Татлы, витаминледен да бай

Жай иссиледе токъсан процентге суудан къуралгъан, бал татыулу хууан  кимге да асыулукъ тапдырырчады. Аны ючюн   уллу, гитче да сюйюп ашайдыла.   Аланы Россейде окъуна  жюзге жууукъ сорту  белгилиди.  Бизни  къыралда аны 15-17 ёмюрледен бери  ёсдюргенлерин эсге алсакъ, ол сейир тюйюлдю. Бюгюнлюкде эм  белгилилерине, татымлыларына да  Торпеда, Колхозница, Карамель, Канталупа тюрлюлери  саналадыла. 

Хууан саулукъну кючлеуде да ахшы къошумчулукъ этерчады.   Аны   къурамына  A, E, K,  C, B1, B2, B3 (PP), B4, B5, B6, B9 витаминле бла  кальций, темир, магний, фосфор, калий, натрий, цинк, багъыр, марганец, селен, фтор эм башха минералла да киредиле.  Аны себепли жюрекге бла къан тамырлагъа, кёзлеге, аш орун бла чегилеге эм саулай организмге да   аламат себеплик этерчады. Ол санда иммунитетни кючлейди эм нерва системаны да тынчайтыргъа болушады.

Иги бишгенин эм татымлысын билирча бюгюнлюкде    халкъда  кёп тюрлю амал барды.   Аладан бир къаууму:

Базман алдарыкъ тюйюлдю  

Сабы эм киндиги да  къургъакъ болургъа эм   тыш къабугъун бармакъла бла аз-маз урсанг,  ачыкъ таууш этерге эм  ариу ийисли болургъа  керекди. Ийиси жокъ эсе,  бишмегенин эм татымлы болмазлыгъын да  билигиз. Дагъыда аны бишгенин бла татымлылыгъын  ауурлугъу ачыкълайды.   Ол, гитчелигине да къарамай, базманда  иги кесек тартады.    Аны себепли  алырдан алгъа бир къауумун  ёнчелеп кёрсе игиди. 

Аны тыш къабугъу жашилдим тамгъасыз  бир тюрсюню   болса керекди. Акъсылдым жери бар эсе уа,  ол жерде иги кесек заманны тургъанын, кюнден юлюшюн алгъанын  ачыкълайды.  

Къоркъуусузлукъ

 Хууанланы тийишлисича жарашдырылмагъан жерледе, сёз ючюн,   жол жанларында  сатаргъа  жарамайды.  Аланы  продукцияларына  санитария жаны бла экспертиза хазна этилмейди.  Машиналадан  чыкъгъан газланы къурамына кирген  (заранлы ауур темирле)  тахта кёгетлеге  терк сингедиле.

Аны себепли хууанны, харбызны да фермерледен, базарда, тюкенде неда жер-жерли администрация белгилеген жерде сатылса алыргъа жарайды. 

Тийишли жорукълагъа кёре, аланы  башлары жабылып болургъа керекди. Жерге тёгюлгенлерин эслесегиз,  кери туругъуз. Дагъыда  кёгетни алырдан алгъа   жарылгъан, чириген жери неда башха бузукълукъ этилмегенине таукел болургъа керекди.

Хууанны къалай тюрлю сакъласа игиди?

Кёп заманны сакълар муратыгъыз бар эсе, иги  бишмегинин алыгъыз. Аны сууукъ эм къарангы жерде жумушакъ затны юсюнде  тутаргъа керекди. 

Юйню ичинде сау хууан бир сутка сакъланады. Кесилген кесегин да    холодильникге  салмай жарарыкъ тюйлдю, нек дегенде  ол терк  бузулургъа ёчдю. Аллай амал бла юч сутканы турса  да къайгъырмазчады. Морозильникде  -18 градусда ол бир  жыл чакълы туруучуду.

Эсге сала айтсакъ

 Хууанда иги кесек  глюкоза барды, ол себепден аны кюн ортагъа дери ашаса игиди. Уллу, гитче да, мардадан оздурмай,  200–300 грамм чакълы юлюшлерин алсала  жетеди.