Бутугъуз къурушуп къала эсе

Билмей тургъанлай, бирде бут къурушуп къалады. Ол алай нек болады – аны юсюнден врач Бёзюланы Залимхан бла ушакъ этгенбиз.

- Кёбюсюнде, спорт майданлада къурушады бут. Ол не бла байламлыды?

- Бут асламысында, анга кюч-къарыу жетгенден сора, къурушады. Иш а мындады - ишлеген шаугютледе исси заманда веществоланы алышыныулары кёп кереге кёбейедиле. Шаугютледе сют кислота кёп болады эм шаугютлени къурушдурады. Жарау этилмеген шаугютле, кюч-къарыу жетсе, ала терк окъуна арып къаладыла.

Бут къурушханда, адам абынады, жерге олтурады, аягъын-башын къымылдатыргъа кюрешеди, алай ол иш аны къолундан келмейди. Къурушууну ачытыуун тыяр ючюн, алайны ышыргъа да кюрешедиле. Болсада,  ол да болушмайды. Терини тюбюнде шаугютледен ачытып къыйнагъан къумулжу чыгъады. Бу тюрлю къурушуу бир ненча минутну сакъланады эм кеси аллына тохтап къалады.  Алай ол жангыдан чыгъып къалыргъа да боллукъду.

-Кечегиде тёшекде уа? Ол къурушууну сылтауу уа неди?

-Къурушуула жаланда кюндюз угъай, кечегиде да боладыла: адам, аны ачытыууна тёзалмай уянады. Иш а мындады - жукъуну бир белгили кезиулеринде, аякълада - бутлада  температура терк тюрленсе, ала къурушуп къаладыла.

Аякъла-бутла сууукъ сууну къатына, шаудан чыкъгъан жерге жетселе да, къурушадыла. Кюнде бек къызгъанлай, суугъа кирсегиз да, къурушургъа боллукъду бир жеригиз.

-Битеу да сиз айтханланы бирге жыйсакъ, къурушуула нек чыгъадыла, дерге боллукъду?

-Теригизни температурасы терк тюрленсе да, къан тамырчыкълада къан бир ауукъ заманны ичинде тохтаса да, къурушуу чыгъып къалады, аягъыгъыз-бутугъуз бир затны да сезмейди, сиз аны къымылдаталмайсыз. Аллай кезиуде сиз жунчусагъыз, къоркъсагъыз да,  уллу къоркъуу чыгъып къалады, алай бла уа,  артерияларыгъыз,  ич органларыгъызны къан тамырлары да къысылып къалырла деген къоркъуу чыгъады.

- Бу сиз айтхан палахладан къорууланыр ючюн не амалланы  хайырланыргъа боллукъду?

- Къатыгъызда буз бар эсе, бек игиди - аны бутугъузну юсюне салыгъыз да, къалын быстыр бла чулгъагъыз, буз шаугютледе веществоланы айланыуларын акъырынландырлыкъды, ачытыуну азайтырыкъды.

Дагъыда къызыулукъну хатасындан чыгъарыкъ къурушуудан къутулур ючюн, суусун затланы кёп ичигиз: ала бирге жыйылгъан шаугютлени эм аланы ичлеринде заранлы веществоланы  азайтырыкъдыла.

 Жарау этген заманда терк-терк солуй - солуй туругъуз, арыгъан шаугютлеригизни ышый-ышый солутугъуз.

 Къурушуудан теркирек къутулургъа грелка неда жылы компресс да болушурукъдула –жылыу ачытыуну сынтыл этеди, алай бла уа ауруу кетеди.

 Ачытыуну кетерген дарманланы да хайырланыргъа боллукъду.

-  Къурушуула кечегиде терк-терк жокълай эселе уа?

- Ингирде хауада айланнгандан сора, диванда жатып, солуй-солуй туругъуз. Бутланы арыгъанларын жылы ваннала эм массаж этиу кетередиле.

Суу жагъагъа чыгъаргъа кюрешигиз, алайда уа бутугъузгъа башындан энишге жанына сылап, массаж этигиз, ёрге бла энишге, къызыл шинли болгъунчу, бюге эм тюзете  туругъуз.

Бу тюрлю къыйынлыкъдан къутулургъа сакълыкъны баш мадарлары да болушурукъдула. Жууунур ючюн, суугъа кирирден алгъа салкъында бир кесек олтуругъуз, ары дери терк-терк къымылдап тургъан эсегиз, бютюнда. Суугъа  акъырын-акъырын, чархыгъызны суу къолугъуз бла ышый-ышый  киригиз - алай этсегиз, теригиз сууукъ суугъа терк юйренчек боллукъду.