«Улоу, бирде картала бла ишлей билиу, бирде къаячылыкъ, башха хунерле да керек боладыла»

Элбрус районда «Барс» деген излеучю отрядыны хапары районну, республиканы чеклеринден да чыкъгъанды. Бусагъатда ала къоншу республикалада бардырылгъан излеу-къутхарыу жумушлагъа тири къатышадыла. Бу отрядны къалай эм не мурат бла къуралгъаныны, не жумушлагъа жарагъаныны юсюнден бизге аны таматасы Этезланы Владимир бла къутхарыучу Алексей Борщевский ачыкълайдыла.

 - Огъурлу жумуш бла кюрешесиз, эм алгъа сизге ыспас этерге сюебиз. Бу акъылгъа къалай эм къачан келгенсиз?

Владимир:

- Сау болугъуз, сизге да эс бёлгенигиз ючюн ыразылыгъыбызны билдиребиз. Баям, алты жылдан аслам бола болур, биз бу отрядны къурап, аз-аздан ишлеп башлагъанлы.

 Бир жол сабий тас болады да, аны излерге амалы болгъанланы барын да чакъырадыла. Биз ол ишге тири къатышабыз. Андан сора, мен тенгим Алексей бла кеси районубузда быллай отряд къураргъа, ажашхан, тас болгъан сабийлени бла абаданланы къутхарыргъа таукелленебиз. Къуру республика бла чекленмейбиз. Къарачай-Черкесге да чыкъгъанбыз, Чечен Республикада, Ставрополь крайда бла Забайкал округда да излеулеге бла къутхарыулагъа къатышханбыз.

- Ненча адам боласыз?

Владимир:

- Уста излеучюле эм къутхарыучула бир он адам барбыз. Андан сора да, кёп волонтёр сюйюп къошуладыла. Барыбыз да бирге 200-ден артыкъ адам болабыз.

- Сизге къошулгъан адамны бир тюрлю жаны бла усталыгъын къалай ачыкълайсыз?

Владимир:

- Биринчиден, ушакъ бардырабыз. Иш усталыгъы къылыгъына кёре белгили болады. Сёз ючюн, ким эсе да къаячыды, кими врач, кими тенгизчи боладыла. Бизге бу усталыкъла барысы да бек кереклидиле. Излеуню кезиуюнде сууда, тауда да бардырыладыла къутхарыу-излеу ишле. Алай, волонтёр аллай усталыкъладан тюйюл эсе, билгенибизча юйретебиз, керекли заманда ол билимин тюз хайырланырча.

- Жаш тёлю бла, билим берген учрежденияла бла уа байламлыкъ жюрютемисиз?

Алексей:

- Аллай умутубуз барды. Районну жаш тёлюсю бек тириди. Билемисиз, къууандыргъаны уа неди, жаш адамланы жан аурута билгенлери. Биреуню жарсыууна уллу кёллю болмай, болушургъа хазырлыкълары.

Владимир:

- Сабийле бла да ишлерге керекди. Сёз ючюн, ырхы келген кезиуде, не амал бла да ол кёпюрню юсюнден сабийлени, жашчыкъланы къыстаялмай, бек къоркъгъанбыз жашауларына. Аны себепли ангылатыу ишле, мастер-классла бардырыргъа дейбиз. Бир айтханыбызны болмаса да, бирси айтханыбызны эшитирле. Уллу программа жарашдыра турабыз. Алгъаракълада мен бери «Лиза Алерт» деген излеу-къутхарыу отрядны келечилерин чакъыргъан эдим. Ала бла байламлыкъда ишлейбиз биз да. Къыйын болумлагъа тюшгенлеге врачха дери болушлукъ къалай этиллигин, къаллай амалла хайырланыргъа боллугъун мастер-классла къурап кёргюзтген эдиле. Тас болгъан адам танымагъан жерде кесин къалай жюрютюрге кереклисини юсюнден да.

- Бу иш бла кюрешир ючюн, къаты жюрекли болургъа керек сунама, алаймыды?

Владимир:

 - Адам практикада биринчи излеулеге чыгъып, анда хар неге да кеси жолукъгъунчу, теориядан хайыр болмайды. Аны себепли бизге жангы келген адамланы къуртладан, жилянладан бла жаныуарладан къоркъмазгъа юйретебиз. Стрессни кётюре билирге керекди. Бир жол, Алексейге ёлгенни юйюрюне аны хапарын айтыргъа да тюшген эди. Ол заманда ёлгенни анасы Алексейни къарыуу бла тюе эди къызыуундан. Ол а жаланда сюелип тургъанды. Башха амал жокъ эди. Чыныгъыу изленеди.

- Бу жумушну бардырыр ючюн, кереклени къалай бла жалчытасыз?

Владимир:

- Былтыргъа дери хар керегибизни жаланда кесибиз ала эдик. Ахыр кезиуде Тырныауузну тынгысыз адамлары ахчачыкъ бла болушуп, УАЗ машина сатып алгъанбыз. Ызы бла дрон да алгъанбыз. Бек ыразыбыз болушханлагъа.

Алексей:

- Хар нени да къагъытлагъа, законнга кёре болурун излейбиз. Бир аз заман амалтын биреуню жашауун къутхаралмай къалыргъа къоркъабыз. Жууала излегенле, сабийле, эслерин тас этген, ауругъан абаданла да кёп тас боладыла. Ма аланы излер ючюн, арада улоу, бирде картала бла ишлей билиу, бирде къаячылыкъ, башха хунерле да керек боладыла.

- Бизни республикада бла районда кесигизни айныуугъузну къалай кёресиз?

Алексей:

- Бизни республикада жамауат бек тириди. Жан аурута биледиле. Шуёхлукъ жюрюте, болушлукъ бере билген адамларыбыз бек кёпдюле. Аны себепли, не заманда да аладан билеклик табалабыз. Хар жумушда аллай адамла кеслери табылып, болушлукъ этерге сюйгенлерин билдиредиле.

- Сиз кесигизни аслам усталыгъыгъыз бола тургъанлай, бу къауумда ишлерге уа къалай бла заман табасыз?

Владимир:

- Алексей къутхарыучу болуп Минги тауну тийресинде, Сочиде да ишлейди. Мен а тренер болуп сабийлени юйретеме.

- Биргегизге къыстау ишлегенлени бир къауумун сагъыналлыкъмысыз?

Владимир:

- Алексей бла мени таныдыгъыз, Кючмезланы Артур, Рамиль Искендеров, Виоллета Шпанагель, Ангелина Лазаренко, Рогнета Карданова, Улубек Маткаримов, Руслан Маткаримов, Таулан Гусейнов. Была барысы да тынгысыз жюрекли, болушургъа хазыр адамладыла.

- Сизни жылла бла эсепленнген сынамыгъызгъа кёре эм асламысында къаллай адамла тас боладыла, не сылтау бла?

Алексей:

- Статистикасы жокъду аны. Энди ауругъан адамланы айтмасакъ, акъылбалыкъ болмагъан сабийле кёбюсюнде юйден къачадыла, бугъуп, юйюрлерин жарсытадыла. Аланы кеси кючлерине бла акъылларына ийнаныулары тюз жолдан тайдырады. Абаданланы юйретиулерин кётюрмегенлей, къылыкъ этип, юйден кетгенле боладыла. Аны эм уллу сылтауу уа ол Интернет бла телефонланы эркин хайырланыу болады.

Владимир:

- Гитче заманымда ата жанымдан таулула, ана жанымдан да къабартылыла мени нартланы юслеринден хапарла айтып ёсдюргендиле, эрттегили таурухланы айта, аланы жашау бла тенглешдире. Бусагъатдагъылагъа уа, телефон болса, бир зат да керек тюйюлдю.