«Адамланы ыразы болуп къалгъанлары бизге уллу къууанчды»

Элбрус районну жамауатны социал жаны бла жумушларын жалчытхан араны таматасы Мырзаланы Замрат бла ушагъыбызда ол жылны ичинде толтургъан жумушларыны юсюнден хапарлагъанды.

- Замрат, бу арагъа кёп жылдан бери таматалыкъ этесиз. Районну социал халын кимден да иги билгенигиз хакъды. Озгъан жылны алып айтханда, жамауатны иш бла жалчытыуда къаллай себеплик эталгъансыз?

- Иш бла жалчытыу бусагъатда эм магъаналы жумушладан бириди. Ол жаланда бизни республикада угъай, саулай къыралда да алайды. Жарсыугъа, алгъынча заводла болмагъаны ючюн энчи халда ачылгъан предприятиялагъа да ишчилени жарашдырабыз. Алайды да, жылны ичинде бизге иш излеп райондан 349 адам келгендиле. Урунууну рыногунда бола тургъан тюрлениулени сурагъанла да 194 адам болгъандыла. Ол биз эсепге алгъан кезиуню ичинде 263 адам ишсизге саналгъандыла. 100 адам регистрация эсепге салыныпдыла, аладан 85-си пособие аладыла. Ишчиле керек болгъан вакансияла, бизге билдиргенлерине кёре, 547 жер болгъанды. Бизни болушлугъубуз бла 157 адам ишге орналгъандыла. Санларында сакъатлары, чекленнген онглары болгъанладан 30 адам иш излеген эдиле да, аладан да тогъузуна иш мажаргъанбыз. Мени оюмума кёре, озгъан жылны кёрюмдюлери осал болмагъандыла.

- Энчи аскер операциягъа къатышханла бла уллу иш бардырасыз. Алагъа болушлукъ алыргъа не тюрлю себеплик эталасыз?

- Бусагъатда аллай адамлагъа къырал уллу эс бурады. Бизге 7 адам келгенди къырал болушлукъ къурар муратда. Аланы хар бирине бирер куратор буюргъанбыз. Иш бла жалчытыу жаны бла да аланы хапарлы этедиле. Андан сора да, «Кадры» миллет проектни чеклеринде «Иш бла жалчытыуну тири амаллары» проектге кёре ол инсанлагъа социал жаны бла бериллик хар болушлукъну къураугъа, льготаланы жарашдырыугъа да болушадыла.

Энчи жумуш къураргъа сюйгенлеге да болушлукъ этер амалларыбыз бардыла. Ишчи жерле бергенле бла байламлыкъ тутабыз. Энчи аскер операциягъа къатышханла ишчи жерлени ярмаркаларына тири къошуладыла, андан сора да, арабыз бардыргъан видеокенгешлеге да. Алай бла, районну 14 иш бла жалчытхан предпринимательлери 36 ишчи жерни хазырлагъандыла, ары энчи аскер операциягъа къатышхан инсанла чакъырылгъандыла. Эсеплеп айтханда, энчи аскер операциягъа къатышхан инсанларыбызгъа 60 тюрлю болушлукъ бла себеплик этилгенди. Ала да ыразы болуп къалгъанлары бизге уллу къууанчды.

- Жамауат жумушлада уа болжаллы халда ишлер онгла боламыдыла инсанлагъа?

- Ол да ишибизни магъаналы кесегиди десек, ётюрюк боллукъ тюйюлдю. Районну организациялары, предприятиялары бла да къыстау сёлешебиз. Аланы кереклилерин билип, эсепдеги инсанладан келишгенлерин айырып, ол жумушланы жалчытыргъа буюрабыз. Бу халда озгъан жылны ичинде 12 адамны иш бла жалчыталгъанбыз.

Аланы араларында тизгин жыйыучула, арбаз сыйпаучула, къалауурла, диспетчерле, слесарьла да болгъандыла. Иш бек керекли болгъанланы, къыйын жашау болумлагъа тюшгенлени араларында жетеуленнге да иш тапханбыз. Аладан шофёрлукъгъа экеуленни, бешеуленни уа жылыу берген ызлагъа ишлерге ашыргъанбыз. Айтханымча, иш къурауну бу тюрлюсю да жалчытылынады.

- Райондан тышында ишге ашырыр онгугъуз а боламыды?

- Озгъан жылны кезиуюне экеуленни Магаданнга вахта амал бла ишлерге ашыргъанбыз. Бири – шофёрлукъ, экинчиси уа слесарь-механик жумушланы жалчытады.

- Пенсиягъа чыгъаргъа аз заманлары къалып, ишден чыгъарылгъанла уа боламыдыла районда?

- Бу жаны бла хал хар жердеча болур. Аллай кезиуле да болгъандыла. Аладан бир къауумун иш бла жалчытханбыз. Алай аллай инсанланы урунуу эркинликлерине бузукълукъ этилгени себепли аланы ишден чыгъаргъан организацияланы кадрла жаны бла таматалары бла ушакъла бардыргъанбыз. Ишсиз къалгъанлагъа къыралны болушлугъу бла усталыкъларын алышыргъа, башха усталыкъ алыр ючюн, окъургъа берилген амалла бла уа киши артыкъ хайырланыргъа излемегенди, ансы аллай онг да барды.

- Сизнича арала ишчи жерлени ярмаркаларын терк-терк къурайдыла. Сизде уа ол жаны бла хал къалайды?

- Узакъгъа кетмей айтсакъ, кюз артында АО «Кавказ РФ» деген компанияны келечилери бла къурагъан эдик аллай ярмарка. Ары дагъыда «Ата журтну къоруулаучулары» фондну КъМР-де социал жумушла жаны бла координаторун да чакъыргъан эдик. Бу жумушха къошулгъанланы саны 47 адам болгъанды. Аладан бешеулен энчи аскер операциягъа къатышханла эдиле. Иш берлик компанияны келечилери къаллай ишчи жерле болгъанларын айтхандыла. Алагъа ишге орналыр ючюн, не кереклисин, билими къаллай болургъа тийишлисин да ангылатхандыла. Ала бла энчи ушакъ этгенле да болгъандыла. Кеслерини юслеринден билдириуле жазып берирге таукелленнгенле да бар эдиле. Бу тюбешиуде эм, азындан, он адам ишчи жерле тапхандыла кеслерине.

- Къыралдан келген болушлукъну алыр ючюн, кёпле келе болурла сизге?

- Биз анга социал жаны бла болушлукъ этиу дейбиз. Гитче сабийлеге къарап, юйде олтургъанлагъа, кёп сабийли юйюрлеге себеплик, аллай юйюрлени сабийлерин окъутуу хакъларын къурау, атасындан неда анасындан ёксюз къалгъанлагъа, сакъат сабийге къарагъанлагъа, аскер къуллукъда болгъанланы юйюрлерине болушлукъ этиу, энчи аскер операцияда жоюлгъанланы юйюрлерине бла жаралы болуп къайтханлагъа да компенсацияны къурау – бу жумушлагъа энчи эс бурулады. Андан сора да, энчи аскер операциягъа къатышханланы кеслерине неда аланы юйюрлерине санаторийге барып, саулукъларына къаратыр онгла къуралгъандыла. Алай бла ючеулен солуп къайтхандыла.

Кёп сабийли юйюрледен жетисине жашау болумларын игилендирир муратда болушлукъгъа сертификатла берилгендиле. «Радуга» санаторийде бизни районну кёп сабийли юйюрлеринден 147 сабий солугъанды. Социал билеклик керек болуп келгенлени юйюрлерине субсидия халда болушлукъ да къуралгъанды. «Урунууну ветераны» деген атны 13 адам алгъанды. Окъугъан жерлеринде социал стипендия алырча 45 адамгъа справка берилгенди. Кеси ишлерин башларгъа деп болушлукъ излеп келгенлеге 40 социал келишим къураргъа болушханбыз. Аланы араларында мюлк къурап, малла жайып ишлегенле да бардыла.

Башхача айтханда, ишлерге сюйгенлеге къыралны жанындан хар тюрлю онг къуралады. Жаланда кеси эркинликлерин билип, эринмей урунургъа керекди ансы.