«Жандауурлукъ ишге бютюнда уллу эс бурабыз»

Нальчик шахарны Тиширыуларыны совети бир талай жумушну, жандауурлукъ ишни да бардыргъанлай турады. Аны юсюнденди ушагъыбыз - биригиуню таматасы, КъМР-ни Жамауат палатасыны къауумуна кирген  Лидия Дигешева бла.

- Лидия Хазизовна, бир тёрт-беш ай мындан алгъа  сиз республикадагъы совет ишлегенли 103- жыллыгъын белгилегенсиз. Бек алгъа ол не себепден къуралгъаныны юсюндей айтсанг эди.

- Озгъан ёмюрню 20-чы жылларында Къабарты – Малкъарда кёп тюрлениуле болуп, ол санда культура революция да баргъанды. Тиширыула, билим алып, элледе школлада окъутхандыла, жангы жашаугъа тири къатыша башлагъандыла. Ала эл мюлкде, бютюнда культурада атларын  айтдыргъандыла. Ма ол заманда малкъарлы, къабартылы жаш къызланы, тиширыуланы да буруннгу адетледен эркин этерге деп, аланы къуллукълагъа кёргюзтюр ючюн деп совет къуралгъанды. Мени оюмума кёре, ол кесини ишин не заманда да тийишлисича бардыгъанды. Бизни аналарыбыз, ынналарыбыз республиканы экономика, маданият, социал жашаууна не заманда да тири къатышханлай келгендиле.

80-чи жыллада Тиширыуланы советлери шахарлада, районлада да къураладыла. Бир ауукъ замандан  къырал чачылады да, ала да ишлерин тохтатадыла. Алай, советлени кереклиликлери туура болуп, ол организацияланы жангыртыу башланып, ишлерин бюгюн да бардыргъанлай турадыла. Биз баш борчубузгъа тиширыуланы бирикдиргенни, ала къырал ишлеге тири къатышыуну, аналаны бла сабийлени саулукъларын сакълауну, юйюрню кючлеуню, ёсюп келген тёлюню адет – къылыкъгъа юйретиуню санайбыз.

-Биринчи болуп жангы заманда ишни къолгъа ким алгъанды?

- Беппайланы Роза. Аны башчылыгъы эмда башламчылыгъы бла  Тиширыу совет кёп жумушланы жетишимли  тамамлап тургъанды. Сау болсун, ол бек иги ыз къоюп кетгенди. Бюгюнлюкде да биз аны  ызы бла ишлеп келебиз, сёзсюз, кесибиз да жашаугъа кёре, кёп жангы зат кийире барабыз.

-Советге уа  ненча адам киреди бюгюнлюкде?

-Советни членлерини саны жетмиш бешге жетеди, актив да барды. Ары киргенле ишде, жашауда да сынаулары болгъан, намыслары бийикде жюрюген, хурметленнген адамладыла,  не заманда да  къаллай ишибизге да болушлукъ этерге хазырдыла. 

-Бюгюнлюкде уа къаллай ишле тамамлайбыз?

-Бек баш борчубузгъа юйюрню, аналыкъны, сабийни тутхучлулугъун, саулукъларын санайбыз. Ол жаны бла кёп проектлерибиз бардыла. Аланы иги кесеги грант къоллу да болгъандыла.  Бизни себеплигибиз бла   «Сабий скверде» «Тиширыу жюрек» деген аллеяла къуралгъандыла.  Биз анда терекчиклени он-онюч жыл мындан алгъа салгъан эдик, аллай бир заманны дайым да барып, жокълап, къарап, керексиз бутакъларын кесдирип, жаз башында  тытыр, башха  дарман да салып турабыз. Андагъы терекчиклени саны отуз бешдиле. Алагъа, сёзсюз,  кесибизни жюрек жылыуубузну дайым да бергенлей турабыз. Насыпха, ала да бек ариу ёсюп келедиле.

Дагъыда биз жыл сайын бир ненча тюрлю-тюрлю кёрмючле къурайбыз. Аланы аралароында "Тиширыуланы къоллары этген затла",  алагъа эшилген, тигилген, ишленнген затла бла бирге аш- суула да киредиле. Дагъыда  "Миллет тёрелени сакълай" деген ат бла  тюбешиулерибизде миллет ашарыкъладан конкурс къурайбыз. Анда хорлагъанлагъа саугъала да беребиз. Аллай затлагъа тиширыула къатышыргъа бек сюедиле. Ол ишлени биз  КъМР –ни Культура фондуну, республиканы Художниклерини союзуну, шахарны жаш тёлю управлениясыны  болушлукълары бла тамамлайбыз. Аллай кёрмючлеге жаланда юй бийчеле къатышыу бла чекленип къалмай, жаш тёлю да тири къатышады. Алай бла тиширыуларыбызны  жаш  адамла да  фахмулулукъларын кёргюзтедиле.

-Кимге да жашырынлыкъ тюйюлдю, сиз жандауурлукъ иш бла да къаты кюрешесиз, аны юсюнден да айтсанг эди.

-Хау, жандауурлукъ ишге бютюн уллу эс бурабыз. Махтаннган этгенча болмасын, алай  бек аздан эки, юч айдан бир кере  иги кесек зат жыйышдырып, энчи аскер операциягъа къатыша тургъан аскерчилерибизге гуманитар болушлукъ жиберебиз. Бу ишде да бизге советге кирген тиширыула, предпринимательле да бек уллу себеплик этедиле. Андан сора да,   кёп сабийли юйюрлеге  юс, аякъ кийимле, школ керекле бла себеплик этебиз. Советни  айтырча бир ахшы иши да барды. Аны да кесини заманында Беппайланы Роза къурагъан эди.  Ол къолайсызлагъа болушлукъ этген фондду. Бюгюнлюкде анда Гуталаны Асият ишлейди. Ары ыразылыгъы болгъан ким да  кесине жарамагъан кийимлени, чурукъланы  келтирип салады. Ол фондну шахарда, узакъ элледе  жашагъан кёпле хайырланадыла, бютюнда  аслам а ары студентле жюрюйдюле.  Анда кийимлени къайсысы да хакъсызды, кел да,  кий да кет.

- Маданият жаныны да эс бурасыз.

-Биз Нальчикде сабий эмда шахар китапханала бла къаты байламлыкъда  ишлегенибиз  ючюн, алада  белгили поэтлерибиз, жазыучуларыбыз бла терк - терк тюрлю тюрлю тюбешиуле, поэзияны ингирлери, назмуну уста  окъууну конкурслары бардырыладыла. Алада хорлагъан жашчыкълагъа бла къызчыкълагъа да китапланы саугъа этебиз. Тюбешиулени ахырында уа китапханагъа келген  сабийле, абаданла да  келген къонакъгъа сорууларын бередиле. Бу башда айтылгъан ишле этилгенлени  жаланда бир кесегидиле. Бу ишлени мындан ары да тири бардырыргъа деп турабыз.