Тыш адамыны айыбындан сакъланайыкъ

Бюгюнлюкде кёпле жаш тёлю адет-тёрелерибизни билмейдиле, тилибизни да унута барадыла деп жарсыйдыла. Алай, бир къауум 40 жылдан атлагъанланы кёре уа, андан да бек туманнга кетесе. Чынтты таулу эр кишиле кеслерине не затланы этерге эркин этмегенлерини юсюнден алагъа ёсюп, акъылбалыкъ болгъунчу адам айтхан болмаз деп келеди кёлюнге. Неден да бег а бизни аппаларыбыз бла аталарыбыз кеслерин юйдегилери бла сакъ жюрютюп болгъандыла. Юй бийчелерин башхаланы къатларында ийнакълагъан угъай да, атын окъуна айтмагъандыла... Шёндю уа не кёребиз, не къалабыз. Юйюр альбомладан тышына чыгъарылып кёргюзтюлмезлик суратладан башлап, юй бийчесини туугъан кюнюн белгилеу къалай ётгенине дери миллетге туура этиу адет болуп къалгъанды. Мени да бу статьяны жазаргъа да аллай бир видео къозгъагъанды.

Бек тамашагъа къалдыргъан а неди десенг, адамла бир затны этерден алгъа аны миллет адамгъа келишгенини бла къалгъаныны юсюнден аз да сагъышланмайдыла. Жер юсюнде жаланда кеслери неда кеслерине ушаш халлиле къалгъан сунадыла деп келеди кёлюме. Алай тукъумума бла ата-анама уа аны бла айып салырма деб а, аз да эслерине алмайдыла. Ол мен башда эсгертген видеогъа къайта, анда не зат сейирсиндиргенин ачыкъларгъа сюеме.

 ... Бир 40 жылдан атлагъан жаш, юй бийчесини туугъан кюнюн ресторанланы биринде белгилей, хант къанганы башында да олтуруп, кесин малкъар халкъны адет-тёрелерине келишмеген халда жюрюте, видео жаздырады.

«У жинки день рождение, Оллаи. Сидим Оллаи. Настроение спортивное, Оллаи. От души хорошее, Оллаи. Таулула сегодня зажигают, Оллаи. У жинки день рождение сегодня, Оллаи», -деп, къатынын боюнундан тутуп силкейди. Ол видеону кёрюп, аны кесин жюрютюуюне налат бермеген  хазна адам къалмагъанды. Жашны хали да ичгеннге ушамайды, сакъал да жиберипди. Алай миллетни ичинде жашагъанын унутханча кёрюнеди. Мен таныгъандан, юйдегиси таулу тюйюлдю. Билемисиз, бу видеону кёрген тиширыуларыбыз а энчи не затха эс бёлгендиле? Айтайым - желкесинден тутуп силкиндиргенине. Таулула алай сант этип, кеслерине башхаланы кюлдюртмегендиле. Бу видео уа болмагъанча кенг жайылгъанды эм аны кёрюп айып этмеген къалмагъанды. Бир-бирле интернетде европалыла неда башха уллу миллетлени келечилери не этселе, аны къайтарыргъа бек ёчдюле. Алай, ол кезиуде ала бир затны эсге алмай, унутадыла: малкъар халкъ аз санлы халкъбыз эм миллетде бир бирин танымагъан хазна адам болмаз. Сен миллионла бла саналгъан халкъдан болуп, бичен ичинде ийнеча тас болаллыкъ тюйлсе. Бир сёз айтырдан бла иш этерден алгъа сагъыш этерге борчлуса. Бек биринчиден, атангы бла тукъумунгу алларында. Бирле: «Атанга налат» -деп айтмазча. Эсибизге окъуна келтираллыкъ тюйюлбюз, бизни таматаларыбыздан биреу, халкъ жыйылгъан жерде  кесин ол халли жюрютюрге боллукъ эди юйдегиси бла деп.  

  Адет-тёреден сора да, жашны ауузундан биз бир ненча кере «Оллаи» деп эшитебиз. Жарсыугъа, ол аны магъанасы не болгъанын окъуна билмейди. Керексиз жерде тохтаусуз къайтарады. Къысхасы, «жигитни» не адет-къылыкъдан, не динден ангылауу жокъду.

   Алайды да, келигиз, бир тыш адамы айып этмезча жюрютюрге кюрешейик кесибизни. Миллет энчилигибизни тас этмейик.