Алма терекге заран салгъан ауруу

Кесини бахчасында алма тереги болмагъан адам хазна болмаз. Бу жемишни къадар тюрлю сорту барды, ала татыууна, тюрсюнюне, жылны кезиуюне кёре окъуна башха-башхаладыла. Алай алагъа хата салгъан затла уа - къурт-къумурсхала, ауруула, алманы айырмайдыла. Аладан бахчаны къорууламасанг – тирликден къуру къаллыкъса.

Бу материалда аллай заранлы аурууладан бирини юсюнден айтылады, аны аты – парша. Аны кёзге кёрюнмеген ууакъ жууа къозгъайды, ол алма тереклени сыфатларын бузады, жемишлени къабукъларын къотур этеди, тирликни бек азайтады. Жауунлу, сууугъуракъ кюнледе ол терк тирилирге боллукъду.

Терекге парша жетсе, аны чапыракъларында сарыгъа тартхан тамгъала чыгъып тебирейдиле. Жемишни юсюнде уа ала мор бетли боладыла, кеслери да аз-маз жарыладыла. Аланы жыйгъандан сора, кёп да бармай, чирип кетерикдиле.

Бу ауруудан бахчаны къорууларча кёп иш этерге керекди. Эм башы уа – профилактика. Анга бир ненча тюрлю жумуш киреди.

Кюзде тирликни жыйып бошагъандан сора, терекни юсюнде жаралы жерлерин тазаларгъа, жарылгъан къабугъун, сыннган бутакъларын кетерирге керекди. Аланы барын да бир жанына атып къоймагъыз, бахчадан тышына чыгъарып кюйдюрюгюз. Сора терекни тюбюн къазаргъа тийишлиди. Алай этсегиз, топуракъда эмда тюшген чапыракълада сакъланнган заранлы жууала къыш сууукълада къырылып кетедиле. Чапыракъла дегенде, аланы да жерде къоймагъыз. Ауруула аланы юслеринде иги сакъланадыла.

Кюзде тирликни жыйып бошагъандан сора, тереклеге багъыр купоросдан неда бордосс суудан чачаргъа керекди. Экисини мардасы: он литрге жюз грамм. Бу затла къуру паршаны угъай, башха жууалы аурууланы да иги къырадыла.

Терек чакъгъан кезиуде уа энчи препаратла (фунгицидле) хайырланадыла. Эм игилери ма быладыла: Делан, Скор, Мерпан. Дайым бирин салып турургъа керекмейди, ауруула анга юйренчек болуп къалмазча. Бу затланы хайырланнганда кесигизге сакъ болугъуз, ауузугъузну бла кёзлеригизни хауада заранлы затланы тыйгъан абериле бла жабыгъыз, къол къапла да кийигиз.

Кёпле биле да болмазла, алай алманы бир-бир сортларына парша ауруу жукъмайды. Ала ма быладыла: «Антоновка», «Белый налив», «Мельба» «Уэлси», «Коралл», «Жигулёвское», «Останкино», «Лобо».

Алай бла парша деген аурууну оздурса, ол бахчагъа уллу заран саллыкъды. Алай болмаз ючюн а, мында жазылгъаннга эс буругъуз, тереклеге да эринмей иги къарагъыз. Ала уа сизни бай, татыулу тирлик бла къууандырлыкъдыла.