Ата журту ючюн жанын аямагъанды
1943 жылда 1 ноябрьде Кючмез улу къуллукъ этген 318-чи Новороссийск жаяу аскер дивизиягъа, Керчь богъаздан ётюп, Къырым жарым айрыкамны жагъасында Эльтиген посёлкада плацдармны алыргъа буйрукъ берилген эди. Дивизияны командири Василий Гладков Эльтигеннге биринчи болуп тюшерик отрядны белгили этеди. Анга киргенлени санында тамата лейтенант Кючмезланы Абдулла да бар эди. Десантчыла къоруулагъан жер узунуна жаланда юч километр, энине да бир километр бла жарым эди. Ма уллу къазауатны ол гитче кесекчигинде бизни аскерчилерибиз аладан эсе иги да кёп болгъан фашист аскер бёлюмле бла уруш этгендиле. Душман плацдармгъа алгъа танкла жибергенди, ызы бла артиллериядан кючлю от ачханды. Топ, окъ тиймеген бир къарыш жер къалмагъан эди. Аны юсюне да самолётла мингле бла бомбала атхандыла. Алай бла ол гитче жерчик жаханим отуна айланып къалгъан эди. Солдатла алайгъа «жаннган жер» деп атагъан эдиле. Алай къызыл аскерчиле душман бла чынтты жигитлеча сермешгендиле. Аланы араларында уа бир жерлибиз, акъсуучу жаш Кючмезланы Абдуллах да болгъанды. Десантчыланы кишиликлерини бла батырлыкъларыны юслеринден Совет Союзну Жигити, генерал-майор Василий Фёдорович Гладков «Десант на Эльтиген» деген китабында жазгъанды. Анда Кючмезланы Абдулланы юсюнден да айтылады. Ол ротаны командирини политика жаны бла орунбасары болгъанды. Командир ауур жаралы болгъандан сора, ротагъа башчылыкъ этиуню замполит Кючмез улу кесини боюнуна алгъан эди. Анга «жаннган жерни» бек къыйын кесегин – школну – къорууларгъа тюшгенди. Ол уста мараучу болгъаны себепли, къайда пулемёт бла, къайда автомат бла атып, кёп фашистни къыргъанды. Къызыу сермешледен биринде рота Абдулланы башчылыгъы бла гитлерчилени 12 чабыуулларын тохтатханды. Ол кеси уа 11 фашист солдатны ёлтюргенди. Экинчи кюн немислиле жангыдан чабыууллукъ этедиле. Аланы эки роталары бизникиледен жаланда бешеулен болгъан жерге ёшюн ургъандыла. Окъла аз къалгъан эдиле. Абдулла эки автомат бла кезиу-кезиу атып кюрешгенди. Окъла зырафына кетмез ючюн, солдатладан бири аланы жерлеп, анга берип тургъанды. Сермеш баргъан жерде 130 душман солдатны ёлюклери къалгъандыла. Гитлерчиле, блиндажгъа жууукълашып, анга гранатла атхандан сора, энди десантчыладан адам къалмагъан сунуп, арлакъда эки пулемётну орнатып башлагъандыла. Абдулла, индекни ичи бла барып, гранатла бла фашист пулемётчуланы жокъ этген эди. Кючмезланы Абдулла 1944 жылны 10 майында Севастополь ючюн сермешде чынтты жигитча жан бергенди. Бир ыйыкъдан а «Правда» газетде аны Ленинни ордени бла саугъалауну юсюнден СССР-ни Баш Советини Президиумуну Указы басмаланнганды. Ол сермешледе этген жигитлиги ючюн Кючмезланы Абдулла Совет Союзну Жигити деген атха тийишли болгъанды, алай белгили сылтау бла ол анга берилмей къалгъанды.
Поделиться:
Читать также:
19.05.2026 - 12:03 →
Суусапларын къандырыргъа аны къайсы бир жанлы да излейди
19.05.2026 - 11:46 →
ОМС полис неге керекди?
19.05.2026 - 09:45 →
Кёпле борчларын жабаргъа ашыкъгъандыла
18.05.2026 - 14:11 →
Элни тутуругъу - аны ётгюр уланлары
18.05.2026 - 09:00 →
Жамауат жерлеге къошула барады
| ||




Кючмезланы Юсюпню жашы Абдулла 1920 жылда Акъ-Сууда туугъанды. Бир ауукъ заманны туугъан элинде устаз болуп ишлегенди. Къызыл аскерге 1941 жылда чакъырылгъан эди. Уллу Ата журт уруш башланнганлай окъуна душман бла къаты сермешлеге кирген эди. Фронтну кёп жерлеринде болгъанды. 1942 жылда сентябрьде 318-чи жаяу аскер дивизияны къауумунда Новороссийск шахарны къоруулагъанды эмда ол кезиуде болдургъан жигитлиги ючюн Ата журт урушну ордени бла саугъаланнганды.