылыкъ къаты болгъанын айтырчады, ол санда инсанны жашаууну ахырына дери тутаргъа деген оноу чыгъарылыргъа да болады. 

Интернетде къоркъуула

РФ-ни Федерал къоркъуусузлукъ службасыны келечилери Украинаны энчи службалары «Telegram» мессенджерде жаш адамланы арасында сейир, бютюнда уллу болгъан чат-ботну (аны атын айтмай къойсакъ, тюз болур) хайырланнганларын тохташдыргъанды.

Былтыр декабрьде бу чат-ботну Роскомнадзор къыралда ишлерине чекле салыннган сайтланы тизмесине къошханды. Болсада «Telegram» аны бюгюн да кетермегенди. Чат-бот жаш адамла  бир бирлери бла танышырча, нёгерле табарча, ушакъла бардырырча къуралгъан эди. Алай террористле аны кеслерини муратларын толтурур ючюн  хайырланнгандыла: жаш адамланы алдап, психология басыулукъ этип,  къоркъутуп.

  2025 жылда Россейни МВД-сыны бла Следствие комитетини къуллукъчулары Москва областьда, Санкт-Петербургда, Чуваш, Башкъортостан республикалада, Белгород, Владимир, Ростов эм башха регионлада 46 инсанны тутхандыла: 12 жылдан 22 жылгъа дери жаш адамланы. Ала белгиленнген чат-ботда украинлы энчи службаланы буйрукълары бла право низамны сакълаучулагъа чабыуулла этгенлери, транспорт, энергетика, связь, кредит, башха организацияланы мекямларында от салгъанлары, хыйлачылыкъ этилип, урланнган ахчаны банк счётха салыргъа хазырланнганлары ючюн терсленнгендиле.

Къызланы орунуна - аманлыкъчыла

Украинаны энчи службаларыны келечилери, кеслерин къызла сундуруп, белгиленнген мессенджерде жаш адамлагъа жазгъандыла. Ала  бла ушакъла бардыра, тюбеширге чакъырадыла. Алагъа ийнанып, жаш адамла шахарларында солуу мекямла орналгъан жерлерини тарихлерин ашыргъандыла: социал объектлени, уллу сатыу-алыу араланы. Дагъыда къызгъа бюсюрегенлерин билдирир мурат бла, алагъа киногъа билетле сатып алгъандыла, ала ашыргъан сылкала бла саугъала, ахча ийгендиле.

Ызы бла уа жаш адамгъа украинлы службаланы келечилери сёлешгендиле. Ала Россейни право низамны сакълаучу органларыны, Росфинмониторингни, алача башха органланы къуллукъчусума деп алдап, жаш адам ашыргъан ахча Украинаны аскерлерине ётдюрюлгенин, ол ачыкъ этген мекямгъа БПЛА-ла атышыу бардырлыкъларын айтып, къоркъутхандыла. Басыулукъ этип, уголовный жууап тутарыкъса деп жунчутуп, къыралны субъектлеринде аманлыкъла этдиртгендиле.

Сакъ болугъуз

«Энчи аскер операция башланнган кезиуден бери украинлы террорист къауумланы айтханларын этип, аманлыкъла хазырлагъанлары ючюн 2,5 минг акъылбалыкъ болмагъан тутулгъанды», - деп билдиргендиле  Терроризмге къажау миллет комитетден.

Террористле бир адамгъа да къайгъырмайдыла, сабийди алыкъа деп, жазыкъсынмайдыла. Ол угъай, эм кичилени сайлайдыла – юйюрге салыннган бушуу артыкъла уллу боллукъду деп. Аланы мадарлары оюннга ушайдыла – суратха ал, къалайда орналгъанын билдир, ахча ий…

Алай эсе уа, ата-анала бютюнда сакъ болургъа борчлудула. Право низамны сакълаучула сабийни халинде тюрлениулеге эс бурургъа чакъырадыла. Алгъын сейирлери, кёз  къарамлары тюрленип, радикал ниетле жанлы боладыла душманны къолуна тюшгенле. Дагъыда ала жашауларында тюрлениулени, нёгерлерин букъдуруп башлайдыла. Сабий заманыны асламын интернетде ётдюре эсе, бютюнда кече, экстремист ниетле бла байламлы сёзлени айтып тебиресе, -  эс буруча шартладыла. Сунмай, ол жюрютген ахча кёбейсе, кесине багъалы затла сатып алса, ахча къайдан чыкъгъанына ишекли болугъуз.  

Сабийни келир жашауун жарыкъ этиу ата-ананы борчуду. Аманлыкъчыланы къолларына тюшмез ючюн а, таматаланы бла сабийни араларында ышаныулукъ болургъа керекди: аны бла ушакъла бардырыгъыз, жашаууну, нёгерлерини юслеринден соругъуз. Ол сизге ишекли болумну юсюнден айтса, урушмагъыз. Къыйын кезиуде сиз анга билеклик этеригизни, болушуругъугъузну сезерге керекди.     

Интернетде къоркъуусузлукъну жорукъларын ангылатыргъа, танымагъан адам бла ушакъ бардырыргъа, аны айтханына ышаныргъа жарамагъанын айтыргъа керекди. Телефонда энчи программала салып, ишекли сайтлагъа, къауумлагъа чекле тохташдырыргъа онг барды. Сабий аны бла ишекли ушакъла бардырылгъанларыны, бузукълукъгъа тартыргъа умут этилгенини юсюнден айтса, бу шартланы право низамны сакълаучулагъа билдиригиз.  

 Жаш адамгъа законланы билдирген тюздю: теракт, диверсия этген 20 жылгъа тутулады, аманлыкъ ауур болса уа, жашаууну ахырына дери тутмакъда ётдюрюрге болады. Бирлени сейирлери ючюн кесинги, жууукъларынгы жашауларын бузаргъа жарамайды.