ЖАНГЫЗЛЫКЪ

(Хапар)

Бир киши да, бир заманда да ангыламагъанды аны. Аны ангылар онг да жокъду. Бирде алда боллукъ ёмюрледен келген кибик сунаса аны – алай келишмейди бизни ашыгъышлы жашауубузгъа. Бирде уа, акъылман кёрюнеди неда, дунияны кесича, къарт – хар нени да билген, сынагъан.

Биз ангыламагъанча, ол да ангыламайды бизни. Ангыламайды бу заманны, аны жорукъларын, тёрелерин да, кесича жашаргъа излейди. Не табады ол эркинликни, не тапмай, ажашады. Бардыла аллайла. Ма аллай адамладан чыгъадыла жюреклери кёкде учхан сюйгенле, аланы долай кибик фахмулары къурайды сейирлик жырла, тепсеуле.

Тууадыла жырла, алгъадан тизилмей, билмей тургъанлай. Сора тынгылайды алагъа халкъ сюйюп, кесини тарых ызын, жюрек ызын излейди алада. Болсада аланы сюймегенле да чыгъадыла…

Сейир тюйюлмюдю, бир-бир халкъла айтханнга кёре, биринчи Адам Лилит деген, Аллах отдан этген къызны сюйгенди. Алай а, аны сюймеклигини кючю от кибик болуп, тынчлыкъ тапмагъанды эр киши. Андан сора Аллах Адамны иегисинден Хауаны жаратханды. Аны сюймеклиги тынчлыкълы эди. Болсада Адам, минг жылла ётгенде да, Лилитни аны кюйдюрген сюймеклигин эсден кетералмагъанды.

Кёремисиз отну къанатларын? Ма алай тепсегенди Лилит. Анга атлам этсенг, кюерча. Керек тюйюл эди анга тёрели жашау. Ушагъан да этерик тюйюл эди анга, ана болуп, бешик тебиретсе. Баласын да кюйдюрюр эди уллу жюреги бла, чексиз сюймеклиги бла. Ол жашау жумушланы Аллах Хауагъа ышаннганды.

Дунияны жаратхан алай оноу этгенден бери, жанады Лилит, кюн болуп, кюеди бийикледе. Айланады тенг излеп, ахшамлада уа жанады кесини къызыл от тенгизинде, жангызлыкъ кечени келе тургъанын сезип. Жокъду анга тенг. Аймы? Ол да тюйюлдю анга тенг, ол жаланда сууукъ шагъатыды аны жарсыуларыны. Сууукъ бла къызыу тенг къалай болурла? Къарайдыла бирде бир бирге, бири – андан, бири – мындан, алай а орталары, араларында чек де да къой, жан ёталмаз жарды.

Ала жарыкълары бла бир бирге ушагъанлары къоркъутхан окъуна этеди бирде. Бири – от, бири – буз. Лилит кюйдюрюрге боллукъ эсе, Ай а, бир заманда бир анга къарап, балаларына жашау тилеген аналаны, андан болушлукъ излеген сюйгенлени, биринчи ана боллугъун билген тиширыуну, биринчи ата боллугъун билген эр кишини къууанчларын, сейирлерин, Аллахха ыразылыкъларын унутмайды.

Лилитни бла Хауаны орталарында кюйюнмеклик жокъду. Ала уллу Аллахны буйругъуна сыйынадыла. Болсада, Ай Хауаны эсге тюшюреди да, тынчаялмайды Кюн Лилит. Жууукъ барыргъа да къоркъады Лилит анга. Оту бла тийсе, эрир да кетер. Аллай гюнях а неге керекди Лилитге?

Ма ол себепден тепсейдиле ала бийик кёкде кезиу-кезиу: бири – кюндюз, бири – кече.

Лилитни жангызлыгъына – ол азатлыкъды дерге да боллукъду. Алай а ол башхалагъа да жылыу береди да, халаллыгъы озады. Жанады ол, башха тюрлю жашау жорукъ билмей. Аны тауушсуз отунда жууунады уллу алам, ол ийген жылыугъа махтау сала, чагъадыла терекле, ёседиле кырдыкла, бузла эрип, жыр айтадыла суула. Сейир этеди, сукъланады анга Ай, аныча уа болалмайды. Жангызды Кюн къызы. Кесиди Ай. Эркиндиле ала жер даулашладан, азатдыла, узакъдыла. Юйренчек болгъанбыз да, аланы жер бла байлагъан элия баула юзюлюрле деген къоркъуу эсге келмейди.