Коррупция бла байламлы аманлыкъла ючюн жууаплылыкъ

Коррупция аманлыкъгъа къаллай ишле саналгъанлары   «Коррупциягъа къажаулукъну юсюнден» 278-ФЗ номерли Федерал законну 1-чи статьясыны 1-чи кесегинде жазылыпды. Анда белгиленнгенича, ол инсан кесине файда, мюлк излеп, къыралны бла жамауатны сейирлерин бузуп, къуллугъу бла хайырланнганы, улутха бергени бла алгъаны,  полномочиялары бла кесине таплыкъгъа хайырланнганы эм  адамгъа законсуз байыкъланыргъа онг берген башха аманлыкъла саналадыла. Законну бизге КъМР-де Ич ишле министерствону пресс-службасындан ангылатхандыла.

  Россейни Уголовный кодексинде улутха берген, алгъан эмда бу бузукълукълада келечилик этген жууапха тартылгъаны тохташдырылыпды. Улутхагъа ахча, багъалы къагъытла бла бериледи, неда ырысхы бла байламлы башха жумушла этилирге да боладыла.

Улутха алгъанда жууаплылыкъ Уголовный кодексни 290-чы статьясында белгиленипди.  Ол санда тазир салынады. Аны ёлчеми 5 миллион сомду неда терсленнгенни беш жылны ичинде файдасындан тыйылыргъа, алгъан улутханы ёлчемин жюз кереге кёбейтип тёлетилирге болады. Аны бла бирге 15 жылны ичинде бир-бир ишле бла кюреширге чекле салынадыла.

  Улутха алгъан инсанны эркинлиги 15 жылгъа сыйырылыргъа, аны бла бирге алгъан улутханы ёлчимин 70 кереге кёбейтилип, тазир салыныргъа да болады. Бу кезиуде да инсаннга бир-бир ишле бла кюреширге эркинлиги сыйырылады.

Улутха бергеннге жууаплылыкъ РФ-ни УК-сыны 291-чи статьясында жазылыпды. Анга кёре, тазирни ёлчеми 4 миллион сом, неда аны бергенни тёрт жылны ичинде файдасына тенг этилирге, улутханы ёлчемин 90-нга керелетип салыныргъа болады.

 Сюд быллай бузукълукъ этген инсанны эркинлигин 15 жылгъа сыйырыргъа, улутханы ёлчемин 70-ге керелеп, тазир салыргъа деген оноуну къабыл кёрюрге да эркинди. Дагъыда   инсан бир-бир ишле бла 10 жылны ичинде кюреширге эркинлигин тас этерге боллукъду.

 Улутха бергенде, келечилик этген РФ-ни УК-сыны 291.1-чи статьясында кёре жууап тутарыкъды. Бу кезиуде тазир 3 миллион сомгъа, терсленнгенни юч жылны ичинде файдасыны ёлчемине жетерге болады. Неда улутханы ёлчеми  80-нге керетиледи.

Келечилик этгенни эркинлиги 12  жылгъа сыйырылыргъа, улутханы ёлчемин 70-ге  керелетип тёлетилирге да боллукъду. Келечилик этгенни бир-бир ишле бла кюреширге эркинлигине 7 жылгъа чекле салыныргъа, неда салынмазгъа да боладыла.

Ёлчеми 10 минг сомгъа жетмеген улутханы бергенде да жууаплылыкъ болгъанын эсгертедиле  визге право низамны сакълаучу ведомстводан.  Ол жорукъ Уголовный кодексни 291.2-чи статьясында жазылыпды. Быллай бузукълукъ этгеннге тазир 1 миллион сомгъа, неда терсленнген бир жылны ичинде алгъан файдасына тенг этиледи. Неда инсанны юч жылны ичинде тюзетиу ишлеге тартыргъа, аны эркинликлерине 4 жылгъа чекле салыргъа, аны эркинлигин  3 жылгъа сыйырыргъа деген оноу чыгъарылады.

 Болсада улутха берген, келечилик этген аманлыкъны тинтиуге болушса, уголовный жууапдан эркин этилирге да болады. Неда къуллукъчу улутханы андан басыулукъ этип излегенини юсюнден право низамны сакълаучу органлагъа билдиргенде, уголовный жууапдан эркин этиледи.