Малны, адамны да ёлюмге келтирирге боллукъду

Къабарты-Малкъарны Ветеринария управлениясында билдиргенлерича, къутургъан ауруу малгъа, жаныуаргъа эм адамгъа да уллу хата салгъан, онгун алгъан, ёлюмге окъуна келтирирге боллукъ беш къоркъуулу аурууну тизмесине киреди.   

Ол къаннга ырахын хайыуанны шытысы бла жугъады. Ызы бла, нерва системагъа ётюп, анда жайылады эм сырт сюегине бла мыйысына уллу заран салады. 
Ауруу жукъгъан малны бла адамны санлары къурушуп, бек ачытадыла, жарыкъдан, тауушладан къачады, аууз сууун тыялмай тебирейди, ызы бла солууу тохтайды.

Бюгюнлюкде андан багъар амал жокъду. Алай ауруу кюч алгъынчы тийишли дарман бла иммуноглобулин берилселе, бек аманындан сакъларгъа онг табыллыкъды. 

Специалистле айтханнга кёре, ол тюлкюден эм башха жаныуарладан да жугъаргъа боллукъду. Кийик жаныуар, къоркъмай, къатыгъызгъа жууукълашып башлагъанын эслесегиз, бек сакъ болугъуз – ол ауруулу болгъаныны баш белгилеринден бириди. Аланы тентиреп, ашаргъа жарамагъан затланы чайнап, аууз суулары келип, аякълары неда санлары къурушханын кёрсегиз – кенгирек турургъа кюрешигиз. Ол къутургъан аурууну кюч алгъаныны белгисиди. Жаныуар андан сора эки-юч кюнню ичинде ёледи.

Вирус кюн тийген жерде кёп чыдамайды, 60-градуслукъ къайнар сууда - он минутдан, ол жюз градусха жетсе уа, олсагъат ёледи. Инкубация кезиу 14- 60 кюн барады. 

Бу ауруудан сакъланыуну баш амалы – дарман салыуду. Аны ишлери юй неда кийик жаныуарла бла байламлы болгъанла борчлу халда ётерге керекдиле: ол санда ветеринарла, уучула, малчылыкъ мюлклени ишчилери, егерьле, итлени жайыу бла кюрешгенле эм башхала.

Бирсиле да кеслерин сакъларгъа керекдиле. Сёз ючюн, иесиз жаныуарлагъа жууукълашыргъа, аланы сыларгъа жарамайды, бютюнда сабийлеге сакъ болургъа керекди. 

Юйде ит, киштик тута эсегиз, алагъа дарман салдырыргъа керекди. Къутургъан ауруудан мурдар болгъан малыгъыз болса, 24 сагъатны ичинде ветеринар службагъа билдирирге борчлусуз. Ызы бла анга жууукълашхан малланы тышына жибермей, анализ этилип, эсепле чыгъарылгъынчы, бир жерде тутаргъа керекди. Алада ауруу табылса, карантин салынады эм ол эки ай чакълы сакъланады. 

Эсге сала айтсакъ, аурууну юч белгиси барды: 

1. Мал тауушха, жарыкъгъа тёзалмайды эм юсюне тийгенни да огъурамайды. Ашдан тыйылып, кёзлери иги кёрмей, санлары къызып башлайды. Бир-бирле суу да ичмейдиле, ташагъа кирирге излейдиле. Ол халда 3-12 сутка турадыла. 

2. Малны огъурсузлугъу, тёзюмсюзлюгю иги сезиледи. Санлары къурушуп, ауузуну бла тамагъыны шаугютлери ишлемей, тохтаусуз шытылары келеди, солуулары иги айланмайды, борбайлары тутмайды. Ол халда тёрт сутка жашайдыла. 

3. Санлары, ол санда жаякълары, тамакълары, тиллери къурушханлары ючюн ачыгъанны ангыламайдыла, температуралары да иги кесекге тюшеди. Ол халда тёрт сутка тенгли кечинип ёледиле. 

Къутургъан ауруу шарт билинсе, созмай Ветеринар службагъа айтыргъа борчлуду. Анга телефон бла "къызыу ызгъа" сёлеширге боллукъду. Специалистлеге бу телефон номерге сёлеширге жарайды: 8 (8662) 40-64-38, неда КъМР-ны Ветеринар медицина арасына: 8 (8662) 40-54-35.