Халкъланы бирлигини белгиси эм жамауат тийре да

Белгилисича, буруннгу жылда 11 январьда Малкъарны кеси ыразылыгъы бла Россейге къошулгъаныны 200-жыллыгъына аталгъан мемориал комплекс боллукъ жерде эсгертме ташны орнатхан эдиле. Бюгюнлюкде мында къурулуш ишле башланнгандыла. Ол экинчи жыл жайдан кеч къалмай, хайырланыргъа берилирге керекди.

- Къала Ленин атлы проспектни башында шахарны курорт тийресинде орналлыкъды. Ол ата-бабаларыбыз ишлегеннге ушарыкъды эм бийиклиги да 34 метрге жетерикди. Алай бла ол  кесине кёре регионда эм уллу объектледен бирине саналлыкъды. 

Аны тёппесинде тёгерек-башха къарагъан жери боллукъду, ары чыгъарча лифтни неда атлауучланы  хайырланыргъа жарарыкъды. Андан сора да,  къатында  Минги таугъа ушагъан  кёрмюч ара да къураллыкъды. Саулай алып айтханда, комплексни уллулугъу 1,6 минг квадрат метрге жетерикди,- деп билдиргенди къурулуш организацияны баш инженери Этезланы Руслан.

Пректни къурагъан, архитектор Нёгерланы Мурат айтханнга кёре, мында сабийле ойнарча майданла, шинтиклери бла жаяу жолчукъла жарашдырыллыкъдыла, кече жарытырча омакъ  чыракъла эм башха затла да тийреге  айбатлыкъ къошарыкъдыла.

Алай бла мемориалны  тийреси жамауат солурча аламат жер боллукъду. 

Эсге сала айтсакъ, Миллетни къадарында бла тарыхында 1827 жылда 11 январьда Россейге кеси ыразылыгъы бла къошулуу  энчи магъананы тутады.  Ол атлам халкъгъа хайырлы боллугъуна ангылап,   Беш да Тау элни старшиналары  дюгерли къарындашлары бла бирге  Кавказ линияны аскерине эм Областьха башчылыкъ этген генерал-лейтенант Георгий Емануэльге тилек къагъыт бла атланнган эдиле. Анда былай айтыла эди:

- Биз, тюбюнде къол салгъан, халкъ айыргъан старшинала Урусбийланы аууздан - Урусбийланы Мырзакъул, чегемлиледен - Баймурзаланы Келмамбет, Холам эм Бызынгы ауузладан- Шакъманланы Магомет, Малкъар аууздан - Жанхотланы Арслан хажи, дюгерлиледен - Касай Кубатиев, Давлет Абисалов, Биногер Карабугоков, Созо Соватов эм Татархан Туганов. Халкъларыбызны атындан аны бийиклиги патчах Николай Павловичден ёкюллюк излей келгенбиз. Мындан ары да сабийлерибизни да аманатха берип, императоргъа эм князь Александр Николаевичге не жаны бла да болушлукъ этерге, керек болса, аскерде да къуллукъ этерге да хазырлыгъыбызны билдиребиз. Аны бла байламлы Сизни Бийиклигигизни оноуун сакълайбыз.

Документде генерал-лейтенант Георгий Арсеньевич анга кесини къол ызын къойгъан эди. Анда Малкъарны таматалары патчахдан миллетни адет -тёрелерин, ислам динни, сюдлени шериат бла бардырыуну эм аскерге борч халда алыуну тохтатырын излегендиле.

Николай Биринчи ол жангылыкъгъа ыразылыгъын билдирген эди. Сора 1852 жылда Беш да Тау элни бийлери бла тюбешиуюнде аланы тилек къагъытларында айтылгъан излемле барысы да толтурулурларын билдирип, не жаны бла да малкъарлылагъа амалла къураргъа айтхан эди.