«Болушлугъунгу себебин кёрсенг, бютюнда кёлленип ишлейсе»

Герпегежни амбулаториясыны таматасы Кючмезланы Лейля, анда къыркъ жылдан асламны башчылыкъ эте, эллиледен ыспасха тийишли бола ишлейди. Кёп заманны бет жарыкълы уруннганы ючюн а Россейни эмда Къабарты-Малкъарны Саулукъ сакълау министерстволарыны сыйлы грамоталары бла аслам кере саугъаланнганды.

Андан сора да, ол «Жылны адамы-2021» деген даражагъа тийишли болгъанды. Биз а аны бла элде жамауатны саулугъуна къайгъырыу не халда болгъаныны, башха затланы юслеринден да ушакъ бардыргъанбыз.

– Лейля Мустафаевна, саулукъ сакълау мени жолумду деген оюмгъа къалай бла келгенсиз, кимле болгъандыла устазларыгъыз?

– Жашау ачыкълай келгенича, адам, жаланда врач угъай, къайсы усталыкъны да сюйюп сайларгъа керекди. Алайсыз жюреги жаратмагъан ишден ол зауукълукъ да тапмайды, айнып, жетишимли да болмайды.

Алайды да, медицинагъа жюрегими излеми бла баргъанма. Сабий заманымда бир жол къалай эсе да къаты ауруп къалгъан эдим. Ол кезиуде башха-башха врачланы алларына аслам кере барыргъа тюшгенди. Аланы къалай ишлегенлерин, манга жарсыгъанларын, къайгъыргъанларын, этген жумушлары ючюн жууаплылыкъны сезгенлерин да кёрюп, андан башха усталыкъны сайламазымы ангылагъанма. Бютюнда бек эсимде уа нейрохирург Леон Борисович Канцалиев къалгъанды.

Андан сора да, манга бу жаны бла юлгю болгъан Цаколаны Тахир эди. Ол а экиге айланнган къарындашымды, кёп жылланы фельдшер болуп тургъанды. Жамауатны эсинде ишин терен билген, ангылаулу эмда огъурлу адамча къалгъанды. 

Сабийлигим Ташлы-Талада озгъанды. Уллу эмда шуёх юйюрде ёсгенме. Жетибизни да таза ниетлиликде, иш юсюнде чыныгъыулукъда, окъуугъа-билимге сюймекликде юйретгендиле. Атабыз Совет Союзну Жигитине кёргюзтюлюп, таулу болгъаны ючюн саугъаларын алалмай къалгъан жашларыбызны тизмесиндеди. Аны барыгъыз да биле болурсуз. Ол Бийик партия школну да бошагъан эди, окъуулу адам болгъанды. Аны ючюн а биз барыбыз да билим алсакъ сюйгенди.

Мектепни бошап, Нальчикде ол кезиуде медицина училищеде окъугъанма. Аны таматасы ол заманда Деппуланы Надежда Хакимовна эди. Бу окъуу юйге ол башчылыкъ этген кезиуде анда билим алгъанла уа биледиле аны ишини устасы болгъанын.

Окъуууму бошап, урунуу жолуму Герпегежде башлагъанма. Андан бери мында ишлегенлей келеме.

– Адамланы жарсыуларына къарарча онгларыгъыз а къалайдыла бюгюнлюкде, жетишемиди хар негиз да?

– Хау, бусагъатда барды небиз да. Бюгюнлюкде элде 1311 адам барды да, биз аланы барысыны да жарсыуларына къарайбыз. Дарманланы къырал бергенлей турады. Кесибизни амбулаториябызда кардиограмманы этерча, анализлени алырча, физиопроцедураланы бардырырча, капельницаланы салырча онгларыбыз бардыла.

Биринчи группалы сакъатлыкълары болгъанла бизде бюгюнлюкде алтауландыла. Дагъыда тышына чыгъып кёп жюрюмегенле экеулен боладыла да, аланы барысыны да юйлерине барып, не болушлукъ керек болса да, аны этебиз. Амбулатория халда багъыу тийишли эсе уа, аны да бардырабыз.

Андан тышында да, районну ара поликлиникасындан участкалы терапевт хар ыйыкъдан эки кере келип да къарагъанлай турады. Районну кесинде керекли специалистле барысы да бардыла.

Кертиди, амбулаториябыз орналгъан жерни ортакъгъа (арендагъа) алып, ол халда хайырланабыз. Элни администрациясыны мекямыны бир бёлюмюнде турабыз. Эндиге дери да амбулаториягъа деп мында энчи мекям болмагъанды. Келир заманда аны ишлерге планда барды да, анга ышанабыз.

– Кадрла бла байламлы хал къалайды, жаш адамла уа келемидиле бери?

– Бу жаны бла хар небиз да тапды, жарсыуубуз жокъду. Отуз жылны ичинде участкалы эмда сабийлеге къарагъан медсестра Къадырланы Тамара, физиотерапия процедураланы бардыргъан Биттирланы Марита бла бирге ишлеп келебиз. Кёп болмай

Тамара Масхутовна солуугъа кетгенди. Аны орунуна Бачиланы Фатиматны алгъанбыз. Ол да коллективибизге къошулуп, барыбыз да бир юйюр кибик болгъанбыз.

Биргеме ишлегенле жууаплылыкъны сезгенлей турадыла, къайгъырыулудула. Аны себепли уа жамауатдан ыразылыкъ да табадыла. Кертиди, бизге ишге окъууларын бошагъан къызчыкъла да келиучюдюле, алай а, ала юйюрле къурасала, баргъан жерлеринде урунадыла.

Бизни санитарлы терк болушлукъну берген машинабыз да барды. Ол 2021 жылда берилген эди. Аны уа Кючмезланы Мухаммет жюрютеди.

– Энди саулукъ сакълау да айный, ёзгере барады. Аны алайлыгъы сизни не бла къууандырады, ахшы ышанларын неде кёресиз?

– Хар не жаны бла да жалчытыу иги бола баргъанына къууанама. Белгилегенибизча, элибизде, районубузда анализлени этерге, энчи специалистден керекли затынгы сорургъа онгла бардыла. Аны уа онлайн халда окъуна этерге болады. Андан сора уа, керек болса, врачла саусузну юйюне барып да къарайдыла.

Жылны ичинде кезиуден-кезиуге адамланы жыл санларына кёре диспансеризацияны бардырылгъанлай тургъанын да ахшы амалгъа санайма. Бу халда, жаланда таматаланы угъай, сабийлени саулукълары да тинтиледи. Жангыдан къошулгъан къагъанакъчыкълагъа да тийишлисича къаралады, анала бла юйретиу ишни да бардырабыз.

Адамла диспансеризациягъа сюйюп келгенлерин да айтырчады. Андан да бег а ол амал кесини себебин бергенин белгилерге тийишлиди, нек дегенде аны хайырындан кёпле саулукъларына багъыуларын заманны оздурмай башлайдыла.

– Сабийледен сизни жолугъузну сайлагъан а бармыды?

– Сиз да сыйлы болугъуз, баш ием бла эки сабий ёсдюргенбиз. Хау, Хызыр КъМКъУ-ну медицина факультетини ол кезиуде стоматологланы хазырлагъан бёлюмюн айырмалы бошагъанды. Ызы бла Москвада Россейни халкъланы шуёхлукълары университетинде (РУДН) ординатурада билимин ёсдюргенди. Къыралыбызны ара шахарында бир кесек сынам алып, артха алай къайтханды.

Альбина да кесибизни университетибизни химия бёлюмюн бошагъанды. Илму бла кюреширге сюйюп, андан ары мында аспирантурада да окъугъанды. Энди бюгюнлюкде КъМКъУ-да тамата преподавательди, техника илмуланы кандидаты даражагъа ишин къоруулагъанды. Алтууланы келинлериди, жаш бла къыз ёсдюредиле, ала уа алыкъа мектепге жюрюйдюле.

– Къыркъ жылдан асламны элни жамауатыны саулугъун сакълаугъа къайгъырыулукъда ишлеген къадарыгъызда, не айтыргъа боллукъсуз сайлауугъузну юсюнден?

– Бу жол бла баргъаныма бир заманда да сокъуранмагъанма. Андан ары окъургъа, врач болургъа сюйгенлей къалгъанма. Адамгъа болушлукъ этип, аны не аз да эс тапханын кёрсенг, андан да иги ишлеригинг келеди.

Билемисиз, хар саусузну биргесине кесинг да ауругъанча, алай боласа. Сен анга къарап, саулугъуна багъып тургъанлай, ол, жарсыугъа, ауушуп къалса, аны кётюрген да къыйынды. Аланы хар бирин да излегенлей турабыз, нек десенг адамгъа юйренип къаласа. Аны ючюн а бизден себеплик излеген хар саусуздан да болушлугъубузну, билген ышаннгылы амалларыбызны, заманыбызны да аямайбыз.